สสช.ปลดล็อกดาต้าภาครัฐ ลุย e-Survey เร่งปั้นฐานข้อมูลจังหวัด

สสช.ขานรับนโยบายบิ๊กดาต้ารัฐบาล ปักธง “official statistics” เร่งอัพเกรด “สมุดสถิติ” เป็นฐานข้อมูลจังหวัดตอบโจทย์พัฒนายั่งยืน เดินหน้า e-Survey หวังปั๊มข้อมูลทันใจ ชงมาตรฐานรหัสข้อมูล-ปลดล็อกปัญหาข้อมูลไม่เชื่อมโยง ด้านดีอีเร่งคลอดสถาบันบิ๊กดาต้า ม.ค. 62

นายภุชพงค์ โนดไธสง ผู้อำนวยการสำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.) เปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า สสช.เดินหน้าพัฒนาระบบตอบสนองนโยบายบิ๊กดาต้าของรัฐบาล แม้ว่ากระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ต้นสังกัด จะตั้ง “สถาบันส่งเสริมการวิเคราะห์และบริหารข้อมูลภาครัฐ” service delivery unit (SDU) ขึ้นมาทำหน้าที่พัฒนาบิ๊กดาต้าของประเทศโดยเฉพาะ และให้สังกัดกับสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) แทน

“สสช.จะทำหน้าที่เป็น official statistics ที่จะผลิตข้อมูลสำคัญสำหรับทำตัวชี้วัดของประเทศ และผลักดันการสร้างมาตรฐานของข้อมูลเพื่อให้เกิดการเชื่อมต่อและแลกเปลี่ยนข้อมูลกันได้ ซึ่งจะแก้ปัญหาในปัจจุบันที่ข้อมูลในมือของภาครัฐไม่ได้จัดทำและจัดเก็บบนมาตรฐานเดียวกัน จึงเชื่อมโยงแลกเปลี่ยนกันไม่ได้ทั้งกับภาครัฐด้วยกันเองและกับภาคเอกชน”

ปั้นฐานข้อมูลสถิติจังหวัดหน้าที่ตาม พ.ร.บ.สถิติ กำหนดให้ สสช.ต้องทำหน้าที่ในการผลิต-ให้บริการ-วางระบบบริหารสถิติของประเทศ ซึ่งที่ผ่านมาได้ให้น้ำหนักกว่า 70% กับภารกิจในการผลิตข้อมูล แต่ใน 2 ส่วนหลังยังมีอยู่น้อย พันธกิจสำคัญจากนี้จึงเน้นไปที่การให้บริการด้านข้อมูลกับภาครัฐ เอกชน และประชาชน กับการแก้ไขระบบบริหารข้อมูลสถิติโดยใช้เทคโนโลยีที่ตอบโจทย์จริง ๆ เพื่อให้ทุกส่วนงานที่เกี่ยวข้องไม่ว่ารัฐ เอกชน หรือประชาชน ได้มีข้อมูลที่ใช้ในการตัดสินใจได้จริง

โดยงานที่ได้เริ่มผลักดันและตั้งเป้าจะให้เห็นผลสัมฤทธิ์ใน 1 ปีจากนี้ คือ 1.การพัฒนาระบบสถิติและบริการ โดยเน้นที่ “สมุดสถิติจังหวัด” ซึ่งมีอยู่ในทุกจังหวัด และเป็นการเก็บข้อมูลระดับพื้นที่อย่างแท้จริงอย่างต่อเนื่องกว่า 30 ปี นำมาต่อยอดเป็นศูนย์ข้อมูลของจังหวัดนั้น ๆ โดยได้พัฒนาโปรแกรม “ฐานข้อมูลสถิติจังหวัด” ที่จะนำข้อมูลทั้งหมดมาเก็บไว้ในรูปแบบที่สามารถนำไปประมวลผลต่อได้ ซึ่งเป็นการพัฒนาขึ้นไปอีกขั้น นอกเหนือจากการเปิดตัวแอปพลิเคชั่น “THAI STAT” ที่ใช้เป็นศูนย์กลางในการค้นข้อมูลพื้นฐานทางสถิติ ซึ่งกำลังพัฒนาต่อยอดให้มีความครบถ้วนมากขึ้น เน้นการนำเสนอข้อมูลสถิติที่เข้าใจได้ง่าย โดยอีก 2 เดือนจะมีเวอร์ชั่นสำหรับระบบปฏิบัติการ iOS

“ปัจจุบันผู้ว่าราชการแต่ละจังหวัดอยู่ในคณะทำงานสถิติโดยตำแหน่ง จึงจะมอบหมายให้เจ้าหน้าที่สถิติจังหวัด สถิติอำเภอ ช่วยกันขับเคลื่อนให้เกิดการเก็บข้อมูลเชิงรายละเอียดของแต่ละจังหวัดให้มากขึ้น ในหัวข้อที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และโจทย์ความต้องการของแต่ละจังหวัดมากขึ้น ตั้งเป้าให้ปีหน้าแต่ละจังหวัดต้องมีอย่างน้อย 1 ฐานข้อมูลที่สมบูรณ์ และได้มีการสำรวจข้อมูลสถิติที่รองรับต่อเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของจังหวัด”

