เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
กฎหมายประกันสังคมใหม่ รื้อสิทธิมนุษย์เงินเดือน-กองทุน 3 ล้านล้าน
Politics กฎหมายประกันสังคมใหม่ รื้อสิทธิมนุษย์เงินเดือน-กองทุน 3 ล้านล้าน
โตโยต้า เปิดสนามชิงเจ้าออฟโรด ‘Hilux Travo Cross Country Challenge’ ตัวจริง
Automotive โตโยต้า เปิดสนามชิงเจ้าออฟโรด ‘Hilux Travo Cross Country Challenge’ ตัวจริง
กบข.ดันแก้ไขกฎหมาย เพิ่มทางเลือกผู้เกษียณออม คาดบังคับใช้ปี’70 
Finance กบข.ดันแก้ไขกฎหมาย เพิ่มทางเลือกผู้เกษียณออม คาดบังคับใช้ปี’70 
ยักษ์ค้าปลีกปรับกลยุทธ์ดึงคน พลิกพื้นที่ลุยอีเวนต์-สปอร์ตฮับ
ข่าวหน้า 1 ยักษ์ค้าปลีกปรับกลยุทธ์ดึงคน พลิกพื้นที่ลุยอีเวนต์-สปอร์ตฮับ
สยามพิวรรธน์ ย้ำ “สยาม ริเวีย” Game Changer รุกธุรกิจอาหาร-จัดเลี้ยงหรู
Business สยามพิวรรธน์ ย้ำ “สยาม ริเวีย” Game Changer รุกธุรกิจอาหาร-จัดเลี้ยงหรู
เปิดโผรถใหม่ ‘มอเตอร์เอ็กซ์โป’
Automotive เปิดโผรถใหม่ ‘มอเตอร์เอ็กซ์โป’
อนุทิน ยันรับฟังม็อบ Gen Z หากใช้สิทธิตาม รธน. ย้ำรัฐบาลฟังทุกการเรียกร้อง
Politics อนุทิน ยันรับฟังม็อบ Gen Z หากใช้สิทธิตาม รธน. ย้ำรัฐบาลฟังทุกการเรียกร้อง
Pet Economy สะท้อนสังคมไทยเปลี่ยน 7.3 ล้านชีวิตสี่ขา โตสวนทางเด็กเกิดใหม่
Finance Pet Economy สะท้อนสังคมไทยเปลี่ยน 7.3 ล้านชีวิตสี่ขา โตสวนทางเด็กเกิดใหม่
‘อนุทิน’ ชี้คู่ค้ามั่นใจเสถียรภาพรัฐบาล แจงไม่จริงนักลงทุนเล็งย้ายฐานหนี
Politics ‘อนุทิน’ ชี้คู่ค้ามั่นใจเสถียรภาพรัฐบาล แจงไม่จริงนักลงทุนเล็งย้ายฐานหนี
โตโยต้าแข่งทักษะงานบริการ เพิ่มความมั่นใจให้ลูกค้า
Automotive โตโยต้าแข่งทักษะงานบริการ เพิ่มความมั่นใจให้ลูกค้า
ดูทั้งหมด

ธนบัตร ครบรอบ 119 ปี ออกใช้ครั้งแรก 23 กันยายน 2445

23 ก.ย. 2564 | 12:45น.
ธนบัตร

ชวนย้อนอ่านวิวัฒนาการเงินไทย เริ่มใช้ในสมัยรัชกาลที่ 4 สู่วันครบ 119 ปี 23 ก.ย. 2564 

วันที่ 23 กันยายน 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันนี้ (23 ก.ย.) ถือเป็นวันครบรอบ 119 ปี ของการออกใช้ธนบัตรในระบบการเงินของไทย ตามข้อมูลของ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ที่ระบุไว้ว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชโองการเปิดให้ประชาชนนำเงินตราโลหะมาแลกเปลี่ยนเป็นธนบัตรตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน พ.ศ.2445​ จึงนับว่าธนบัตรได้เข้ามามีบทบาทในระบบการเงินของไทยอย่างจริงจังนับแต่นั้นมา

