‘โรคมะเร็ง’ หนึ่งในโรคร้ายแรงที่ถือเป็นสาเหตุการเสียชีวิตสำคัญของคนไทย และยังมีแนวโน้มพบผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องทุกปี ขณะที่การรักษาจำเป็นต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยี ความรวดเร็วในการเข้าถึงบริการ ความต่อเนื่องในการรักษา จนถึงรูปแบบการรักษาที่มีประสิทธิภาพตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
นพ.จเด็จ ธรรมธัชอารี เลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เปิดเผยข้อมูลว่า ตลอดช่วงปี 2556-2569 สปสช.ได้พัฒนาสิทธิประโยชน์ด้านโรคมะเร็งอย่างต่อเนื่อง โดยเพิ่มบริการใหม่และยกระดับการรักษาเป็นลำดับ
นอกจากนี้ สปสช.ยังได้ขับเคลื่อนนโยบายสำคัญ อาทิ การบูรณาการระบบรักษาโรคมะเร็งให้เป็นมาตรฐานเดียวทั่วประเทศในปี 2557 ซึ่งช่วยยกระดับคุณภาพการรักษา และนโยบาย “โรคมะเร็งรักษาทุกที่” ในปี 2564 ที่ช่วยลดข้อจำกัดด้านพื้นที่ ทำให้ผู้ป่วยเข้ารับบริการในหน่วยบริการที่มีความพร้อมได้สะดวกขึ้น ลดระยะเวลารอคอย และเพิ่มความต่อเนื่องในการรักษา
จากข้อมูลบริการในระบบบัตรทอง พบว่า ปีงบประมาณ 2568 มีผู้ป่วยมะเร็งเข้ารับบริการรวม 633,866 คน เพิ่มขึ้นจาก 357,737 คนในปีงบประมาณ 2564 หรือเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าในช่วง 5 ปี ขณะที่จำนวนครั้งบริการผู้ป่วยนอกเพิ่มจาก 1,677,509 ครั้ง เป็น 3,522,486 ครั้ง และจำนวนครั้งบริการผู้ป่วยในเพิ่มจาก 490,519 ครั้ง เป็น 627,165 ครั้ง
ที่สำคัญ อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งในระบบบัตรทองลดลงอย่างต่อเนื่อง จากร้อยละ 20.3 ในปีงบประมาณ 2564 เหลือร้อยละ 11.8 ในปีงบประมาณ 2568 หรือเฉลี่ยปีละ 7-8 หมื่นคน สะท้อนผลลัพธ์เชิงประจักษ์ของการเพิ่มการเข้าถึงบริการและการยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างเป็นรูปธรรม
“ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าการลงทุนพัฒนาระบบดูแลผู้ป่วยมะเร็งของประเทศไทยกำลังสร้างผลลัพธ์ที่ชัดเจน โดยมีระบบบัตรทองรองรับซึ่งทำให้ผู้ป่วยได้เข้าถึงการรักษา และ สปสช. จะเดินหน้าพัฒนาระบบอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ป่วยมะเร็งได้เข้าถึงบริการที่จำเป็นอย่างมีคุณภาพ เทคโนโลยีทันสมัย และเท่าเทียม ลดอัตราการสูญเสียจากโรคมะเร็งร้าย และสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นให้กับคนไทย” นพ.จเด็จ กล่าว
เจาะข้อมูลสถานการณ์มะเร็ง ‘สิทธิบัตรทอง’ ปี 2568
ข้อมูลจาก สปสช. เกี่ยวกับการให้บริการผู้ป่วยโรคมะเร็งในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง 30 บาท) ปีงบประมาณ 2568 ที่ผ่านมา ระบุว่ามีผู้ป่วยมะเร็งที่เข้ารับบริการในระบบบัตรทอง รวมทั้งสิ้น 633,866 คน ในจำนวนนี้เป็นผู้ป่วยรายใหม่ 247,608 คน หรือร้อยละ 39.1 และผู้ป่วยรายเก่า 386,258 คน หรือร้อยละ 60.9 ครอบคลุมการดูแลทั้งบริการรักษาผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน
ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาข้อมูลการเข้ารับบริการ พบว่า “บริการรักษาผู้ป่วยนอก 5 อันดับแรก” ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มโรคที่ต้องติดตามอาการและรับการรักษาอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน คือ
- มะเร็งเต้านม 92,966 คน จำนวน 683,717 ครั้ง
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ 44,489 คน จำนวน 224,042 ครั้ง
- มะเร็งลำไส้ตรง 29,482 คน จำนวน 248,737 ครั้ง
- มะเร็งตับและท่อน้ำดีในตับ 26,591 คน จำนวน 129,387 ครั้ง
- มะเร็งปอดและหลอดลม 26,416 คน จำนวน 203,918 ครั้ง
