เสียโอกาส เสียเงิน เสียชีวิต ข้อมูลสุขภาพแบบผิด ๆ ส่งต่อไวกว่าโรค เช็กให้ชัวร์ก่อนแชร์

เสียทั้งโอกาส เงินในกระเป๋า และอาจถึงขั้นเสียชีวิต เมื่อข้อมูลสุขภาพแบบผิด ๆ บนโลกโซเชียลถูกส่งต่อไวกว่าโรค แพทย์-ตำรวจ แนะ ต้องเช็กก่อนคลิก คิดก่อนแชร์

เริ่มแล้วสำหรับงานแฟร์เพื่อสุขภาพอันดับ 1 ของประเทศที่เครือมติชนผนึกกำลังกับโรงพยาบาลชั้นนำของประเทศ พร้อมทั้งหน่วยงานภาครัฐและเอกชน รวมทั้งพันธมิตรด้านสุขภาพ จัดงาน “Thailand Healthcare 2025” ต่อเนื่องเป็นปีที่ 17 เพื่อส่งเสริมสุขภาพของประชาชนในทุกช่วงวัย ภายใต้ธีม ‘A Better Life : สร้างสุขทุกช่วงวัย’ ระหว่างวันพฤหัสบดีที่ 26 มิถุนายน ถึง 29 มิถุนายน 2568 เวลา 10.00 – 20.00 น. ชั้น 5 สามย่านมิตรทาวน์

หนึ่งในกิจกรรมน่าสนใจคือเวที Highlight Talk “ข้อมูลผิดติดไวกว่าโรค : เช็กก่อนคลิก คิดก่อนแชร์” โดยมีผู้ร่วมให้ข้อมูลจากหลากหลายวงการที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย

พ.ต.อ.เนติ วงษ์กุหลาบ รองผู้บังคับการ กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB), น.ท.นพ.อรรถสิทธิ์ ดุลอำนวย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติเวชศาสตร์ โรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช, นพ.ทรงเกียรติ อุดมพรวัฒนะ นายแพทย์ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลพุทธชินราช (เจ้าของเพจ Infectious ง่ายนิดเดียว), พีรพล อนุตรโสตถ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน), รศ.ดร.วรัชญ์ ครุจิต คณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ และ นพ.นคร เปรมศรี ผู้อำนวยการสถาบันวัคซีนแห่งชาติ

ประชาชนต้องสร้างภูมิให้ตัวเอง

พ.ต.อ.เนติ วงษ์กุหลาบ กล่าวว่า ทุกวันนี้เราอยู่บนโลกออนไลน์ เพียงแค่ใช้นิ้วกดก็กลายเป็นข้อมูล โดยตำรวจสอบสวนกลางมีสายตรวจออนไลน์ คอยทำหน้าที่กรองข้อมูล และส่งข้อมูลที่ผิดให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ เช่น กรณีที่ตรวจพบบทความเกี่ยวกับสุขภาพที่ไม่ถูกต้อง หรือการขายยาที่ไม่ได้รับอนุญาต

ตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์แล้ว การนำข้อมูลเท็จลงในระบบคอมพิวเตอร์ ถือว่าผิดกฎหมาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ดังนั้น ประชาชนต้องสร้างภูมิให้ตัวเองก่อนว่าอะไรจริงหรือเท็จ เมื่อไม่เเชร์ต่อ ข้อความเท็จก็จะอยู่ในวงที่จำกัด โดยปัจจุบันมีข้อความพลักพันล้านข้อความที่อยู่ระหว่างการตรวจสอบ และหากรวมนอกระบบด้วยอาจถึงหลักแสนล้านข้อความ

ข้อมูลการเสียชีวิต ส่วนใหญ่ปลอม

น.ท.นพ.อรรถสิทธิ์ ดุลอำนวย กล่าวว่า ในฐานะที่เป็นหมอนิติเวช คนเรากลัวความตายมากที่สุด โดยตอนนี้มีผลิตภัณฑ์ทางสุขภาพมากมาย

สิ่งต่าง ๆ ที่ถูกแชร์บนโลกออนไลน์ โดยเฉพาะข้อมูลการเสียชีวิต ส่วนใหญ่เป็นข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งแพทย์จะแจ้งให้กับญาติผู้เสียชีวิตเท่านั้น

โดยญาติจะไม่นำข้อมูลเหล่านี้ไปเผยแพร่ต่อ ดังนั้น สิ่งที่อยู่บนโลกออนไลน์ที่เกี่ยวกับการเสียชีวิต ส่วนมากจะปลอมทั้งหมด

หากต้องการรู้ข้อมูลการเสียชีวิตจริง ๆ หรือเป็นการเสียชีวิตที่มีผลกระทบต่อสาธารณะ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งแพทย์ โรงพยาบาล ตลอดจนรัฐบาลจะสื่อสารกับประชาชนโดยตรงเกี่ยวกับข้อมูลนั้น ซึ่งน่าเชื่อถือ และอ้างอิงได้ น.ท.นพ.อรรถสิทธิ์ กล่าว