ลุย e-Survey เร่งอัพเดตข้อมูล

2.นำเทคโนโลยีมาใช้ในการสำรวจข้อมูลมากขึ้น ในรูปแบบของ e-Survey ให้มากขึ้น ซึ่งได้สร้างเครือข่าย “คุณมาดี” ครบทุกหมู่บ้าน เพื่อคอยกระตุ้นในคนในแต่ละชุมชนให้ข้อมูลผ่าน e-Survey

“ในการสำรวจข้อมูลเน็ตประชารัฐได้มีการสร้างเครือข่ายเพื่อให้ “คุณมาดี”

ซึ่งเดิมเป็นเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่สำรวจสำมะโนได้ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงให้กับแต่ละชุมชนเตรียมไว้แล้ว ซึ่งการปรับเปลี่ยนรูปแบบการสำรวจจะทำให้แต่ละโครงการสำรวจได้รับข้อมูลกลับมาประมวลผลได้เร็วขึ้น ทันต่อเหตุการณ์ ทันต่อการตัดสินใจ”

ดันรหัสมาตรฐานข้อมูล

3.การผลักดันให้เกิดการประกาศใช้รหัสมาตรฐานข้อมูล และบัญชีรายการสำคัญ (data directory) ของประเทศ เพื่อให้ทุกการสำรวจอยู่บนแพลตฟอร์มเดียวกัน โดยกำลังเตรียมรวบรวมเพื่อเสนอที่ประชุมคณะรัฐมนตรีพิจารณา

“ที่ผ่านมาแต่ละหน่วยงานกำหนดรหัสที่ใช้เก็บข้อมูลแตกต่างกัน จึงเป็นปัญหาในการเชื่อมข้อมูลและดึงมาใช้ แต่ถ้ากำหนดให้ชัดว่า รหัส 01 แทนค่าอะไร 0018 คืออะไร จะเป็นการปูพื้นฐานในการเชื่อมต่อและนำมาวิเคราะห์ได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะต้องกำหนดให้ครอบคลุมทั้งเพศ การศึกษา อาชีพ และข้อมูลพื้นฐานอื่น ๆ ส่วน data directory จะเป็นการกำหนดชุดข้อมูลสถิติสำคัญ และบ่งชี้ว่า แต่ละบัญชีอยู่ในความดูแลของหน่วยงานใด เพื่อให้เกิดการประสานต่อยอดได้ เพราะปัจจุบันข้อมูลกระจายไปอยู่ตามที่ต่าง ๆ จนไม่รู้ว่า เคยมีการสำรวจไว้แล้วหรือไม่ แล้วอยู่ที่ใคร”

เล็งแก้ พ.ร.บ.สถิติ

หน้าที่ของ สสช. คือเป็นแกนหลักในการผลักดันให้เกิดมาตรฐานในการเชื่อมโยงข้อมูล เพราะการจะขับเคลื่อนบิ๊กดาต้าของประเทศจำเป็นต้องให้ทุกหน่วยงานมีฐานข้อมูลที่ถูกต้อง ซึ่งในบางส่วนจำเป็นต้องมีการผลักดันให้เกิดการแก้ไขกฎหมายเพื่อให้แต่ละหน่วยงานยินยอมในการส่งข้อมูลตามที่มีการร้องขอ และบังคับให้มีการทำ e-Survey เพื่อให้ข้อมูลได้อัพเดตอยู่เสมอ

“เตรียมจะเสนอให้มีการแก้ไข พ.ร.บ.สถิติ เพื่อให้แต่ละหน่วยงานร่วมมือในการบูรณาการข้อมูล และให้อำนาจในการขับเคลื่อนการเก็บข้อมูลที่ใช้งานได้จริงในส่วนของคณะกรรมการสถิติที่มีอยู่แล้ว แต่ปัจจุบันมีความเคลื่อนไหวในส่วนนี้ไม่มากนัก”

ม.ค. 62 ตั้งสถาบันบิ๊กดาต้า

ด้านแหล่งข่าวภายในกระทรวงดีอีเปิดเผยกับ “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า กำลังเร่งตั้งสถาบันส่งเสริมการวิเคราะห์และบริหารข้อมูลภาครัฐ เพื่อให้มีหน้าที่ในการวิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลประกอบการตัดสินใจของรัฐบาล และคณะกรรมการต่าง ๆ รวมถึงให้คำปรึกษาด้านการจัดหา วิเคราะห์ และบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ข้อมูล ยกระดับทักษะด้านบิ๊กดาต้าของบุคลากรภาครัฐ และสร้าง excellence center เพื่อสนับสนุนความร่วมมือทางวิชาการด้านบิ๊กดาต้า อนาไลติกส์ และบริหารจัดการองค์ความรู้

โดยตามกรอบระยะเวลาการดำเนินการจะต้องเสนอคำขอจัดตั้งสถาบันใหม่ ให้อยู่ในสังกัดของ สดช. ไปที่สำนักงาน ก.พ.ร. ภายใน พ.ย.นี้ ก่อนที่จะเสนอ ครม.พิจารณา เพื่อให้การตั้งสถาบันดำเนินการได้ราว ม.ค. 2562