คนโสดโปรดอ่าน 5 เรื่องสำคัญ กับการ “วางแผนการเงิน”

ชัชฎา สิงห์ชูวงศ์ นักวางแผนการเงิน CFP^®

ในยุคนี้คนไทยนิยมเดินเส้นทางคนโสดกันมากขึ้น ด้วยปัจจัยสนับสนุนการเป็นโสดที่หลากหลาย ทั้งเรื่องสัดส่วนชายหญิงในประเทศไทย สภาวะสังคมและเศรษฐกิจ รวมถึงพฤติกรรมของคนรุ่นใหม่ที่ชอบใช้ชีวิต แบบที่ตัวเองเลือกและมีความสุข แบบไร้ภาระความกังวลใดๆ

เรื่องการเงินเป็นอีกเรื่องที่คนโสดจะต้องดูแลตนเอง โดยปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงในการวางแผนการเงินสำหรับคนโสดนั้น สามารถแบ่งเป็น 5 เรื่องสำคัญ ดังนี้

1. รูปแบบการใช้ชีวิต

วิถีชีวิตที่คนโสดเลือกจะเป็นตัวกำหนดแผนการเงิน การใช้ชีวิตกับใคร ที่ไหน อย่างไร และเมื่อไร นำมาซึ่งรายจ่ายที่แตกต่างกัน คนโสดบางคนอาจเลือกอยู่กับญาติพี่น้อง หรือบางคนอาจเลือกอยู่คนเดียวอย่างอิสระจริงๆ รูปแบบการใช้ชีวิตถือเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดรายจ่าย และแผนการเงินของคนโสด

2. เงินเฟ้อ

ในระบบเศรษฐกิจที่มีทรัพยากรอย่างจำกัด การจะตอบสนองความต้องการของคนเราให้ได้มากขึ้นเรื่อยๆ ในอนาคต เราจึงเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องเผชิญกับสภาวะที่ข้าวของราคาแพงขึ้น หรือ ที่เรียกว่า “เงินเฟ้อ” นั่นเอง การวางแผนการเงินของคนโสด เงินเฟ้อ เป็นปัจจัยที่สำคัญมาก เพราะสำหรับคนโสดที่ไม่มีลูกหลานคอยเลี้ยงดู หากไม่ได้คำนวณคาดการณ์เรื่องเงินเฟ้อไว้ จะทำให้ไม่สามารถรักษารูปแบบการใช้จ่ายแบบเดิมไว้ได้ และการแก้ไข ณ วัยที่อายุเพิ่มมากขึ้นแล้วนั้นก็เป็นไปได้ยาก

3. อายุที่ยืนยาวขึ้น

จากการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติพบว่าคนไทยมีอายุเฉลี่ยยืนยาวขึ้นเรื่อยๆ ทั้งในเพศชายและเพศหญิง บวกกับวิวัฒนาการทางการแพทย์ในปัจจุบันก็ก้าวล้ำสมัยขึ้นเรื่อยๆ อายุที่ยืนยาวขึ้นนำมาซึ่งค่าใช้จ่ายในการดำรงชีวิตในแต่ละวันที่เพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นกัน การวางแผนการเงินเผื่ออายุขัยที่ยืนยาว จึงเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้สำหรับคนโสดในยุคนี้ นอกจากนั้น คนโสดยังมีประเด็นสำคัญที่ต้องคำนึงคือ ขาดผู้ดูแลยามชรา คนโสดจึงจำเป็นต้องออกแบบวางแผนการใช้ชีวิตในยามบั้นปลายชีวิตให้ละเอียดรอบคอบ ว่าจะอาศัยอยู่ที่ไหน อยู่อย่างไร และใช้เงินเท่าไร

4. ผลตอบแทนการลงทุน ก่อนและหลังเกษียณอายุ

การเลือกที่อยู่ให้กับเงินของเราเป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดความสำเร็จในการวางแผนการเงิน การเลือกสินทรัพย์ในการลงทุนจะต้องเลือกให้สอดคล้องกับเป้าหมายของการลงทุนและระยะเวลาที่ต้องใช้เงิน ระยะเวลาในการลงทุนยาวที่นานขึ้น จะช่วยลดความผันผวนในการเลือกลงทุนในสินทรัพย์เสี่ยงได้