มูลผิด ติดไวกว่าโรค

นพ.ทรงเกียรติ อุดมพรวัฒนะ กล่าวว่า จุดเริ่มต้นจากการทำเพจ “Infectious ง่ายนิดเดียว” เนื่องจาก อยากแชร์ความรู้ที่เกี่ยวข้องทางการแพทย์ให้กับบุคลากรทางการแพทย์ โดยช่วงแรกก็โพสต์เกี่ยวกับเเพทย์ 100% แต่เริ่มมีประชาชนสนใจและเริ่มมาคอมเมนต์

จากนั้นจึงเริ่มแชร์เคสที่น่าสนใจ ซึ่งบางเรื่องที่อาจดูว่าง่าย แต่ประชาชนนั้นไม่รู้ อีกทั้งยังมีข้อมูลข่าวสารที่ผิดอยู่มาก จึงอยากจะสื่อสารให้กับประชาชน

จากการทำเพจมา 8 ปี และสืบเนื่องจากเป็นกุมารเเพทย์ ส่วนใหญ่ประชาชนจะมาถามเกี่ยวกับสุขภาพของเด็ก เช่น ลูกป่วย แม่ป่วย หรือวัคซีนตัวไหน โรคตัวไหนเป็นอย่างไร รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์เองที่มาสอบถามข้อมูลด้วย เป็นต้น

สำหรับข่าวปลอมที่พบ ส่วนมากจะเป็นเรื่องที่ขึ้นอยู่กับช่วงเวลานั้น ๆ เช่น ตอนโควิด ก็จะมีประชาชนมาปรึกษาเกี่ยวกับวัคซีน ส่วนตอนนี้ก็เป็นเรื่องไข้หวัดใหญ่ระบาด

จากประสบการณ์ 20 ปี ที่เป็นแพทย์มา บางคนคิดว่า ไข้หวัดใหญ่ แค่กินยาต้านไวรัสก็หายได้ แต่จริง ๆ จะเห็นว่ามีคนไข้เสียชีวิต เด็กบางคนไม่ได้เป็นไข้หวัดใหญ่ธรรมดา แต่ขึ้นสมอง หรือบางเคส บอกว่ากลัวฉีดวัคซีนแล้วไข้ขึ้น

“ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่แล้วสมองอักเสบ เป็นความรู้ที่ผิด แทนที่คนจะฉีดวัคซีนแล้วเป็นโรคน้อยลง และปลอดภัย กลับเป็นว่า ข้อมูลผิด ติดไวกว่าโรค และอาจจะไม่ได้อยู่บนโลกนี้ด้วย”

ช่วงแรกที่เกิดปัญหาข่าวปลอม จึงต้องไปเก็บข้อมูลจากเพจปลอมต่าง ๆ ว่าสิ่งใดที่ทำให้ประชาชนเข้าใจผิด โดยจะนำมาสื่อสารในทางที่ถูก พร้อมยกตัวอย่างหน้างานจริง ๆ ให้ประชาชนได้รับรู้

ทั้งนี้ ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ง่าย ๆ โดยการเข้าไปเช็กที่เว็บไซต์แพทยสภา และนำชื่อไปค้นหา เพื่อดูว่าเป็นหมอจริงหรือไม่ เชี่ยวชาญด้านนั้น ๆ จริงหรือไม่ นพ.ทรงเกียรติ กล่าว

จากข้อมูลที่ว่า “แพทย์แนะนำไม่ให้ฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ เนื่องจากมีฤทธิ์ข้างเคียง ทำให้หลอดเลือดในสมองอุดตัน ให้เน้นการดูแลป้องกันด้วยตัวเองเป็นสำคัญ”

นพ.ทรงเกียรติ ระบุว่า ไข้หวัดใหญ่อยู่กับเรามานาน ข้อมูลองค์การอนามัยโลกบอกว่ามีคนติดไข้หวัดใหญ่ปีละกว่า 1 พันล้านคน และมีอาการรุนเเรง 3-5 ล้านทุกปี โดยเสียชีวิตในระดับหลักแสน

ไข้หวัดใหญ่ มีข้อมูลวัคซีนมานานแล้ว เกือบ 70-80 ปี ว่าช่วยทำให้เรามีภูมิคุ้มกัน อาการข้างเคียงส่วนมากแค่มีไข้ ฉีดวัคซีนดีกว่าไม่ฉีด นพ.ทรงเกียรติ กล่าว

ชัวร์ก่อนเเชร์

พีรพล อนุตรโสตถ์ กล่าวว่า แม้รายการชัวร์ก่อนเเชร์จะไม่ได้เริ่มจากประเด็นสุขภาพ แต่เรื่องที่คนสนใจมาก คือเรื่องสุขภาพ

ทำให้รู้ว่าเรื่องสุขภาพสำคัญมาก ข่าวปลอม ข่าวลวง การหลอกขายของ ก็สำคัญมาก เพราะที่สุดแล้วคือการเสียชีวิต ถ้าเชื่อข้อมูลในอินเตอร์เน็ตและเสียชีวิตก็น่าเศร้า และน่าเศร้ากว่านั้นถ้าแชร์ไปให้คนที่เราปรารถนาดี เนื่องจากข้อมูลนั้นดูสมจริง

