ไทยร่วมเวที UNCCD COP17 ดันฟื้นฟูดิน-รับมือแล้ง ชูเกษตรคาร์บอนต่ำสู่ความมั่นคงอาหาร

ปัญหาดินเสื่อมโทรม ภัยแล้ง และการแปรสภาพเป็นทะเลทราย กำลังกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของภาคเกษตรและความมั่นคงทางอาหารทั่วโลก กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงใช้เวทีการประชุมรัฐภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย สมัยที่ 17 หรือ UNCCD COP17 ณ กรุงอูลานบาตอร์ ประเทศมองโกเลีย แสดงบทบาทของไทยในการขับเคลื่อนการฟื้นฟูผืนดิน การจัดการภัยแล้ง และการยกระดับเกษตรกรรมยั่งยืน

การเข้าร่วมครั้งนี้นำโดยนายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะหัวหน้าคณะผู้แทนไทย ซึ่งได้รับมอบหมายจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยไทยย้ำจุดยืนสนับสนุนหลัก “Avoid Reduce Reverse” หรือป้องกัน ลดผลกระทบ และฟื้นฟู พร้อมเดินหน้าแนวคิด Land Degradation Neutrality หรือ LDN ให้บรรลุภายในปี 2573 ควบคู่กับการผลักดันเกษตรคาร์บอนต่ำ วนเกษตรคาร์บอน และการใช้กลไก “หมอดินอาสา” เพื่อฟื้นฟูดินอย่างเป็นระบบ

“วิณะโรจน์” นำผู้แทนไทยร่วม High-Level UNCCD COP17

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทย เข้าร่วมการประชุมระดับสูง หรือ High-Level Opening ภายใต้การประชุม UNCCD COP17 โดยมี H.E. Mr. Khurelsukh Ukhnaa ประธานาธิบดีแห่งมองโกเลีย เป็นประธานเปิดการประชุม

การประชุมมีผู้แทนระดับสูงเข้าร่วม ได้แก่ H.E. Ms. Battsetseg Batmunkh รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศมองโกเลียและประธาน COP17, H.E. Ms. Amina J. Mohammed รองเลขาธิการสหประชาชาติ และ H.E. Ms. Yasmine Fouad เลขาธิการบริหาร UNCCD ตลอดจนรัฐมนตรี หัวหน้าคณะผู้แทน และผู้แทนระดับสูงจากประเทศภาคีทั่วโลกมากกว่า 150 ประเทศ รวมทั้งองค์กรระหว่างประเทศ

คณะผู้แทนไทยประกอบด้วยนางสาวนฤมล สงวนวงศ์ อธิบดีกรมหม่อนไหม ในฐานะ Deputy Head of Delegation นายสุชล แก้วเกาะสะบ้า รองอธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ณ Plenary Hall, Blue Zone กรุงอูลานบาตอร์ ประเทศมองโกเลีย

เวทีโลกเร่งฟื้นฟูผืนดิน รับมือภัยแล้ง

การประชุมระดับสูง UNCCD COP17 ถือเป็นเวทีสำคัญในการยกระดับเจตจำนงทางการเมืองและความร่วมมือระหว่างประเทศ เพื่อเร่งรับมือกับการเสื่อมโทรมของที่ดิน การแปรสภาพเป็นทะเลทราย และภัยแล้ง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อภาคเกษตร ความมั่นคงทางอาหาร ทรัพยากรน้ำ ระบบนิเวศ และคุณภาพชีวิตของประชาชนทั่วโลก

มองโกเลียในฐานะเจ้าภาพได้ผลักดันนโยบายการอยู่ร่วมกับธรรมชาติ เน้นการจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ลดผลกระทบต่อการทำลายผืนดิน และต่อต้านการแปรสภาพเป็นทะเลทราย โดยเน้นการขับเคลื่อนแบบบูรณาการ การฟื้นฟูผืนดินเพื่อส่งเสริมระบบนิเวศ และสร้างความมั่นคงทางอาหารภายในประเทศ ภายใต้นโยบาย one goal

ฝ่ายไทยสนับสนุนกระบวนการเจรจาพหุภาคีของสหประชาชาติ โดยยึดหลัก “Avoid Reduce Reverse” และสนับสนุนแนวคิด Land Degradation Neutrality หรือ LDN ให้บรรลุภายในปี 2573 โดยคำนึงถึงบริบทเฉพาะของแต่ละประเทศ โดยเฉพาะประเทศกำลังพัฒนา

