ค้าชายแดนพม่ายอดวูบ 2 หมื่นล้าน ปิดด่านต้นนุ่นสินค้าทะลักแม่สาย

พิษโควิด-19 เมียนมากระทบยอดส่งออก “ด่านแม่สอด-ด่านพุน้ำร้อน-ด่านระนอง” วูบเฉียด 2 หมื่นล้านบาท เจ้าหน้าที่ทั้งฝ่ายไทย-ทั้งเมียนมาต่างคุมเข้ม สุ่มตรวจโควิดปนเปื้อน บล็อกคนห้ามข้ามฝั่งเด็ดขาด ทำการค้าซึมและการซื้อขายสินค้าบางประเภทเริ่มชะลอตัว ผู้ค้าชายแดนจี้รัฐบาลเร่งแก้ปัญหาทำอย่างไรให้ระบบสาธารณสุขกับเศรษฐกิจเดินไปด้วยกันได้

การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 ในประเทศเมียนมาได้ทวีความรุนแรงขึ้น โดยตัวเลข ณ วันที่ 9 ตุลาคม 2563 มีจำนวนผู้ติดเชื้อสะสมรวม 22,445 ราย ผู้ติดเชื้อรายใหม่ 1,012 ราย ผู้เสียชีวิตรวม 535 ราย กำลังรักษา 15,544 ราย รักษาหายแล้วรวม 6,366 ราย ก่อให้เกิดความเสี่ยงที่โควิดอาจจะแพร่ระบาดเข้ามาในประเทศ ทำให้ประเทศไทยต้องเข้มงวดในการควบคุมการเข้า-ออกตลอดแนวชายแดนตั้งแต่ อ.แม่สาย จ.เชียงราย ยาวลงมาถึง จ.ระนอง ส่งผลกระทบการค้าชายแดน 2 ฝ่ายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

โดยกรมการค้าต่างประเทศ ได้รายงานสถิติการค้าชายแดนไทย-เมียนมาช่วง 8 เดือนแรกปี 2563 (ม.ค.-ส.ค.) มีมูลค่ารวม 114,442 ล้านบาท ลดลง 13.02% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนอยู่ที่ 133,865.78 ล้านบาท หรือเท่ากับลดลงไปประมาณ 19,423.78 ล้านบาท แบ่งเป็นการส่งออก 59,172 ล้านบาทหรือลดลง 11.17% สินค้าส่งออกสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ เครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์-น้ำมันดีเซล-ผ้าผืนและด้าย
ส่วนการนำเข้ามีมูลค่า 55,270 ล้านบาท หรือลดลง 14.91% สินค้านำเข้า 3 อันดับแรก ได้แก่ ก๊าซธรรมชาติ-ธัญพืช-สัตว์น้ำ

ในเดือนสิงหาคม ได้ระงับการเดินทางเข้าออกของบุคคล ยานพาหนะ และสิ่งของชั่วคราวระหว่างไทย-เมียนมา 4 จุด คือ จุดผ่อนปรนการค้าห้วยต้นนุ่น-รัฐคะยา, จุดผ่อนปรนการค้าบ้านแม่สามแลบ-รัฐกะเหรี่ยง และจุดผ่อนปรนการค้าบ้านห้วยผึ้ง-รัฐฉาน และจุดผ่านแดนชั่วคราว ด่านพระเจดีย์สามองค์-ตะนาวศรี จากทั้งหมด 20 จุด แบ่งเป็นจุดผ่านแดนถาวร 6 ด่าน จุดผ่อนปรนการค้า 13 จุด จุดผ่อนปรนพิเศษ 1 จุด

