‘เดโมแครต’ ลุยเลิกภาษีทรัมป์ ลุ้นฝ่าด่าน ‘วีโต้’ สำเร็จไหม ?

คอลัมน์ : ชีพจรเศรษฐกิจโลก 
ผู้เขียน : นงนุช สิงหเดชะ

จบศึกยกแรกในสนามเลือกตั้งกลางเทอมไปเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2026 ด้วยการที่พรรคเดโมแครตคว้าชัยชนะทั้งสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา ถัดจากนี้หลังจากสมาชิกใหม่เข้ารับหน้าที่อย่างเป็นทางการในเดือนมกราคมปี 2027 ศึกในสภาคองเกรสก็จะเริ่มต้นขึ้น 

โดยประเด็นใหญ่ที่เดโมแครตวางไว้เป็นเป้าหมายแรกก็คือ “ยกเลิก” ภาษีศุลกากรที่ทรัมป์จัดเก็บเกือบทุกประเทศในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา เพื่อ “หยุดยั้ง” มาตรการนี้ของทรัมป์ที่ดำเนินการตามใจชอบ ซึ่งถึงแม้ศาลจะเคยพิพากษาไปแล้วว่าการใช้อำนาจประธานาธิบดีเก็บภาษีโดยอาศัยกฎหมายความฉุกเฉินทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศ (IEEPA) นั้นไม่สามารถทำได้ แต่ทรัมป์ก็ได้ใช้ช่องทางอื่นในการเก็บภาษีต่อไปให้ได้ใกล้เคียงกับของเดิม

อับดุล เอล-ซาเยด ว่าที่ สว.มิชิแกน ของเดโมแครต พูดไว้ชัดว่า การยุติ “ระบอบภาษีทรัมป์” โดยเฉพาะการเปิดสงครามการค้ากับแคนาดา เป็นสิ่งที่เดโมแครตต้องดำเนินการทันที เช่นเดียวกับ ฮาคีม เจฟฟรีส์ ผู้นำเสียงข้างน้อยในสภาผู้แทนราษฎรจากเดโมแครต ซึ่งคาดหมายว่าจะได้รับเลือกให้เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร ก็แสดงออกชัดเจนว่า ภาษีทรัมป์เป็นเรื่องสำคัญอันดับแรก เราต้องกู้คืนอำนาจของสภาคองเกรสในเรื่องภาษีศุลกากร เพราะภาษีทรัมป์ทำให้ค่าครองชีพของชาวอเมริกันสูงขึ้น ดังนั้นจะเร่งดำเนินการนำเรื่องนี้เข้าสู่สภาผู้แทนราษฎรเพื่อ “ยืนหยัด” ว่าอำนาจเกี่ยวกับการค้าเป็นของสภาคองเกรส ไม่ใช่ประธานาธิบดี

นอกจากนี้เดโมแครตกำลังวางกรอบการทำงานเพื่อสอบสวนเกี่ยวกับภาษีทรัมป์ ที่นอกจากจะทำให้ชีวิตชาวอเมริกันยากลำบากแล้ว ยังมีข้อน่าสงสัยว่าเกิดการคอร์รัปชั่นด้วย โดยเฉพาะการที่ทรัมป์ยกเว้นภาษีให้กับบางกลุ่มธุรกิจ แลกกับการที่ธุรกิจเหล่านี้มอบ “ของขวัญ” จำนวนมากให้ทรัมป์

ความเคลื่อนไหวของเดโมแครตจะเพิ่ม “แรงกดดัน” ทั้งในแง่กฎหมายและการเมืองต่อภาษีทรัมป์ นอกเหนือจากที่ถูกฟ้องร้องหลายคดีอยู่แล้วโดยภาคเอกชนในหลายรัฐ หลังจากทรัมป์ใช้กฎหมายการค้ามาตรา 122 และ 301 มาเก็บภาษี ทดแทน IEEPA โดยชี้ว่าการใช้กฎหมายดังกล่าวมาเก็บภาษีก็ไม่ต่างจากการพยายามจะรื้อฟื้นการเก็บภาษีที่มีลักษณะใกล้เคียงกับการเก็บตาม IEEPA ที่ผิดกฎหมาย

รอน ไวเดน สว. รัฐโอเรกอน พรรคเดโมแครต ซึ่งคาดหมายว่าจะได้เป็นประธานคณะกรรมาธิการการเงิน ระบุว่า หนึ่งในเรื่องสำคัญอันดับแรก ๆ ก็คือ “ยกเลิก” ภาษีทรัมป์ที่เก็บจากแคนาดา เพราะว่าทำให้ราคาสินค้าต่าง ๆ แพงขึ้น และยังทำร้ายชุมชนของสองฟากฝั่งชายแดน ตนจะทำงานอย่างต่อเนื่องเพื่อให้มั่นใจว่าคองเกรสมีอำนาจเด็ดขาดเกี่ยวกับภาษี เพื่อที่ว่าบรรดาประธานาธิบดีในอนาคตจะไม่สามารถนำภาษีทรัมป์กลับมาบังคับใช้ได้อีก มันเป็นภาษีที่สร้าง “หายนะ” ให้กับการค้า

อย่างไรก็ตามการจะยกเลิกภาษีทรัมป์ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะทรัมป์แสดงออกตั้งแต่ทราบผลเลือกตั้งว่า เขาจะใช้อำนาจ “วีโต้” (ยับยั้ง) ร่างกฎหมายทุกอย่างที่เดโมแครตเสนอมา และนั่นจะทำให้เดโมแครตยอมมาเจรจากับเขาเอง