“ประชาชาติธุรกิจ” พาผู้อ่านย้อนอดีตศึกษาถึงวิวัฒนาการเงินตราของไทยก่อนที่จะมีการนำธนบัตรเข้ามาใช้ในระบบการเงิน

หอยเบี้ย ประกับ เงินพดด้วง

เริ่มแรก ชนชาติไทยได้ใช้หอยเบี้ย ประกับ (ดินเผาที่มีตราประทับ) เงินพดด้วง ปี้กระเบื้อง และเหรียญกษาปณ์เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน​

กระทั่งในรัชกาลที่ 4 มีการเจริญสัมพันธไมตรีกับต่างชาติและเปิดเสรีทางการค้า ทำให้เศรษฐกิจขยายตัวเพิ่มขึ้น จนไม่สามารถผลิตเงินพดด้วงซึ่งเป็นเงินตราหลักในขณะนั้นได้ทันต่อความต้องการ

ทั้งยังมีผู้ทำเงินพดด้วงปลอมออกใช้ปะปนในท้องตลาด จนเป็นปัญหาเดือดร้อนกันทั่วไป ในพุทธศักราช 2396 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดให้จัดทำเงินกระดาษชนิดแรกขึ้นใช้ในระบบเงินตราของประเทศ เรียกว่า หมาย

​หมาย

หมาย มีลักษณะเป็นกระดาษสีขาวพิมพ์ตัวอักษรและลวดลายด้วยหมึกสีดำ ประทับตราพระราชสัญลักษณ์ประจำพระราชวงศ์จักรีรูปพระแสงจักร และพระราชลัญจกรประจำพระองค์รูปพระมหาพิชัยมงกุฎ ด้วยสีแดงชาด เพื่อป้องกันการปลอมแปลง

หมายที่โปรดให้จัดทำมี 3 ประเภท ได้แก่ หมายราคาต่ำ หมายราคาตำลึง และหมายราคาสูง อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุที่หมายเป็นเงินตราชนิดใหม่ ในขณะที่ราษฎรยังคงคุ้นเคยกับเงินพดด้วงซึ่งเป็นเงินตราโลหะมาแต่โบราณ จึงไม่มีการใช้กันอย่างแพร่หลายตามพระราชประสงค์​

อัฐกระดาษ

ต่อมาระหว่างพุทธศักราช 2415-2416 ในรัชกาลที่ 5 เกิดปัญหาเหรียญกษาปณ์ชนิดราคาต่ำซึ่งเป็นเงินปลีกที่ทำจากดีบุกและทองแดงขาดแคลน ประกอบกับมีการนำ ปี้ ซึ่งเป็นเครื่องหมายที่ใช้แทนเงินในบ่อนการพนันมาใช้แทนเงินตรา

ในพุทธศักราช 2417 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดให้จัดทำเงินกระดาษชนิดราคาต่ำเรียกว่า อัฐกระดาษ ให้ราษฎรได้ใช้จ่ายแทนเงินเหรียญที่ขาดแคลน แต่อัฐกระดาษก็ไม่เป็นที่นิยมใช้เช่นเดียวกับหมาย

บัตรธนาคาร

เงินกระดาษชนิดต่อมา คือ บัตรธนาคารซึ่งธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศสามธนาคารที่เข้ามาเปิดสาขาในประเทศไทย ได้แก่ ธนาคารฮ่องกงและเซี่ยงไฮ้ ธนาคารชาร์เตอร์แห่งอินเดีย ออสเตรเลีย และจีน และธนาคารแห่งอินโดจีน ได้ขออนุญาตนำบัตรธนาคารออกใช้ เมื่อพุทธศักราช 2432, 2441 และ 2442 ตามลำดับ