การหลอกลวงบนโลกออนไลน์ค่อนข้างอันตรายและรุนแรง เดิมทีคิดว่าอาจเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่ปัจจุบันสิ่งที่อยู่ในโทรศัพท์เริ่มมาเกี่ยวข้องกับชีวิตและเกี่ยวข้องกับเงินในกระเป๋าด้วย

ข้อมูลสุขภาพในอินเตอร์เน็ตแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ คำแนะนำกับคำเตือน ซึ่งมีจำนวนมาก อันไหนที่อ่านแล้วดูตื่นเต้นรุนเเรง ส่วนมากจะไม่จริง วิธีง่าย ๆ คือไม่ต้องเชื่ออะไรเลย เพื่อไม่ตกเป็นเหยื่อของโซเชียล

เวลาไปพบแพทย์ ต้องถามไม่รู้กี่คำถาม กว่าจะจ่ายยาได้ แต่คนบนอินเตอร์เน็ต จ่ายยาให้เราเลย และเราจะรู้ได้อย่างไรว่าตรงกับสุขภาพของเรา อันนี้ก็เป็นเรื่องอันตราย

“อย่าเชื่อง่าย สงสัยไว้ก่อน และตรวจสอบก่อนส่งต่อ” พีรพล กล่าว

ข่าวปลอมวัคซีน

นพ.นคร เปรมศรี กล่าวว่า เวลาที่มีข้อมูลออกมาในเชิงข่าวร้าย จะถูกแชร์ออกไปอย่างรวดเร็ว อยากให้ประชาชนนึกเสมอว่า เมื่อเราแชร์ เราจะเป็นเจ้าของข้อมูลนั้นด้วย คนเเชร์ถือเป็นแหล่งข้อมูล อาจเข้าข่ายการส่งผ่านข้อมูลที่เป็นเท็จด้วย อยากให้ทุกคนได้ตระหนักถึงข้อนี้

เมื่อเราได้รับข้อมูลที่ผิด สิ่งที่ตามมาคือเสียโอกาสที่จะไม่ได้รับข้อมูลที่ถูก และมีโอกาสเสียสุขภาพ รวมถึงเสียเงิน

อย่างข้อมูลที่ว่า ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่แล้วทำให้อาการเส้นเลือดในสมองตีบ แท้จริงคือวัคซีนโรคไข้หวัดใหญ่มีประโยชน์มากในผู้สูงอายุ สามารถลดอาการเจ็บป่วยที่รุนแรง และลดการเสียชีวิต ดังนั้นสิ่งสำคัญคือการตรวจสอบข้อมูลให้ชัวร์

กว่าจะเกิดเป็นวัคซีนนั้นต้องผ่านกระบวนการทดสอบเพื่อให้เกิดความมั่นใจด้านความปลอดภัยหลายขั้นตอน ถ้าเป็นวัคซีนที่สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อนุญาต ความมั่นใจด้านความปลอดภัยจะสูงมาก ซึ่งส่วนใหญ่จะไม่ใช่ อย. ประเทศเดียว แต่เป็นหลายประเทศในโลก

“การติดเชื้อข่าวปลอมแพร่กระจายไปมาก ทำให้เกิดความสงสัยในการรับวัคซีน โดยไม่ได้เกิดแค่วัคซีนโควิด แต่รวมถึงโรคอื่น ๆ ตอนนี้โรคคอตีบ ไอกรน แม้แต่โรคหัด ก็เริ่มกลับมาระบาดใหม่” นพ.นคร กล่าว

อาหารเสริม ไม่ใช่ยา

รศ.ดร.วรัชญ์ ครุจิต กล่าวว่า สิ่งที่พบมากที่สุดคือการโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารให้รู้สึกว่าเป็นยา แต่จริง ๆ แล้วไม่ใช่

อันหนึ่งที่พบคือสมุนไพรคาวตองที่รักษาสารพัดโลก ซึ่งชาวบ้านถูกหลอก และเสียประโยชน์เยอะมาก ทั้งเงิน โอกาส และอาจเสียชีวิตด้วย

แม้หลักการโฆษณาคือทำอย่างไรก็ได้ให้เชื่อเรามากที่สุด แต่ต้องมีจริยธรรมกำกับ เมื่อก่อนต้องผ่านการเรียน แต่ปัจจุบันทุกคนมีโทรศัพท์ และพิมพ์อะไรก็ได้ ความเสียหายจึงค่อนข้างน่าเป็นห่วง

“ถ้าซื้อเสื้อมาผิดอย่างมากก็ใส่ไม่ได้ แต่ถ้าเป็นยาเป็นสมุนไพร หรือสิ่งที่เรากินเข้าไป อันนี้น่าเป็นห่วง และมีผลต่อภาระของประเทศ ต้องไปรักษาอะไรต่าง ๆ ต้องไม่ทำตัวเป็นภาระของสังคม” รศ.ดร.วรัชญ์ กล่าว