กรมวิชาการเกษตรยันร่างปรับแก้พ.ร.บ.ใหม่ไม่มีประเด็นให้จดสิทธิบัตรกัญชา
นางสาวเสริมสุข สลักเพ็ชร์ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร ชี้แจงกรณีที่มีผู้กล่าวอ้างว่ากรมวิชาการเกษตรเตรียมที่จะแก้กฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชให้เหมือนสหรัฐฯ เพื่อเอื้อนายทุนต่างชาติให้จดสิทธิบัตรปรับปรุงพันธุ์พืชได้ในไทย ว่า เป็นการให้ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนและไม่ถูกต้อง ซึ่งการปรับปรุงร่างกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชของกรมวิชาการเกษตรไม่มีข้อไหนที่บ่งบอกว่าทำเพื่อเอื้อนายทุนต่างชาติให้สามารถจดสิทธิบัตรปรับปรุงพันธุ์พืชได้ในประเทศไทย แต่การปรับแก้ร่างกฎหมายในพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืชเป็นการปรับเพื่อให้มีความทันสมัยและให้สอดคล้องกับหลักสากล มีความเหมาะสมในหลายมิติ อาทิ ชุมชนได้ใช้เงินกองทุนสะดวกขึ้น เป็นต้น
ในส่วนของการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ได้ปรับปรุงให้มีระดับมาตรฐานเดียวกันกับกลุ่มประเทศในอาเซียนและสอดคล้องกับสากล โดยมีเป้าหมายสำคัญคือยกระดับการผลิตพืชให้เกษตรกรได้ปลูกเมล็ดพันธุ์ดีมีคุณภาพตรงตามพันธุ์ แก้ปัญหาเมล็ดพันธุ์ปลอม มีตัวเลือกหลากหลายพอที่จะเลือกซื้อได้ตามความต้องการ ได้ผลผลิตดีมีคุณภาพขายได้ราคาดี โดยที่เกษตรกรรายย่อยยังคงเก็บเมล็ดพันธุ์ใหม่ที่จดทะเบียนไว้ปลูกต่อได้ไม่มีโทษ ซึ่งร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าวไม่มีส่วนใดแก้ไขเพื่อให้จดสิทธิบัตรในพืชได้อย่างแน่นอน
นางสาวเสริมสุข กล่าวต่อว่า กรณีกฎหมายของสหรัฐฯ ให้การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาในพืชแบ่งออกเป็น 2 ระบบ คือ ระบบสิทธิบัตร ซึ่งจะให้การคุ้มครองสิทธิบัตรพืช เฉพาะในพันธุ์พืชที่ขยายพันธุ์โดยไม่อาศัยเพศ เช่น กิ่ง หน่อ เหง้า เป็นต้น ส่วนการคุ้มครองที่ระดับยีนหรือกรรมวิธีจะเรียกสิทธิบัตรการประดิษฐ์ และกฎหมายอีกระบบหนึ่งเรียกว่า การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ ซึ่งกรณีของกัญชาสายพันธุ์ใหม่ในสหรัฐอเมริกา โดยทั่วไปกัญชาจะขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด นักปรับปรุงพันธุ์จึงยื่นจดคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่หรือสิทธินักปรับปรุงพันธุ์ (พีบีอาร์) ซึ่งระบบสหภาพเพื่อคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่1991 มีข้อยกเว้นให้สามารถนำพันธุ์ใหม่ที่จดทะเบียนไว้แล้วมาใช้ในการศึกษา วิจัย พัฒนา ปรับปรุงพันธุ์ต่อยอดได้ โดยไม่ผิดกฎหมายและไม่ต้องขออนุญาตจากผู้ทรงสิทธินักปรับปรุงพันธุ์พืช แต่หากจะผลิตเมล็ดพันธุ์ใหม่ขายต้องขออนุญาตเจ้าของพันธุ์ก่อน
ขณะที่ กฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชของประเทศไทยประกอบด้วย 3 ส่วน คือ การจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ การคุ้มครองพันธุ์พืชพื้นเมืองเฉพาะถิ่นของชุมชน และการคุ้มครองพันธุ์พืชพื้นเมืองทั่วไปและพันธุ์พืชป่า โดยที่ในส่วนของการจดทะเบียนพันธุ์พืชใหม่นั้น นักปรับปรุงพันธุ์พืชสามารถยื่นขอจดทะเบียนพันธุ์ใหม่ได้ทั้งในพืชที่ขยายพันธุ์โดยอาศัยเพศและพืชที่ขยายพันธุ์โดยไม่อาศัยเพศ โดยที่จะต้องเป็นชนิดพืชที่รัฐมนตรีออกประกาศให้ยื่นจดได้เสียก่อน สำหรับกัญชายังไม่ได้มีการประกาศให้สายพันธุ์ใหม่ของกัญชานำมาจดทะเบียนคุ้มครองได้ นอกจากนี้กัญชาทั่วไปที่พบในประเทศไทยจัดเป็นพันธุ์พืชพื้นเมืองทั่วไป กฎหมายกำหนดให้ผู้ใดจะนำไปใช้ในการศึกษา ทดลอง วิจัย ปรับปรุงพันธุ์ เพื่อวัตถุประสงค์ในทางการค้า จะต้องขออนุญาตและทำข้อตกลงแบ่งปันผลประโยชน์กับกรมวิชาการเกษตร ซึ่งเป็นไปตามหลักการของอนุสัญญาความหลากหลายทางชีวภาพ
“ขอยืนยันว่าร่างที่จะปรับแก้กฎหมายใน พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช ไม่มีมีประเด็นการแก้ไขที่จะทำให้สามารถจดสิทธิบัตรพันธุ์พืชในไทยได้ ไม่ว่าจะเป็นกัญชาหรือพืชอื่นๆ ในประเทศก็ไม่สามารถจดสิทธิบัตรได้ทั้งนั้น ดังนั้นจึงขอให้ประชาชนทั่วไปได้รับทราบข้อมูลที่ถูกต้อง และขณะนี้ร่างกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชยังมิได้มีการประกาศใช้แต่อย่างใด เนื่องจากอยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็นให้รอบด้านทั้งจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและประชาชนทั่วไป” นางสาวเสริมสุข กล่าว
ที่มา มติชนออนไลน์