แห่ค้าน-หนุน‘ภาษีทรัมป์’ จับตาลงนามฉบับสมบูรณ์
“อนุทิน-ทรัมป์” ลงนามในแถลงการณ์ร่วม ART “ศุภจี” แจงใช้เวลาอีกหลายเดือนกว่าจะลงนามฉบับสมบูรณ์รอฟังความเห็น เสนอ ครม.-ผ่านสภา “ดร.อมรเทพ ซีไอเอ็มบี” ชี้เป็นสัญญาณบวก แต่ภารกิจเจรจายังไม่จบ อัตราภาษีสหรัฐต้องต่ำกว่าจีน-เวียดนาม ถึงจะรักษาตลาดสินค้าไทยในสหรัฐไว้ได้ ชาวไร่ข้าวโพด-สมาคมหมูคัดค้าน
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ในฐานะผู้นำประเทศไทย และนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ได้มีการลงนามในแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) เพื่อยืนยันว่าทั้งสองประเทศได้บรรลุข้อตกลงทางการค้าในสาระสำคัญภายใต้ความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade : ART)
ART ไทย-สหรัฐยังอีกยาว
นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า การลงนามครั้งนี้เป็นเพียงการยืนยันว่าการเจรจาในสาระสำคัญเสร็จสิ้นแล้ว ไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ โดยขณะนี้ไม่มีประเด็นเปิดตลาดหรือเงื่อนไขการค้าที่ต้องเจรจาเพิ่มเติม เหลือเพียงกระบวนการด้านกฎหมาย ซึ่งฝ่ายไทยมีกรมสนธิสัญญาและกฎหมายรับผิดชอบประสานกับหน่วยงานด้านกฎหมายของสหรัฐ ขั้นตอนต่อไปจะเป็นการขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมาย ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 2 เดือน ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็น และเสนอรัฐสภาเพื่อให้พิจารณาเห็นชอบ ก่อนที่ความตกลงมีผลบังคับใช้ โดยประเมินว่าอาจไม่สามารถเสนอเรื่องเข้าสู่คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ทันภายในสิ้นปี 2569

“2 เดือนนี้เป็นเพียงการขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายให้เสร็จเท่านั้น หลังจากเข้า ครม.แล้วต้องไปประชาพิจารณ์ ซึ่งใช้เวลาหลายเดือน และหลังจากประชาพิจารณ์แล้วก็ต้องเข้าสภาอีกหลายเดือน เพราะฉะนั้นยังมีขั้นตอนอีกยาว ไม่ใช่ว่าเซ็นแล้วจะมีผลบังคับใช้ได้ทันที” นางศุภจีกล่าว
อัตราภาษีไทยใกล้เคียงคู่แข่ง
สำหรับแนวโน้มอัตราภาษีที่ไทยจะได้รับจากสหรัฐนั้น แม้ทั้งสองประเทศจะบรรลุข้อตกลงในสาระสำคัญแล้ว แต่อัตราภาษีที่จะเรียกเก็บจริงยังขึ้นอยู่กับมาตรการที่สหรัฐจะประกาศเพิ่มเติม โดยเฉพาะมาตรา 301 ซึ่งครอบคลุมประเด็นแรงงานบังคับและกำลังการผลิตส่วนเกิน รวมถึงมาตรา 232 ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงแห่งชาติ อย่างไรก็ตาม ในการเจรจากับสหรัฐ ไทยได้ขอหลักการและคำมั่นว่าอัตราภาษีโดยรวมจะอยู่ในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาคและประเทศที่บรรลุความตกลง ART ไปแล้ว โดยมีกรอบอ้างอิงเดิมอยู่ที่ 19% แต่ไม่ได้หมายความว่าสหรัฐจะประกาศเรียกเก็บภาษีทุกประเภทในอัตรา 19% ทันที เพราะมาตรการภาษีจะทยอยออกมาเป็นรายมาตรา
ขอลดจาก 12.5% เหลือ 10%
