“หนึ่งปี มีครั้งเดียว” ปรากฏการณ์ธรรมชาติ “ปลากอง” สู่แหล่งท่องเที่ยวใหม่ไทย

กรมประมง เดินหน้าขับเคลื่อนโครงการศูนย์ภูฟ้าพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดน่าน บูรณาการการอนุรักษ์ทรัพยากรประมงควบคู่การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ และการมีส่วนร่วมของชุมชน ต่อยอดปรากฏการณ์ธรรมชาติอันโดดเด่นของ “ปลากอง” ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว เชิงอนุรักษ์ เพื่อสร้างอาชีพ สร้างรายได้ และกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่โครงการพระราชดำริอย่างยั่งยืน

นายมานพ หนูสอน รองอธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า จังหวัดน่านมีทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่า และหาได้ยาก โดยเฉพาะปรากฏการณ์ธรรมชาติ “ปลากอง” หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า ปลาปีกแดง (ปลาออ) เป็นพฤติกรรมในการผสมพันธุ์วางไข่ตามธรรมชาติของปลาปีกแดง ปลาท้องถิ่นที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศลุ่มน้ำน่าน โดยปลาจำนวนนับพันนับหมื่นตัวจะพากันว่ายทวนน้ำขึ้นมารวมฝูง ผสมพันธุ์ และวางไข่ตามแก่งหินและลำน้ำตื้น ในลำน้ำสาขาของแม่น้ำน่าน

โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอบ่อเกลือ เช่น ลำน้ำมาง ลำน้ำว้า บ้านสบมาง และบ้านผาสุก ปรากฏการณ์ดังกล่าว เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงเดือนพฤศจิกายน–เมษายน และจะเด่นชัด ในช่วงเดือน กุมภาพันธ์–มีนาคม โดยมักเกิดตรงกับวันพระ ขึ้น 14–15 ค่ำ ถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่หาชมได้ยาก พบได้แห่งเดียวในประเทศไทย สามารถพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่สร้างรายได้ให้กับชุมชน ควบคู่ไปกับการปลูกจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรประมงและระบบนิเวศ

กรมประมง ให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรประมงในพื้นที่มาอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านการส่งเสริมการจัดตั้งเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำโดยชุมชน การถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการใช้ประโยชน์ทรัพยากรอย่างสมดุล และประกาศจังหวัดน่าน เรื่อง การรณรงค์งดจับปลาในช่วงฤดูวางไข่ เพื่อคงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ

นอกจากนี้ ยังได้ดำเนินการเพาะและปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติในพื้นที่จังหวัดน่านอย่างต่อเนื่อง ปีละไม่น้อยกว่า 200,000 ตัว เพื่อฟื้นฟูทรัพยากรประมง เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ สร้างความมั่นคงด้านอาหาร และเป็นฐานสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ควบคู่กับการสร้างรายได้ให้กับชุมชนในระยะยาว โดยเน้นการดูแลฐานทรัพยากรสัตว์น้ำประจำถิ่น เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำ ควบคู่กับการฟื้นฟูระบบนิเวศให้คงความอุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืน ดังนี้

1. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรสัตว์น้ำ อาทิ การเพาะพันธุ์และปล่อยสัตว์น้ำ การกำหนดกติกาชุมชนในการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรอย่างเหมาะสม
2. ควบคุมและกำกับการใช้เครื่องมือประมงอย่างเหมาะสม ไม่ให้มีการจับสัตว์น้ำมากเกินไป เพื่อรักษาความสมดุลของทรัพยากรในระยะยาว
3. ดูแลและฟื้นฟูระบบนิเวศแหล่งน้ำ เช่น แม่น้ำและลำคลอง ควบคู่กับการคุ้มครองสัตว์น้ำที่มีไข่ รวมถึงการอนุรักษ์แหล่งวางไข่ให้คงความอุดมสมบูรณ์

4. ส่งเสริมในการนำทรัพยากรมาใช้ประโยชน์ควบคู่กับการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตโดยไม่กระทบต่อระบบนิเวศ
5. ส่งเสริมอาชีพทางเลือกและต่อยอดมูลค่าทรัพยากร โดยพัฒนาเป็นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้วิถีชีวิตชุมชนประมง ธรรมชาติของสัตว์น้ำ และวิธีทำการประมงอย่างใกล้ชิด
6. นำมาตรการทางกฎหมายมาบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวดและต่อเนื่อง เพื่อป้องกันและปราบปรามการกระทำผิดด้านการประมงอย่างมีประสิทธิภาพ

จึงขอเชิญชวนประชาชนและนักท่องเที่ยวร่วมสัมผัสปรากฏการณ์ธรรมชาติ “ปลากอง” จังหวัดน่าน พร้อมเรียนรู้วิถีชีวิตชุมชน การอนุรักษ์ทรัพยากรประมง และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่โครงการพระราชดำริ ศูนย์ภูฟ้าฯ ทั้งนี้ ขอความร่วมมือผู้มาเยือนปฏิบัติตามกฎระเบียบของชุมชนอย่างเคร่งครัด และช่วยกันดูแลรักษา ทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อให้ปรากฏการณ์ปลากองคงอยู่คู่ลำน้ำน่าน เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ สร้างอาชีพ สร้างรายได้ และเป็นมรดกทางธรรมชาติให้คนรุ่นหลังสืบไป สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สำนักงานประมงจังหวัดน่าน เบอร์โทรศัพท์ 0 5471 6421 และ ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดน่าน เบอร์โทรศัพท์ 0 5471 6274