เนื่องจากในช่วงเวลานั้นรัฐบาลประสบปัญหาไม่สามารถผลิตเหรียญกษาปณ์ได้ทันต่อการขยายตัวของระบบเศรษฐกิจ ​

บัตรธนาคาร มีลักษณะเป็นตั๋วสัญญาใช้เงินชนิดหนึ่งที่ใช้อำนวยความสะดวกในการชำระหนี้ระหว่างธนาคารกับลูกค้า ดังนั้น การหมุนเวียนของบัตรธนาคารจึงจำกัดอยู่ในวงแคบเฉพาะบุคคลที่มีความจำเป็นต้องติดต่อธุรกิจกับธนาคารดังกล่าวเท่านั้น

อย่างไรก็ดี บัตรธนาคารมีส่วนช่วยให้ประชาชนรู้จักคุ้นเคยกับเงินที่เป็นกระดาษมากขึ้น และเนื่องจากมีระยะเวลาการนำออกใช้นานกว่า 13 ปี (พ.ศ. 2432-2445) ทำให้การเรียกบัตรธนาคารทับศัพท์ว่า แบงก์โน้ต หรือ แบงก์ ในขณะนั้น สร้างความเคยชินให้คนไทยเรียกธนบัตรของรัฐบาลที่ออกใช้ในภายหลังว่า แบงก์ จนติดปากมาถึงทุกวันนี้

เงินกระดาษหลวง

ขณะเดียวกันรัฐบาลในสมัยนั้นได้พิจารณาเห็นว่าบัตรธนาคารที่สาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศออกใช้อยู่ในขณะนั้น มีลักษณะคล้ายกับเงินตราที่รัฐบาลควรจัดทำเสียเอง ในพุทธศักราช 2433 จึงได้เตรียมการออกตั๋วเงินของกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เรียกว่า เงินกระดาษหลวง

โดยสั่งพิมพ์จากห้างกีเชคเก้ แอนด์ เดวรีเอ้นท์ (Giesecke & Devrient) ประเทศเยอรมนี จำนวน 8 ชนิดราคา เงินกระดาษหลวงได้ส่งมาถึงกรุงเทพฯ เมื่อพุทธศักราช 2435 แต่เนื่องจากความไม่พร้อมของทางการในการบริหาร จึงมิได้นำเงินกระดาษหลวงออกใช้

ธนบัตร

จนกระทั่งพุทธศักราช 2445 จึงเข้าสู่วาระสำคัญในการออกธนบัตร กล่าวคือ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชโองการให้ตรา พระราชบัญญัติธนบัตรสยาม รัตนโกสินทรศก 121 ขึ้นเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2445

อีกทั้งโปรดให้จัดตั้ง กรมธนบัตร ในสังกัดกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เพื่อทำหน้าที่ออกธนบัตรและรับจ่ายเงินขึ้นธนบัตร และเปิดให้ประชาชนนำเงินตราโลหะมาแลกเปลี่ยนเป็นธนบัตรตั้งแต่วันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2445 จึงนับว่าธนบัตรได้เข้ามามีบทบาทในระบบการเงินของไทยอย่างจริงจังนับแต่นั้นมา

ธนบัตรที่นำออกใช้ตามพระราชบัญญัติธนบัตรสยาม รัตนโกสินทรศก 121 นั้น มีลักษณะเป็นตั๋วสัญญาใช้เงินของรัฐบาลที่สัญญาจะจ่ายเงินตราให้แก่ผู้นำธนบัตรมายื่นโดยทันที

ต่อมา ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติเงินตรา พุทธศักราช 2471 ซึ่งกำหนดให้เงินตราของประเทศประกอบด้วยธนบัตรและเหรียญกษาปณ์ ตลอดจนให้ธนบัตรและเหรียญกษาปณ์เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย จึงเป็นการเปลี่ยนลักษณะของธนบัตรจากตั๋วสัญญาใช้เงินมาเป็นเงินตราอย่างสมบูรณ์

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ธนบัตร