5. ความเสี่ยงในด้านต่างๆ ของชีวิต

ไม่มีใครสามารถล่วงรู้อนาคตได้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้างและชีวิตจะดำเนินไปอย่างไร สำหรับคนโสดเองมีหน้าที่ต้องดูแลตัวเองให้ดีที่สุด ความเสี่ยงในชีวิตที่สำคัญคือ การเจ็บป่วย โรคร้ายแรง อุบัติเหตุ หรือ ทุพพลภาพ เป็นต้น ซึ่งเป็นความเสี่ยงในชีวิตที่ส่งผลรุนแรงกับภาระค่าใช้จ่าย กระทบกับแผนการเงินอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คนโสดจึงควรมีแผนการโอนย้ายความเสี่ยงและรับมือกับเหตุการณ์เหล่านี้

คนโสดควรมีวิธีการบริหารเงินอย่างไร

สำหรับคนโสดแล้วการมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่เกิดจากการบริหารการเงินที่ดี แนวทางการบริหารเงินแบบคนโสดมีขั้นตอนดังนี้

1.รู้จักตัวเอง ผ่านการจดบันทึกรายรับ-รายจ่าย การจดบันทึกรายรับ-รายจ่ายในแต่ละวัน ช่วยให้เราเห็นภาพการเงินในปัจจุบัน ว่าเสียเงินไปกับสิ่งใดบ้าง หรือมีค่าใช้จ่ายใดเป็นค่าใช้จ่ายหลักของชีวิต และมีค่าใช้จ่ายส่วนใดที่เราสามารถลดไปได้บ้าง โดยส่วนใหญ่แล้วการอยู่คนเดียว มักจะมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อหัวสูงกว่าการอยู่กับญาติพี่น้อง หรืออยู่กับพ่อแม่ เพราะมีค่าใช้จ่ายบางประเภทที่ใช้และจ่ายคนเดียว เช่น ค่าอินเทอร์เน็ตในบ้าน ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับรถ ค่าแอร์ เป็นต้น

2.มีเงินสำรองฉุกเฉิน เพื่อรับมือกับการอยู่คนเดียวแล้วเกิดกรณีฉุกเฉิน เช่น ตกงาน หรือข้าวของชิ้นสำคัญในบ้านเสียหาย เงินก้อนนี้จะคอยช่วยเหลือตัวเราเองให้อยู่รอด เงินออมฉุกเฉินควรมีจำนวนที่เหมาะสม อยู่ในสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงและได้ผลตอบแทนมากกว่าเงินฝากออมทรัพย์ เช่น เงินฝากประจำ 3 เดือน กองทุนรวมตลาดเงิน หรือกองทุนตราสารหนี้ระยะสั้น สำหรับคนโสดควรมีเงินสำรอง ประมาณ 3-6 เท่าของภาระค่าใช้จ่ายต่อเดือน

3.มีแผนเกษียณที่ชัดเจนของตัวเอง เงินเกษียณมีความสำคัญลำดับต้นๆ สำหรับคนโสด เพราะหากยามแก่เฒ่า ไม่มีคนในครอบครัวดูแล อย่างน้อยหากเราเตรียมเงินเกษียณไว้มาก เราจะมีทางเลือกในชีวิต สามารถดูแลตัวเราเองได้ สำคัญมากโดยเฉพาะสำหรับผู้หญิงโสดที่มักต้องเตรียมเงินมากกว่าผู้ชายโสด เพราะโดยธรรมชาติผู้หญิงมักอายุยืนกว่าผู้ชาย

คนโสดควรมีเป้าหมายที่ชัดเจนคือ “เกษียณสุขสำราญ” การวางแผนเกษียณอายุ เป็นแผนที่ควรเริ่มต้นตั้งแต่อายุน้อยๆ โดยมีแหล่งที่มาของเงินสำคัญๆ ได้แก่ กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ กองทุนประกันสังคม กองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ เป็นต้น หรือภายหลังหากลองคำนวณเงินที่ต้องใช้หลังเกษียณดูแล้วพบว่าเงินไม่เพียงพอกับการเกษียณตามแบบที่ต้องการ สามารถเลือกลงทุนเพิ่มเติมในตราสารทุน ในหุ้น หรือ กองทุนรวม เพื่อตอบโจทย์เพิ่มเติมได้ โดยมีการคัดเลือกหุ้นและกองทุนให้สอดคล้องกับความเสี่ยงและความชื่นชอบของแต่ละคน ตามความสามารถในการรับความเสี่ยงได้

