กกต.ส่อเลื่อนเลือก สว. หวั่นถูกฟ้องโมฆะ รอศาลรัฐธรรมนูญชี้ขาด
จับตา กกต.ประชุมด่วนพรุ่งนี้ หารือเลื่อนเลือก สว. หลังศาลรัฐธรรมนูญรับคำร้องให้ชี้ขาดกระบวนการเลือกขัดรัฐธรรมนูญหรือไม่ หวั่นเดินหน้าได้ไม่คุ้มเสีย เสี่ยงถูกฟ้องโมฆะ
วันที่ 6 มิถุนายน 2567 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญรับคำร้อง จากการที่ศาลปกครองกลางส่งคำโต้แย้งผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภา (สว.) 6 คน เพื่อขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย มาตรา 212 ว่า พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 มาตรา 36 มาตรา 40 มาตรา 41 และมาตรา 42 ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 107 หรือไม่
ปรากฏว่าที่ประชุม กกต.จะมีการประชุมวันที่ 7 มิถุนายน 2567 เพื่อหารือในประเด็นดังกล่าว ซึ่งเกี่ยวข้องกับวิธีการเลือก สว.ทั้งระดับอำเภอ ระดับจังหวัดและระดับประเทศ ว่าขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 107 หรือไม่ มีรายงานว่า มีความเป็นไปได้ที่สำนักงาน กกต.จะเสนอให้ กกต.ใช้อำนาจตามมาตรา 35 พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. 2561 ประกาศเลื่อนการเลือก สว.ที่ระดับอำเภอกำหนดไว้ในวันที่ 9 มิ.ย.นี้ ออกไปก่อน เพื่อรอความชัดเจนการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายจากศาลรัฐธรรมนูญก่อน
ทั้งนี้ มีการวิเคราะห์ว่าประเด็นดังกล่าวมีผู้สมัคร สว.ร้องทั้งต่อ กกต. ผู้ตรวจการแผ่นดิน และฟ้องคดีต่อศาลปกครอง หาก กกต.ยังคงยืนยันเดินหน้าจัดการเลือก สว.ตามแผนงานเดิมที่วางไว้ ย่อมเสี่ยงต่อความเสียหายที่จะเกิดขึ้นทั้งกับตัวผู้สมัคร และ กกต. และอาจนำไปสู่การร้องให้การเลือก สว.เป็นโมฆะได้ ถ้าศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่าการที่ทั้ง 4 มาตราของกฎหมายดังกล่าว
กำหนดวิธีการเลือกว่า ผู้สมัคร สว.จะลงคะแนนเลือกตนเองก็ได้ แต่จะลงคะแนนให้บุคคลใดเกิน 1 คะแนนมิได้ ขัดรัฐธรรมนูญมาตรา 107 ซึ่งก็จะทำให้ กกต.หนีไม่พ้นถูกฟ้องให้ชดใช้ค่าเสียหายเหมือนการเลือกตั้งในอดีต
“ที่ผ่านมาศาลรัฐธรรมนูญเคยวินิจฉัยให้การเลือกตั้ง สส.เป็นโมฆะ สิ่งที่ตามมาคือการฟ้องร้องหาผู้รับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหาย ทั้ง กกต. สำนักงาน หรือเจ้าหน้าที่ต้องสู้คดีกันหลายปี ซึ่งไม่ควรเกิดขึ้นอีก เมื่อขณะนี้ขั้นตอนของการเลือก สว.ยังไม่เกิดขึ้น กระบวนการจัดการเลือกก็ยังอยู่ ผู้สมัครก็ยังถือว่าไม่เสียหาย ดังนั้น ถ้า กกต.จะมีมติเลื่อนการเลือก สว. รอศาลวินิจฉัยให้ชัดเจนเสียก่อนก็น่าจะเป็นผลดีกว่า เพราะคาดว่าไม่น่าเกิน 2 สัปดาห์นับจากนี้ศาลรัฐธรรมนูญจะมีคำวินิจฉัย เนื่องจากสำนักงานได้รับหนังสือแจ้งจากศาลตั้งแต่ 5 มิถุนายน และกำลังเร่งทำคำชี้แจงส่งกลับไปอยู่ แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับที่ประชุม กกต.ว่าจะเห็นอย่างไร” แหล่งข่าวกล่าว
อย่างไรก็ตาม สำนักงานยังจะเสนอต่อ กกต.ถึงแนวทางการเลือก สว.ต่อไปหากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยทั้ง 4 มาตราไม่ขัดรัฐธรรมนูญ ว่าในทางปฏิบัติสำนักงานสามารถเริ่มกระบวนการเลือก สว.ได้ภายใน 7 วันนับแต่ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย แต่ถ้าศาลมีคำวินิจฉัยว่าขัดรัฐธรรมนูญก็จะต้องมีการไปแก้ไข พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งวุฒิสภา 2561 เสียก่อน ซึ่งก็จะใช้เวลานานพอสมควร โดย สว.ชุดปัจจุบันจะยังคงรักษาการต่อไป
สำหรับมาตรา 35 พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. 2561 กำหนดว่า กรณีที่มีเหตุจำเป็นอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้ เป็นเหตุให้ไม่สามารถจัดการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด หรือระดับประเทศพร้อมกันทั่วราชอาณาจักรตามวันที่คณะกรรมการประกาศกำหนดตามมาตรา 12 (1) อันมิใช่เป็นกรณีตามมาตรา 34
และคณะกรรมการมีมติด้วยคะแนนไม่น้อยกว่า 2 ใน 3 ของกรรมการทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ (5 เสียง) ว่าการดำเนินการเลือกต่อไปตามกำหนดวันเดิมจะก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมหรือเรียบร้อย คณะกรรมการจะประกาศกำหนดวันเลือกใหม่ก็ได้ ในกรณีที่มีเหตุตามวรรคหนึ่งเกิดขึ้นในระหว่างเวลาเปิดการลงคะแนน คณะกรรมการจะสั่งยกเลิกการเลือก และประกาศกำหนดวันเลือกใหม่ก็ได้
ขณะเดียวกัน ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ในวันที่ 7 มิถุนายน 2567 ทางสำนักงาน กกต.จะจัดงานเนื่องในวันคล้ายวันสถาปนาสำนักงาน กกต.ครบรอบ 26 ปี ด้วย โดยทางสำนักงานได้มีการแจ้งนัดหมายสื่อมวลชนว่า ในเวลา 13.30 น. นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต.จะแถลงผลงาน กกต.ในโอกาสครบรอบ 26 ปี ซึ่งคาดว่าก็จะได้มีการชี้แจงถึงผลการประชุมในกรณีดังกล่าวด้วย