สวนทางด่านแม่สายส่งออกพุ่ง

น.ส.ผกายมาศ เวียร์รา รองประธานหอการค้า จ.เชียงรายและประธานหอการค้า อ.แม่สาย กล่าวว่า สถานการณ์วิกฤตโควิด-19 ในประเทศเมียนมา ส่วนใหญ่เกิดบริเวณเขตภาคกลาง ดังนั้นจะส่งผลกระทบต่อด่านพรมแดนด้านภาคตะวันออกของไทยตั้งแต่ จ.แม่ฮ่องสอน-ตาก-กาญจนบุรี และระนอง โดยเฉพาะที่ด่านห้วยต้นนุ่น จ.แม่ฮ่องสอน ได้มีการปิดด่านแล้ว ส่งผลให้สินค้าจากประเทศไทยที่ส่งออกทางจุดผ่านแดนถาวร อ.แม่สาย จ.เชียงราย ตรงสะพานมิตรภาพไทย-เมียนมา ข้ามลำน้ำสายแห่งที่ 2 เชื่อมกับ จ.ท่าขี้เหล็ก ประเทศเมียนมาจึงกลายเป็นช่องทางสำคัญที่ทำให้การส่งออกสินค้าไทยเข้าไปใน จ.ท่าขี้เหล็ก

โดยมีมูลค่าสูงและขนส่งกันแทบไม่ทัน หลังจากที่มีการผ่อนคลายมาตรการระหว่างกัน เนื่องจากในพื้นที่รัฐฉานที่ติดกับภาคเหนือยังไม่มีรายงานการระบาดของโควิด-19 มากนัก และล่าสุดด่านพรมแดนระหว่างประเทศเมียนมาที่เมืองมูเซ รัฐฉาน ติดต่อกับเมืองรุ่ยรี่ เขตปกครองตนเองชนชาติไต-จิ่งโป มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ได้เปิดอีกครั้งหนึ่งแล้ว หลังจากที่ปิดมานาน ทำให้สินค้าไทยที่ส่งออกจาก อ.แม่สาย และ อ.แม่สอด จ.ตาก ถูกกระจายไปทั้งภาคกลางของประเทศเมียนมาและส่งออกไปยังประเทศจีนด้วย

“ด่านแม่สายถือว่าดีขึ้น และมูลค่าการค้าไม่ลดลง ส่วนพื้นที่อื่น เช่น ด่านห้วยต้นนุ่นเชื่อมกับรัฐคะยา-กรุงเนย์ปิดอว์ และทางด่านแม่สอดเชื่อมกับเมืองเมียวดี-ย่างกุ้ง-รัฐยะไข่ ถือเป็นเขตระบาดของโรคโควิด ทำให้มีการล็อกดาวน์กันสูงมาก แต่รัฐฉานจากท่าขี้เหล็ก-เชียงตุง-ตองจี (เมืองหลวงของรัฐฉาน) ไม่พบการระบาดและสามารถเชื่อมไปยังเมืองมัณฑะเลย์และภาคกลางของเมียนมาได้ รวมทั้งยังสามารถขนส่งขึ้นเหนือไปยังด่านมูเซ-รุ่ยรี่

ปัจจุบันมีแม่น้ำโขงที่แม้ว่าท่าเรือใน สปป.ลาวและจีนจะยังปิดทั้งหมด แต่ท่าเรือของเมียนมา เช่น ท่าเรือบ้านโป่งใกล้กับ อ.เชียงแสน ยังไม่ปิด ดังนั้นล่าสุดจึงได้เสนอไปยังที่ประชุมหน่วยงานภาครัฐให้ส่งเสริมการส่งออกด้าน อ.แม่สายให้มาก เพราะมีโอกาสที่จะฝ่าวิกฤตไปสู่โอกาส และทำให้ยอดการส่งออกที่ด่านแม่สายสามารถก้าวกระโดดกว่าทุกด่าน” น.ส.ผกายมาศกล่าว

ย่างกุ้งล็อกดาวน์แม่สอดวูบ

ด้านนายประเสริฐ จึงกิจรุ่งโรจน์ ประธานหอการค้าจังหวัดตาก กล่าวว่า เขตพื้นที่ย่างกุ้ง ประเทศเมียนมา มีการประกาศล็อกดาวน์ ส่งผลกระทบต่อสินค้าที่ส่งเข้าไปจะถูกตรวจสอบอย่างละเอียด และมีเงื่อนไขเข้มงวดมากขึ้น กระทบต่อต้นทุนค่าขนส่งเพิ่มสูงขึ้นและเป็นอุปสรรคต่อการค้า สะท้อนผ่านตัวเลขการค้าส่งออกด่านแม่สอด จ.ตาก ช่วงเดือนกันยายนน่าจะหายไปประมาณ 2-3% เมื่อเทียบกับช่วงเดือนสิงหาคม 2563 นอกจากนี้หลังช่วงออกพรรษาปกติธุรกิจการค้าภายในจังหวัดตากจะมียอดค้าขายดี แต่ปีนี้เห็นภาพชัดเจนว่า “การจับจ่ายซื้อสินค้าน้อยมากหรือแทบไม่มีเลย” นายประเสริฐกล่าว