สำหรับมาตรา 301 ในประเด็นแรงงานบังคับ (Forced Labor) ปัจจุบันไทยถูกกำหนดอัตราภาษี 12.5% ขณะที่มาเลเซีย อินโดนีเซีย และกัมพูชา ซึ่งลงนาม ART ไปก่อนหน้านี้ ได้รับอัตรา 10% ทำให้ไทยมีส่วนต่างภาษีสูงกว่าประเทศดังกล่าว 2.5% ภายหลังการลงนามแถลงการณ์ร่วม ไทยจึงเตรียมเร่งเจรจากับสหรัฐเพื่อขอปรับลดอัตราภาษีในประเด็นแรงงานบังคับจาก 12.5% ลงมาอยู่ที่ 10% โดยไม่ต้องรอให้ความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์มีผลบังคับใช้ เนื่องจากไทยได้บรรลุข้อตกลงในสาระสำคัญแล้ว ขณะที่มาตรา 301 ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess Capacity) สหรัฐมีแนวโน้มประกาศมาตรการเพิ่มเติมในเร็ว ๆ นี้ และยังไม่สามารถระบุได้ว่าไทยจะถูกเรียกเก็บภาษีในอัตราเท่าใด ส่วนมาตรา 232 ซึ่งเป็นมาตรการจำกัดการนำเข้าสินค้าที่สหรัฐพิจารณาว่าอาจกระทบต่อความมั่นคงแห่งชาติ ครอบคลุมกลุ่มสินค้าหลายประเภท อาทิ ยานยนต์ เหล็ก อะลูมิเนียม ยา ไม้ เซมิคอนดักเตอร์ และโซลาร์เซลล์ โดยสหรัฐยังสามารถนำมาตรการดังกล่าวมาใช้กำหนดภาษีเพิ่มเติมได้
CIMB แนะจับตาจีน-เวียดนาม
ดร.อมรเทพ จาวะลา ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ ผู้บริหารสำนักวิจัย ธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย (CIMB Thai) เปิดเผยว่า หลักการที่ประธานาธิบดีทรัมป์ระบุถึงการนำเข้าสินค้าจากสหรัฐ มูลค่า 2.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือการปรับลดภาษีเหลือศูนย์ ถือเป็นสัญญาณที่ดีในเชิงหลักการของการบรรลุข้อตกลงเบื้องต้นร่วมกัน หลักการสำคัญคือ ภาครัฐต้องมีมาตรการเยียวยาชดเชยกลุ่มผู้เสียประโยชน์ที่ได้รับผลกระทบจากการนำเข้าสินค้าราคาถูก เพื่อให้สามารถปรับตัวแข่งขันได้ ทั้งนี้ ในภาพรวมทางเศรษฐกิจประโยชน์สุทธิ (Net Gain) ยังคงเป็นบวก หรือได้ประโยชน์มากกว่าเสีย เนื่องจากสหรัฐถือเป็นประเทศคู่ค้าและเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทยที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ทำให้การเจรจาเปิดเสรีจึงเป็นทิศทางที่จำเป็น
ดร.อมรเทพกล่าวต่อว่า การเจรจาการค้าในครั้งนี้สิ่งที่ต้องจับตาต่อไปคือ ข้อตกลงทางการค้าระหว่างสหรัฐกับจีน และสหรัฐกับเวียดนาม เนื่องจากเป็นคู่แข่งหลักของไทย โดยหากอัตราภาษีที่สหรัฐจัดเก็บจากไทยยังคงต่ำกว่าจีนและเวียดนาม จะทำให้ไทยยังคงรักษาความสามารถในการแข่งขันไว้ได้ โดยเฉพาะสินค้าส่งออกสำคัญ เช่น ยางพารา สินค้าเกษตรบางชนิด อิเล็กทรอนิกส์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า ซึ่งเป็นกลุ่มที่ไทยมีศักยภาพแข่งขันได้ดีในสหรัฐ
“สิ่งสำคัญที่ต้องติดตามต่อมาคือ มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี (Non-tariff Barrier) ซึ่งประเทศไทยมีอยู่ค่อนข้างสูง เนื่องจากข้อตกลงที่จะเกิดขึ้นอาจไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะภาคสินค้า แต่อาจขยายผลไปถึงภาคบริการและการลงทุนด้วย ดังนั้นไทยควรใช้โอกาสครั้งนี้ทลายข้อจำกัดเชิงโครงสร้างภายในประเทศ เช่น ปัญหาการผูกขาดทางการค้า และกระบวนการแข่งขันในตลาดที่ไม่เต็มประสิทธิภาพ รวมถึงทำให้การเปิดตลาดเพิ่มประสิทธิภาพในระบบการผลิตและเพิ่มศักยภาพของผู้ประกอบการให้ได้มากที่สุด”
เอกชนชี้ดีล ART สัญญาณบวก
นายวิศิษฐ์ ลิ้มลือชา ประธานกรรมการ บริษัท มหาบูรพาผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์จากข้าวโพดหวานแปรรูป เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า ART ถือเป็นสัญญาณบวกต่อภาคการส่งออก เนื่องจากช่วยลดความไม่แน่นอนทางการค้า และสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ประกอบการไทย โดยช่วงปลายปี 2569 ต่อเนื่องถึงปี 2570 ความชัดเจนจากการเจรจา ART จะช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนการผลิต และหารือคำสั่งซื้อกับลูกค้าต่างประเทศได้ดีขึ้น
