ตลาดทุเรียนพังเพราะสารย้อมสี BY2

คอลัมน์ : บทบรรณาธิการ

จังหวัดจันทบุรีได้ออกประกาศกำหนดวันเก็บเกี่ยวทุเรียนและวันเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูกาลทุเรียนของจังหวัดจันทบุรี ประจำปี 2568 โดยกำหนดให้ทุเรียนพันธุ์กระดุมเริ่มต้นเก็บเกี่ยวตั้งแต่วันที่ 4 เมษายน ทุเรียนพันธุ์ชะนีและพันธุ์พวงมณีวันที่ 10 เมษายน ทุเรียนพันธุ์หมอนทองและก้านยาวเริ่มต้นเก็บเกี่ยวตั้งแต่วันที่ 30 เมษายน 2568

ท่ามกลางความวิตกกังวลหลังจากที่จีนออกมาตรฐานความปลอดภัยอาหารด้วยการตรวจหาสารเคมีที่อาจก่อให้เกิดอันตราย สาร BY2 (Basic Yellow 2) ซึ่งเป็นสารย้อมสีที่ไม่อนุญาตให้ใช้ในอาหารและมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ

โดยมาตรการเข้มงวดในการนำเข้าทุเรียนจากไทยเกิดขึ้นหลังจากที่จีนตรวจพบสารย้อมสี BY2 กับสาร Cadmium ตกค้างหรือติดอยู่ที่เปลือกทุเรียนที่ส่งออกจากประเทศไทยในช่วงเดือนมกราคมที่ผ่านมา โดยสารดังกล่าวเป็นสารเคมีในกลุ่มย้อมสีที่ถูกนำมาใช้ในอุตสาหกรรมย้อมผ้า-กระดาษ-เครื่องหนัง ขณะที่องค์การอนามัยโลก (WHO) ก็ได้จัดให้เป็นสารก่อมะเร็งในกลุ่ม 2B

การตรวจพบสาร BY2 ตกค้างอยู่ในทุเรียนไทย ส่งผลให้จีนออกมาตรการบังคับเพื่อลดความเสี่ยงในการปนเปื้อนของอาหารด้วยการกำหนดให้ทุเรียนผลสดไทยที่จะส่งออกไปจีนตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2568 จะต้องผ่านการตรวจวิเคราะห์สาร BY2 และ Cadmium ไม่มีการปนเปื้อน (Not Detected) จากห้องแล็บได้รับการรับรองจาก สำนักงานศุลกากรจีน (GACC) และจะต้องแนบผลการตรวจสอบของห้องแล็บไปทุกลอตที่มีการส่งออกทุเรียนไปจีน

ขณะเดียวกันแม้จะมีใบรับรองผลการตรวจสอบไปแสดงแล้ว แต่ศุลกากรจีนก็ยังสามารถตรวจสอบเชิงสุ่ม (Random) ทุกตู้ทุกลอตได้อีกด้วย

แน่นอนว่า มาตรการบังคับในการตรวจหาสาร BY2 นอกจากจะเป็นการเพิ่มต้นทุนในการส่งออกทุเรียนสดของไทยแล้ว ในทางปฏิบัติศุลกากรจีนกลับตรวจพบสาร BY2 ในบางลอตที่มีใบรับรองจากห้องแล็บไทยอีกด้วย ส่งผลให้ทุเรียนในตู้ดังกล่าวถูกส่งกลับและยังกระทบกับภาพลักษณ์ทุเรียนไทยในจีนเมื่อข่าวถูกเผยแพร่ออกไปในขณะที่การส่งออกทุเรียนสดไทยไปจีนระหว่างเดือนมกราคม-มิถุนายน 2567 มีปริมาณ 558,289 ตัน คิดเป็นมูลค่า 2,855,158,094 เหรียญสหรัฐ

แม้กรมวิชาการเกษตร จะออกมาตรการป้องกันสารปนเปื้อน BY2 หรือ “Big Cleaning” ทุกสวน โรงรวบรวม/โรงคัดบรรจุ (ล้ง) เพื่อเตรียมความพร้อมทำความสะอาดโรงคัดบรรจุและป้องกันการปนเปื้อนสาร BY2 ในทุเรียนผลสดก่อนเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูกาลทุเรียนภาคตะวันออกไปแล้วก็ตาม

แต่ปัญหานี้ยังขึ้นอยู่กับ “สำนึก” ของชาวสวน/ล้งอีกด้วย โดยอย่าลืมว่า การแพร่ระบาดของการใช้สารย้อมสีชนิดนี้มาจากความต้องการของลูกค้าเองที่อยากได้ทุเรียนเปลือกสีเหลือง จนไม่คำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภค จึงควรที่จะต้องร่วมกันปฏิเสธการใช้สารย้อมสี BY2 โดยเด็ดขาด