ตามรัฐธรรมนูญหากคองเกรสจะ “หักล้าง” อำนาจวีโต้ของประธานาธิบดี จะต้องใช้เสียง 2 ใน 3 ของสภา ซึ่งลำพังเสียงเดโมแครตไม่เพียงพอ ยังต้องอาศัยเสียงจากรีพับลิกันบางส่วน โดยเดโมแครตยังขาดอีก 60 เสียงในวุฒิสภา แต่ถึงแม้จะทราบอย่างนั้นเดโมแครตก็จะเดินหน้าเสนอร่างกฎหมายต่าง ๆ ตามเป้าหมายต่อไปแม้ทรัมป์จะวีโต้ เพราะนั่นคือการสร้างความรับรู้ในหมู่ประชาชนก่อนถึงการเลือกตั้งใหญ่ในอีก 2 ปีข้างหน้า

ทรัมป์พูดดักทางไว้ก่อนหน้านี้แล้วว่า ภาษีเป็นเรื่องที่เจรจาไม่ได้ เขาจะไม่เจรจา เพราะภาษีเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังมากในการเจรจาต่อรองกับประเทศต่าง ๆ และยังสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ เขาอ้างว่าหากยกเลิกภาษีพวกโรงงานต่าง ๆ ที่กำลังก่อสร้างอยู่ 3,000 แห่งในขณะนี้จะหยุดก่อสร้าง ซึ่งในความหมายของทรัมป์ก็คือ เป็นเพราะการใช้ภาษีเป็นเครื่องมือเขาจึงสามารถบังคับให้ผู้ประกอบการเข้ามาตั้งโรงงานผลิตในสหรัฐ และสร้างงานให้คนอเมริกัน

ที่ผ่านมาทรัมป์มักจะอ้างว่า การเก็บภาษีสินค้านำเข้าในอัตราสูงไม่ได้กระทบต่อค่าครองชีพของคนอเมริกัน เพราะผู้เสียภาษีคือผู้ส่งออก ทั้งที่ในความเป็นจริงผู้นำเข้าเป็นผู้เสียและผลักภาระต้นทุนที่เพิ่มขึ้นมายังผู้บริโภค โดยมีการประเมินว่าในปี 2026 ครัวเรือนอเมริกันมีภาระภาษีเพิ่มขึ้นรายละ 820 ดอลลาร์

ขณะที่โพลซึ่งสำรวจความเห็นผู้มีสิทธิลงคะแนนเลือกตั้งกลางเทอมส่วนใหญ่ 65% ชี้ว่าภาษีสร้างผลกระทบด้านลบต่อเศรษฐกิจ ดังนั้นยังต้องรอดูว่าฝ่ายรีพับลิกันจะต่อต้านความพยายามของเดโมแครตมากแค่ไหน เพราะในช่วงรณรงค์หาเสียงมีสมาชิกรีพับลิกันทั้ง สส.และ สว.จำนวนมากแสดงการต่อต้านภาษีทรัมป์ หลังจากพบว่าเดโมแครตคะแนนนิยมเพิ่มขึ้นจากการโจมตีเรื่องเงินเฟ้อสูงที่เกิดจากภาษีทรัมป์และสงครามอิหร่าน

ในขณะที่พวกเขากำลังกลับมารวมกลุ่มกันและมองไปข้างหน้าถึงการเลือกตั้งใหญ่ในครั้งต่อไป เป็นไปได้ว่าคนรีพับลิกันบางส่วนที่สนับสนุนการค้าเสรีก่อนที่ทรัมป์จะขึ้นมามีอำนาจ อาจเต็มใจน้อยลงที่จะยืนอยู่ข้างเดียวกับ “ลัทธิกีดกันการค้า” ที่ก้าวร้าวของทรัมป์

ทางด้าน จิม กอยเยอร์ ผู้อำนวยการสำนักงานประสานงานสาธารณะของทำเนียบขาว ได้กล่าวปกป้องภาษีทรัมป์ว่า เป็นเครื่องมือสร้างโรงงานผลิตของอเมริกาขึ้นมาใหม่ รักษาห่วงโซ่อุปทานและปกป้องความมั่นคงของชาติ ดังนั้นจะเดินหน้าเรื่องนี้ต่อไปตลอดวาระของรัฐบาลที่เหลืออยู่

ด้าน แกรี คอห์น อดีตหัวหน้าที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของทรัมป์ในสมัยแรก โต้ว่า ภาษีศุลกากรคือภาษีบริโภคที่เก็บจากชาวอเมริกัน ทำให้ราคาสินค้าแพงขึ้น เขามองว่ามีโอกาสที่สองพรรคจะทำข้อตกลงร่วมกันในประเด็นการค้า เขาเสนอว่าสิ่งที่ต้องทำให้เป็นเรื่องถาวรคือปกป้องอเมริกาจากจีนซึ่งมีแนวปฏิบัติการค้าที่ไม่ยุติธรรม ขณะเดียวกันก็ต้องยกเลิกหรือถอยกลับภาษีที่เก็บจากแคนาดา 

ล่าสุดโพลของรอยเตอร์/อิปซอส พบว่าชาวอเมริกัน 62% สนับสนุนการยกเลิกภาษีทรัมป์ และมีเพียง 21% ที่ชื่นชอบผลงานของทรัมป์เกี่ยวกับค่าครองชีพ