4.วางแผนรับมือค่ารักษาพยาบาลในระยะยาว อายุที่มากขึ้นทุกปีมาพร้อมกับร่างกายที่เสื่อมโทรมลง ไม่มีใครที่ชราแล้วไม่เจ็บ หากไม่มีการเตรียมการไว้ และหวังพึ่งพาสวัสดิการภาครัฐ ซึ่งมีโอกาสที่จะไม่เพียงพอ เนื่องจากสภาวะประชากรไทยที่อัตราการเกิดน้อยลงเรื่อยๆ มีคนวัยทำงานเสียภาษีให้รัฐน้อยลง ดังนั้น หากอยากเตรียมพร้อมสวัสดิการให้ตนเอง แนะนำให้เริ่มจากการตรวจสอบสวัสดิการที่ตนเองมีอยู่ ว่ามีเพียงพอกับวิถีชีวิตของเราไปจนยามแก่ชราหรือไม่ หากไม่เพียงพอก็แนะนำให้วางแผนเพิ่มเติม ผ่านประกันสุขภาพที่คุ้มครองในระยะยาวหรือออมเงินเป็นกองทุนดูแลสุขภาพอีกก้อนหนึ่ง

หนึ่งในเงื่อนไขที่สำคัญสำหรับคนโสดในการจัดการการเงินคือ “ไม่มีใครดูแล หรือ ต้องดูแลตัวเอง”  จะต้องทำเพื่อบรรเทาปัญหานี้ มีดังนี้

1.จ้างคนมาดูแล วิธีนี้สามารถช่วยแก้ปัญหา ในยามแก่ชราของคนโสดที่ไร้คนดูแลได้ โดยในปัจจุบันมีธุรกิจให้บริการจัดหาคนมาดูแลที่บ้าน เราสามารถคัดเลือกศูนย์บริการที่มีคุณภาพและมาตรฐานมาดูแลได้ ซึ่งมีค่าใช้จ่ายอยู่ที่ประมาณ 10,000 บาท ถึง 15,000 บาท หากคิดเงินเฟ้อที่ 3 % (ในอนาคตอีก 15 ปี) การวางแผนเกษียณอายุก็ควรบวกเพิ่มค่าใช้จ่ายคนดูแลที่ 16,000 บาท ถึง 24,000 บาท ต่อเดือน

2.จัดเก็บข้อมูลการเงินอย่างเป็นระบบ ระบบในการจัดเก็บข้อมูล และแผนการเงินที่ละเอียดชัดเจน จะช่วยให้การดูแลตัวเองจัดสรรเรื่องการเงินเป็นเรื่องง่ายและคล่องตัวมากขึ้นสำหรับคนโสดยามชรา ตัวอย่างเช่น การจัดเก็บข้อมูลทรัพย์สินในรูปแบบทะเบียนทรัพย์สินที่แจกแจงรายละเอียดของแต่ละทรัพย์สินพร้อมสถานที่จัดเก็บ หรือการทำสรุปกรมธรรม์ประกันภัยและการสรุปบัญชีหุ้นหรือกองทุนรวม เพื่อความสะดวกในการบริหารจัดการ

3.เรียนรู้เรื่องเทคโนโลยีเทคโนโลยีเป็นตัวช่วยสำคัญที่จะทำให้คนเราสามารถจัดการชีวิตได้ง่ายและสะดวกมากขึ้นด้วยต้นทุนที่ต่ำลง การนำเทคโนโลยีมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันจะช่วยให้คนโสดสามารถดูแลตัวเองได้โดยพึ่งพาผู้อื่นน้อยลง ปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่เข้ามาช่วยเหลือผู้สูงอายุในหลากหลายด้าน เช่น Application ที่ช่วยเตือนความจำในการทานยา ระบบส่งข้อมูลขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน อุปกรณ์อำนวยความสะดวกอัจฉริยะที่ช่วยเหลือให้ผู้สูงวัยสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างคล่องแคล่วมากขึ้น นอกจากนี้ การเรียนรู้เกี่ยวกับวิธีการใช้ Application ของสถาบันการเงินต่างๆ เพิ่มความสะดวกสบายในการใช้ชีวิตและลดต้นทุนในการบริหารจัดการเงินในยามชราอีกด้วย