ส่วน “บริการรักษาผู้ป่วยใน 5 อันดับแรก” พบว่า
- มะเร็งตับและท่อน้ำดีในตับ 20,312 คน จำนวน 44,230 ครั้ง
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ 18,644 คน จำนวน 54,790 ครั้ง
- มะเร็งเต้านม 17,910 คน จำนวน 34,260 ครั้ง
- มะเร็งปอดและหลอดลม 16,107 คน จำนวน 31,579 ครั้ง
- มะเร็งลำไส้ตรง 14,394 คน จำนวน 43,250 ครั้ง
เมื่อจำแนกโรคมะเร็งโดยในผู้ป่วยชายและผู้ป่วยหญิง แบ่งได้ดังนี้
กลุ่มผู้ป่วยชาย
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ จำนวน 24,144 คน
- มะเร็งตับและท่อน้ำดีในตับ 21,705 คน
- มะเร็งลำไส้ตรง 17,819 คน
- มะเร็งต่อมลูกหมาก 17,343 คน
- มะเร็งปอดและหลอดลม 16,717 คน
กลุ่มผู้ป่วยหญิง
- มะเร็งเต้านม 93,495 คน
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ 24,643 คน
- มะเร็งปากมดลูก 22,084 คน
- มะเร็งลำไส้ตรง 14,488 คน
- มะเร็งปอดและหลอดลม 14,256 คน
ขณะที่ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ในปีงบประมาณ 2569 นพ.จเด็จ กล่าวว่า สปสช. ยังคงจัดสรรงบประมาณในการสนับสนุนค่ารักษาพยาบาลโรคมะเร็งอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมตั้งแต่การวินิจฉัย การรักษาด้วยยา เคมีบำบัด รังสีรักษา การผ่าตัด ไปจนถึงเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูง เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน และทำให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงการรักษาที่จำเป็นได้อย่างทั่วถึงภายใต้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
อย่างไรก็ดี จะต้องขับเคลื่อนร่วมกับการป้องกันโรค รวมถึงการตรวจคัดกรอง เพื่อลดจำนวนผู้ป่วยและเสียชีวิตจากโรคมะเร็ง ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ ในการแก้ไขปัญหานี้ รวมถึงยังลดภาระค่ารักษาพยาบาลจากโรคมะเร็งด้วย
ย้อนดู 13 ปี สิทธิบัตรทองด้านโรคมะเร็ง
สำหรับการเปลี่ยนแปลงสิทธิบัตรทองด้านโรคมะเร็ง ตั้งแต่ปี 2556 เป็นต้นมา มีการเปลี่ยนแปลงดังนี้
ปี 2556 – บรรจุสิทธิประโยชน์การปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดสำหรับผู้ป่วยมะเร็งเม็ดเลือดขาวและมะเร็งต่อมน้ำเหลือง
ปี 2560 – ขยายการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก
ปี 2561 – เพิ่มวัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก (HPV) สำหรับนักเรียนหญิงชั้น ป.5 และเริ่มให้บริการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่
ปี 2563 – ยกระดับการคัดกรองด้วย HPV DNA Test พร้อมทั้งนำร่องบริการเคมีบำบัดที่บ้านสำหรับผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่
ปี 2564 – ขับเคลื่อนนโยบาย “โรคมะเร็งรักษาทุกที่” เพื่อลดข้อจำกัดด้านพื้นที่และเพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงบริการรักษา
ปี 2565 – เพิ่มการตรวจยีน BRCA1 และ BRCA2 สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเต้านมกลุ่มเสี่ยงสูงและญาติสายตรงที่ตรวจพบยีนกลายพันธุ์ รวมถึงเพิ่มการตรวจคัดกรองรอยโรคเสี่ยงมะเร็งและมะเร็งช่องปาก
ปี 2567 – ขยายสิทธิประโยชน์สู่บริการทางการแพทย์ขั้นสูง ประกอบด้วย การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์ การรักษาด้วยรังสีโปรตอน และการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์
ปี 2568 – ปรับการให้วัคซีน HPV เป็นชนิด 9 สายพันธุ์ พร้อมสนับสนุนค่าพาหนะรับส่งผู้ป่วยเพื่อเดินทางไปเข้ารับบริการเฉพาะทาง
ปี 2569 – เพิ่มบริการรังสีรักษาด้วยอุปกรณ์ใส่แร่ที่ผลิตด้วยเครื่องพิมพ์สามมิติ (3D Printing) และการรักษาด้วยเครื่อง MR Linac สำหรับผู้ป่วยมะเร็งเฉพาะทาง