ด่านพุน้ำร้อนยอดค้าลด 50%

นายปัญญา วุฒิประจักษ์ อดีตประธานหอการค้าจังหวัดกาญจนบุรี และผู้ประกอบการธุรกิจค้าชายแดน และนักลงทุนสัมปทานดูดทรายในฝั่งเมียนมาเพื่อส่งออกไปยังสิงคโปร์ กล่าวว่า ธุรกิจสัมปทานดูดทรายในฝั่งเมียนมาได้หยุดดำเนินการมาตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2563 ซึ่งเริ่มเกิดการแพร่ระบาดของโควิด-19 ขณะที่ยอดการค้าชายแดนไทย-เมียนมาที่ผ่านทางด่านพุน้ำร้อน ก็ลดลงประมาณ 50% ตั้งแต่ช่วงล็อกดาวน์แม้จะมีการผ่อนปรนมาเรื่อย ๆ แต่มาติดหน้าฝน ถนนพังรถขนส่งขนาดใหญ่ไปไม่ได้ต้องขนส่งด้วยรถขนาดเล็ก ส่วนทางภาคธุรกิจท่องเที่ยวตอนนี้เงียบสนิทกลายเป็นศูนย์

“สำหรับธุรกิจดูดทรายตอนนี้หยุดชะงักไปหมดเลย ผมจึงอยากฝากถึงรัฐบาลไทยให้ทำอย่างไรก็ได้ให้ระบบสาธารณสุขกับเศรษฐกิจมันเดินไปด้วยกันได้ เพราะประเทศไทยป้องกันเรื่องโควิด-1 ได้ค่อนข้างดี แต่เราสอบตกเรื่องธุรกิจ” นายปัญญากล่าว

ระนองชะลอส่งแท่นขุดเจาะ

นายวุฒิ เร่งประดุงทอง นายด่านศุลกากรระนอง กล่าวว่า การระบาดของโควิด-19 ในเมียนมา ทำให้สินค้านำเข้า-ส่งออกที่ผ่านด่านระนองมีมาตรการตรวจป้องกันที่เข้มงวดมากขึ้น โดยเฉพาะสินค้านำเข้าส่วนมากเป็นอาหารทะเลจากพม่าส่งตรงไปเข้าโรงงาน โดยไม่อนุญาตให้บุคคลหรือเรือจากฝั่งเมียนมาขึ้นฝั่งโดยเด็ดขาด

ขณะที่ตัวเลขสินค้าส่งออกก็ลดลงไปมาก โดยเฉพาะการส่งออกแท่นขุดเจาะน้ำมัน เนื่องจากการแพร่ระบาดของโควิดในฝั่งเมียนมาทำให้เจ้าหน้าที่บริษัทชิปปิ้งที่ส่งออกแท่นขุนเจาะน้ำมันเดินทางมาไม่ได้ หากมาก็ต้องถูกกักตัว 14 วัน จึงมีการชะลอการส่งออกแท่งขุดเจาะออกไปก่อน ทุกอย่างจึงช้าลง หากวิเคราะห์จากตัวเลขจะเห็นว่า ไม่ได้ติดขัดเรื่องการเคลื่อนย้ายสินค้า สินค้าบางตัวขายได้มากขึ้นด้วย แต่อยู่ที่การควบคุมคนและควบคุมป้องกันการระบาดของโรคโควิดที่ถูกจำกัด

ภาพรวมเมื่อเทียบมูลค่านำเข้าสินค้าปี 2562 (ต.ค. 61-ก.ย. 62) รวม 9,758,097,705 บาท มูลค่าสินค้าส่งออก15,444,791,573 บาท ขณะที่ปี 2563 ลดลง โดยมูลค่านำเข้าสินค้า (ต.ค. 62-ก.ย. 63) รวมอยู่ที่ 9,048,301,183 บาท มูลค่าสินค้าส่งออก 12,148,123,787 บาท