กลุ่มเส้นด้ายดันผู้สมัครผู้ว่าฯ กทม. ชู Primary Care นโยบายฝ่าโควิด
กลุ่มเส้นด้ายเปิดแคมเปญ ชวนผู้สมัครผู้ว่าฯ กทม. ประกาศนโยบายสุขภาพระบบดูแลรักษาหลัก “Primary Care” ทั่ว กทม. รองรับวิกฤตโควิด คนไข้ล้นโรงพยาบาล หวังกรุงเทพฯเป็นโมเดลให้ทุกจังหวัดทั่วประเทศ
วันที่ 4 พฤษภาคม 2565 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า กลุ่มเส้นด้าย สร้างแคมเปญ “ชวนผู้สมัครผู้ว่าฯประกาศนโยบายให้ “ระบบดูแลรักษาหลัก” (Primary Care) เกิดทั่ว กทม. ฝ่าวิกฤตโควิด-ลดคนล้น รพ.” โดยให้ประชาชนร่วมลงชื่อผ่าน Change.org เพื่อรวบรวมรายชื่อเรียกร้องให้ผู้สมัครผู้ว่าฯ กทม. บรรจุเรื่องการขยายระบบ Primary Care เป็นหนึ่งในนโยบายสุขภาพ ที่ควรค่าแก่การทุ่มทรัพยากร
กลุ่มเส้นด้าย ระบุจุดเริ่มต้นของแคมเปญไว้ว่า จากวิกฤตโควิดที่ผ่านมาและยังดำเนินอยู่ เราได้เห็นผู้คนมากมายเข้าไม่ถึงระบบการรักษา บ้างออกมานอนรอเตียงข้างถนน บ้างใช้สายสัมพันธ์พิเศษต่อลมหายใจ บ้างมาต่อแถวรับยาฟาวิพิราเวียร์ ตั้งแต่ตี 5 เราเห็นคนไม่มีเส้นสายที่มีโอกาสหลุดจากระบบ รอเท่าไรก็ไม่ถึงคิวสักที กระทั่งเห็นการตายคาบ้าน
สิ่งเหล่านี้เผยให้เห็นปัญหาสำคัญนั่นคือ เรามีจุดศูนย์กลางอยู่ที่โรงพยาบาล เมื่อมีจำนวนผู้ป่วยจำนวนมาก โรงพยาบาลจึงเป็นเหมือนคอขวด แต่ปัญหานี้จะไม่เกิดขึ้นเลยถ้าเรามีความเข้มแข็งในการจัดการระบบ “Primary Care”
Primary Care คืออะไร
กลุ่มเส้นด้าย อธิบายว่า Primary Care เป็นระบบบริการสุขภาพหลักที่เน้นการช่วยเหลือ ให้คำปรึกษา และรักษากระจายอย่างทั่วถึงไปในระดับย่อยของพื้นที่ เข้าถึงได้ง่าย ใกล้บ้าน เพื่อไม่ให้ผู้ป่วยมีอาการรุนแรงจนไปล้นที่โรงพยาบาล แล้วเก็บโรงพยาบาลไว้สำหรับผู้ป่วยวิกฤตร้ายแรงจริง ๆ
อีกทั้ง Primary Care ยังทำหน้าที่เชื่อมโยงผู้ป่วยเข้ากับส่วนอื่น ๆ ในระบบสุขภาพทั้งหมดอีกด้วย เช่น เมื่อผู้ป่วยต้องรับการรักษาเฉพาะทางโดยแพทย์ผู้มีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษในสถานพยาบาลที่อยู่ห่างไกล บุคลากรในระบบ Primary Care จะต้องส่งตัวผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาที่ซับซ้อนต่อไปนั้นได้
หวัง Primary Care กทม. เป็นโมเดลทั่วประเทศ
นอกจากนี้ กลุ่มเส้นด้ายยังระบุว่า จริง ๆ แล้ว ระบบ Primary Care ควรจะมีอย่างทั่วถึงทั้งประเทศ แต่เนื่องจากในโอกาสใกล้วันเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. จึงเสนอให้เกิดขึ้นในกรุงเทพฯเสียก่อน เพราะมีความเป็นไปได้สูง และอาจเป็นต้นแบบที่ดีให้ในพื้นที่อื่น ๆ ด้วย ซึ่ง ระบบ Primary Care ที่กลุ่มเส้นด้ายแนะนำ มีลักษณะดังนี้
1. มีความทั่วถึงในระดับซอย จากการทำงานของเส้นด้าย เราพบว่าคนกลุ่มเปราะบาง และ “ไม่มีเส้น” นั้นมีอยู่มหาศาลตาม “ซอย” ของกรุงเทพฯ ใน 1 ซอยของกรุงเทพฯ มีจำนวนประชากรเกือบเทียบเท่า 1-3 ตำบล ของต่างจังหวัด Primary Care จึงควรครอบคลุมประชากรในระดับซอย
2. มีการจัดสรรงบประมาณเพียงพอให้ผู้บริการด้านสุขภาพ ไม่ใช่เกิดปัญหาแล้วขอให้ช่วย ๆ กัน หรือขอความร่วมมือ แต่มีการมองและการจัดการเชิงระบบ
3. มีการเสริมศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร (อสส.) เพื่อส่งต่อและดูแลรักษาผู้ป่วยให้ทั่วถึงและสามารถให้คำปรึกษาผู้ป่วยหรือรายงานเคสผ่านระบบ Telemedicine ได้
4. เพิ่มศักยภาพในการรักษา เพิ่มเวลา เพิ่มทรัพยากรในศูนย์บริการสาธารณสุขหรือสถานที่ที่ใช้ปฏิบัติงาน Primary Care รูปแบบอื่น ๆ เช่นกระจายยาที่ดีและมีคุณภาพไปให้มากพอ โดยเฉพาะช่วงโควิดที่ควรกระจายยารักษาโควิดไปในทุกหน่วย Primary Care สร้างบุคลากรมาทำงาน Primary Care มากขึ้นนอกจาก อสส.
ให้ค่าตอบแทนแพทย์ในระบบ Primary Care เท่าเทียมกับแพทย์ในระบบโรงพยาบาล มีนักเทคนิคการแพทย์ไปสอนชาวบ้านให้ตรวจเชื้อเชิงรุก, ทุ่มเทงบประมาณเพื่อป้องกันโรคและส่งเสริมสุขภาพ เช่นให้ทุกหน่วยปฏิบัติการของ Primary Care เป็นหน่วยฉีดวัคซีนได้ ฯลฯ
5. มีการจัดตั้งศูนย์พักคอยในทุกซอย หรือในทุกพื้นที่ปฏิบัติงาน Primary Care ซึ่งจะทำให้คนไม่ไปแออัดที่โรงพยาบาล และไม่มีใครหลุดออกจากระบบการรักษา ศูนย์พักคอยเกิดขึ้นได้หลายโมเดล เช่น เสริมศักยภาพของศูนย์บริการสาธารณสุขเดิมที่มีอยู่ให้เป็นศูนย์พักคอย กรุงเทพมหานครจัดตั้งศูนย์พักคอยขึ้นเอง หรือเป็นผู้อนุมัติงบประมาณให้ภาคเอกชน ชุมชนหรือภาคประชาสังคมจัดตั้งหรือจัดการศูนย์พักคอยได้