ชีวิตหลังเกษียณของคนโสดเป็นอีกหนึ่งช่วงชีวิตที่สำคัญ เพราะคนโสด ควรเป็นโสดแบบมีความสุขและมีสตางค์ การวางแผนการบริหารเงินหลังเกษียณจึงมีความสำคัญมากและแตกต่างกับช่วงก่อนเกษียณ โดยมีปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงดังนี้

1.เอาชนะเงินเฟ้อ เงินเฟ้อเป็นปัจจัยที่กัดกินเงินหลังเกษียณให้ด้อยค่าลงเรื่อยๆ การจัดสรรเงินลงทุนหลังเกษียณ จึงควรจัดพอร์ตการลงทุนในระดับความเสี่ยงต่ำ โดยมีเป้าหมายผลตอบแทนจะต้องเอาชนะเงินเฟ้อให้ได้ อย่างน้อยเพื่อรักษาระดับมาตรฐานการใช้ชีวิตของเราเอาไว้ไม่ให้เปลี่ยนแปลงไป โดยการจัดสรรเงินลงทุนเพื่อเอาชนะเงินเฟ้อนั้น สามารถจัดสัดส่วนผสมกันระหว่างตราสารทุนและตราสารนี้ได้ เช่น ลงทุนในตราสารทุนที่สัดส่วน 5-15% และ ตราสารหนี้ เงินฝากรวม 85-95% เป็นต้น

2.ดูแลเงินต้น การลงทุนในช่วงหลังเกษียณอายุ สัดส่วนของสินทรัพย์ที่ลงทุนควรเป็นสินทรัพย์ที่มีความปลอดภัย การแบ่งเงินลงทุนมาลงทุนในสินทรัพย์เสี่ยง เช่น หุ้น หรือกองทุนรวมตราสารทุน ควรมีการคัดเลือกธุรกิจที่ลงทุนเป็นอย่างดี ธุรกิจมีความมั่นคง สร้างกระแสเงินสดเป็นประจำ และปันผลอยู่เสมอ งบการเงินอยู่ในเกณฑ์ดี และผู้บริหารมีธรรมาภิบาลในการดำเนินงาน เป็นต้น

3.สภาพคล่องดี สัดส่วนหลักของสินทรัพย์ที่ลงทุนหลังเกษียณ ควรมีสภาพคล่องดีระดับนึง สามารถผันมาเป็นเงินสดได้หากเกิดเหตุการณ์จำเป็นต้องใช้เงินหลังเกษียณ เช่น การลงทุนในรูปแบบกองทุนรวมอสังหาริมทรัพย์ที่สามารถซื้อขายในตลาดได้ อาจเป็นทางเลือกที่ดีในการลงทุนสำหรับคนหลังเกษียณ เพราะให้ทั้งรายได้ประจำและสภาพคล่องในการซื้อขาย เมื่อเทียบกับการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์โดยตรง

ทุกวันนี้เห็นได้ว่าคนไทยนิยมอยู่คนเดียวในยามชรามากขึ้น อ้างอิงข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติในปี 2560 พบว่า ผู้สูงอายุในประเทศไทยอาศัยอยู่ลำพังคิดเป็น 10.8% ของจำนวนผู้สูงอายุทั้งหมด เพิ่มจาก 3.6% ในปี 2537 สะท้อนถึงสภาวะทางประชากรศาสตร์และความเป็นอยู่ของคนไทยที่เปลี่ยนแปลงไป

การบริหารเงินสำหรับคนโสดที่มีรูปแบบการใช้ชีวิตลำพังนั้น ควรคำนึง รูปแบบการใช้ชีวิตและการอยู่อาศัย การวางแผนเกษียณที่รอบคอบรัดกุมคำนึงถึง เงินเฟ้อ ค่ารักษาพยาบาล ผลตอบแทนและความสามารถในการรับความเสี่ยง ทั้งก่อนและหลังเกษียณ และที่สำคัญที่สุดคือการดูแลตัวเอง ทั้งร่างกายและจิตใจเพื่อให้เป็นคนโสดที่สามารถบริหารเงินได้อย่างมีความสุขและเกษียณได้อย่างสำราญ