ไทยขับเคลื่อน LDN เชื่อมเกษตรแม่นยำ-หมอดินอาสา

ประเทศไทยขับเคลื่อน LDN โดยสมัครใจ เชื่อมโยงกับความมั่นคงทางอาหาร นโยบาย “เกษตรแม่นยำ เกษตรมั่นคง เกษตรยั่งยืน” การจัดการภัยแล้งและความเสื่อมโทรมของที่ดิน การบริหารจัดการน้ำเพื่อป้องกันภัยแล้ง และการฟื้นฟูที่ดินอย่างยั่งยืน

กลไกสำคัญที่ไทยใช้ผลักดันคือ “หมอดินอาสา” รวมถึงกิจกรรมวันดินโลก ซึ่งเป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านดินสู่เกษตรกรและชุมชนในระดับพื้นที่

นอกจากนี้ ไทยยังเป็นผู้ริเริ่มผลักดันแนวคิด “ทศวรรษแห่งสุขภาพดินของสหประชาชาติ พ.ศ. 2574-2583” หรือ UN Decade on Soil Health 2031-2040 ร่วมกับ Global Soil Partnership หรือ GSP และองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ หรือ FAO พร้อมบูรณาการกับอนุสัญญาสิ่งแวดล้อมอื่น หรือ Rio-Conventions ที่เชื่อมโยงกับ UNFCCC และ CBD

“การเข้าร่วมเวทีระดับสูงครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญในการแสดงความมุ่งมั่นในการขับเคลื่อนความสมดุลของการจัดการทรัพยากรที่ดิน หรือ Land Degradation Neutrality : LDN ควบคู่กับการจัดการที่ดินอย่างยั่งยืน หรือ Sustainable Land Management : SLM การฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม การเสริมสร้างสุขภาพดิน และการเพิ่มความสามารถของภาคเกษตรในการรับมือกับภัยแล้งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ” นายวิณะโรจน์กล่าว

ในโอกาสนี้ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมคณะ ยังได้ร่วมปลูกต้นไม้กับแขกผู้มีเกียรติ และถ่ายภาพที่ระลึกร่วมกับผู้แทนระดับรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะผู้แทน สะท้อนเจตนารมณ์ร่วมของประชาคมโลกในการฟื้นฟูทรัพยากรที่ดินและระบบนิเวศ เพื่อส่งต่อทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ให้คนรุ่นต่อไป

เรียนรู้วิถี Nomads มองโกเลีย เชื่อมปศุสัตว์-ทุ่งหญ้า

ก่อนการประชุมระดับสูง เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2569 นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นหัวหน้าคณะผู้แทนไทยเข้าร่วมการประชุม UNCCD COP17 ตามคำเชิญของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมเบา อาหาร และการเกษตรแห่งมองโกเลีย หรือ Ministry of Food, Agriculture and Light Industry of Mongolia โดยมีนางสาวนฤมล สงวนวงศ์ อธิบดีกรมหม่อนไหม และนายสุชล แก้วเกาะสะบ้า รองอธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน เข้าร่วม

ภายในงาน Nomads World Festival มีการนำเสนอวัฒนธรรม วิถีชีวิต และภูมิปัญญาสืบทอดของอารยธรรมชนเผ่าเร่ร่อน หรือ Nomads ในประเทศมองโกเลีย โดยเฉพาะบทบาทในการปกป้อง ดูแล และฟื้นฟูทุ่งหญ้าธรรมชาติขนาดใหญ่ รวมถึงการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา

วิถีดังกล่าวถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีความเชื่อมโยงกับการพัฒนาประเทศผ่านวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะการปศุสัตว์ ซึ่งเป็นสินค้าเกษตรหลักของมองโกเลีย เช่น เนื้อวัว เนื้อแกะ และผลิตภัณฑ์จากนม ทั้งนมวัวและนมม้า

ไทย–AFoCO หารือ Agroforestry Carbon หนุนเกษตรคาร์บอนต่ำ

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ในช่วงการประชุม UNCCD COP17 ณ กรุงอูลานบาตอร์ นายวิณะโรจน์ พร้อมผู้บริหารกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมหม่อนไหม กรมพัฒนาที่ดิน และกรมป่าไม้ ร่วมหารือทวิภาคีกับองค์การความร่วมมือด้านป่าไม้แห่งเอเชีย หรือ Asian Forest Cooperation Organization : AFoCO นำโดย Dr. Chongho Park, Executive Director of AFoCO

การหารือครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างโอกาสความร่วมมือด้านคาร์บอนภาคการเกษตรและวนเกษตรในอนาคต โดยประเด็นสำคัญคือการต่อยอดความร่วมมือด้าน Agroforestry Carbon เพื่อเพิ่มการกักเก็บคาร์บอน ส่งเสริมเกษตรกรรมยั่งยืน และสร้างประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกรรายย่อย

ทั้งสองฝ่ายให้ความสำคัญกับการนำเทคโนโลยีขั้นสูงมาใช้ตรวจวัดคาร์บอนในพื้นที่เกษตร ทั้งคาร์บอนเหนือดินและใต้ดิน รวมถึง Carbon Finance และ Carbon Credit เพื่อสนับสนุนการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกร

นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังเห็นถึงโอกาสความร่วมมือในระดับพื้นที่และระดับภูมิภาค โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผ่านสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หรือ ส.ป.ก. และกรมพัฒนาที่ดิน จะดำเนินการร่วมกับกรมป่าไม้ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เพื่อหารือรายละเอียดของโครงการต่อไป

ไทย–ลาว เตรียมปรับ MOU เกษตร หลังลาวปรับโครงสร้างกระทรวง

ในวันเดียวกัน นายวิณะโรจน์ได้หารือร่วมกับ H.E. Dr. Saynakhone INTHAVONG รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกสิกรรมและสิ่งแวดล้อมแห่ง สปป.ลาว ในช่วงการประชุม UNCCD COP17 เพื่อยกระดับความร่วมมือระหว่างประเทศด้านการเกษตร ดิน ที่ดิน และสิ่งแวดล้อม

ฝ่าย สปป.ลาวแจ้งว่า ได้มีการปรับโครงสร้างหน่วยงานจาก 6 กระทรวงเหลือ 3 กระทรวง โดยกระทรวงกสิกรรมและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้รวมเป็นกระทรวงเดียวกัน ทั้งสองฝ่ายจึงหารือถึงการปรับปรุงบันทึกความเข้าใจด้านการเกษตรที่มีอยู่ระหว่างกันให้สอดคล้องกับการปรับโครงสร้างดังกล่าว

นอกจากนี้ ยังหารือความร่วมมือด้านหมอดินอาสา สหกรณ์ และการปฏิรูปที่ดิน โดยทั้งสองฝ่ายเห็นชอบร่วมกันที่จะผลักดันการปรับปรุงบันทึกความเข้าใจให้แล้วเสร็จโดยเร็ว เพื่อจัดให้มีกลไกในการประสานงานและขับเคลื่อนความร่วมมือด้านวิชาการและการพัฒนาการเกษตรระหว่างกันอย่างเป็นรูปธรรม

ฟื้นดินคือฐานความมั่นคงอาหาร

ภาพรวมบทบาทของไทยในเวที UNCCD COP17 ครั้งนี้สะท้อนว่า การฟื้นฟูดินไม่ใช่ประเด็นสิ่งแวดล้อมเพียงด้านเดียว แต่เป็นฐานของความมั่นคงอาหาร ความมั่นคงน้ำ และความสามารถของภาคเกษตรในการรับมือกับภัยแล้งและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ในระดับโลก ไทยร่วมยืนยันแนวทาง LDN และ SLM ภายใต้กรอบ UNCCD พร้อมสนับสนุนการบูรณาการกับกรอบสิ่งแวดล้อมอื่น ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความหลากหลายทางชีวภาพ

ในระดับภูมิภาค ไทยใช้เวที COP17 ขยายความร่วมมือกับ AFoCO เพื่อวางฐานเกษตรคาร์บอนต่ำและวนเกษตรคาร์บอน เชื่อมโยงการฟื้นฟูพื้นที่กับโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ผ่าน Carbon Finance และ Carbon Credit

ในระดับประเทศ กลไกหมอดินอาสา นโยบายเกษตรแม่นยำ เกษตรมั่นคง เกษตรยั่งยืน และการผลักดันทศวรรษแห่งสุขภาพดินของสหประชาชาติ คือเครื่องมือที่ไทยต้องใช้เชื่อมงานระดับนโยบายกับเกษตรกรในพื้นที่จริง

โจทย์ต่อไปของกระทรวงเกษตรฯ คือการทำให้การฟื้นฟูดินและการรับมือภัยแล้งไม่เป็นเพียงพันธกรณีในเวทีระหว่างประเทศ แต่ต้องแปลงเป็นโครงการที่วัดผลได้ในพื้นที่ สร้างรายได้ให้เกษตรกร ลดความเสี่ยงจากภัยแล้ง และทำให้ระบบเกษตรไทยเดินหน้าไปสู่ความมั่นคงทางอาหารอย่างยั่งยืน