สำหรับเงื่อนไขการเปิดตลาดของไทย นายวิศิษฐ์เห็นว่า ภาครัฐต้องพิจารณาอย่างรอบคอบถึงผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตภายในประเทศ โดยต้องแยกพิจารณาระหว่างสินค้าที่สามารถช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน กับสินค้าอ่อนไหวที่อาจได้รับผลกระทบจากการแข่งขันด้านราคา การเปิดให้นำเข้าวัตถุดิบที่ไทยผลิตได้ไม่เพียงพอ รวมถึงพลังงาน เครื่องจักร และเทคโนโลยี อาจช่วยลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มศักยภาพของภาคอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกได้ แต่สำหรับสินค้าอ่อนไหวจำเป็นต้องมีมาตรการรองรับที่เหมาะสม ขณะเดียวกันภาครัฐควรเตรียมความช่วยเหลือเกษตรกรที่อาจได้รับผลกระทบ โดยต้องดำเนินการตั้งแต่ก่อนความตกลงมีผลบังคับใช้จริง
ก.เกษตรฯ ปกป้องเกษตรเต็มที่
นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ภายหลังไทยและสหรัฐอเมริกาลงนามแถลงการณ์ร่วม เกี่ยวกับความคืบหน้าการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (ART) ซึ่งมีประเด็นที่ไทยจะยกเลิกการจัดเก็บภาษีนำเข้าสินค้าส่วนใหญ่จากสหรัฐ และลดอุปสรรคทางการค้าที่สำคัญ ครอบคลุมสินค้าเกษตรบางประเภท โดยเฉพาะการนำเข้าเนื้อหมูที่มีการใช้สารเร่งเนื้อแดง และข้าวโพดดัดแปลงพันธุกรรม (GMO) กระทรวงเกษตรฯ ยังคงยึดข้อมูลและท่าทีเดิมของประเทศไทย โดยยืนยันว่าจะรักษาผลประโยชน์ของเกษตรกรอย่างเต็มที่
ชาวไร่ค้านนำเข้าข้าวโพด GMO
นายธีรวัฒน์ รังสิกรรพุม ตัวแทนเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ จังหวัดเพชรบูรณ์ เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า อยู่ระหว่างประสานเครือข่ายเกษตรกรเพื่อเตรียมยื่นหนังสือคัดค้านการนำเข้าข้าวโพดดัดแปลงพันธุกรรม (GMO) โดยเฉพาะภายใต้เงื่อนไขการค้ากับสหรัฐอเมริกา เนื่องจากเกรงว่าจะกระทบต่อความต้องการรับซื้อข้าวโพดไทยและกดดันราคาผลผลิตในประเทศ ทั้งนี้ ประเทศไทยไม่อนุญาตให้เพาะปลูกข้าวโพด GMO แต่กลับมีแนวทางเปิดให้นำเข้า ซึ่งเกษตรกรมองว่าไม่เป็นธรรมต่อผู้ผลิตในประเทศ โดยเฉพาะแนวทางกำหนดภาษีนำเข้าข้าวโพด GMO ในปี 2570 ที่ระดับ 20% ซึ่งเป็นประเด็นที่กลุ่มเกษตรกรกังวลว่าจะเปิดช่องให้มีการนำเข้าเพิ่มขึ้น
“ข้อเสนอจริง ๆ ก็คือ คัดค้านเรื่องการนำเข้าข้าวโพด GMO 100% และข้อที่ 2 คือ ให้กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายใน เปิดเผยการซื้อขายข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ สถานการณ์สต๊อกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ โดยจากข้อมูลพบว่า ช่วงเดือนสิงหาคม-ธันวาคม 2568 มีสต๊อกข้าวโพดในประเทศ 1.4-1.5 ล้านตันต่อเดือน ขณะที่ความต้องการใช้ประมาณ 770,000 ตันต่อเดือน หรือประมาณ 9.2 ล้านตันต่อปี จึงตั้งคำถามว่าไทยขาดแคลนวัตถุดิบจริงหรือไม่”
สมาคมค้านนำเข้าหมูมะกัน
นายสิทธิพันธ์ ธนาเกียรติภิญโญ นายกสมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติ เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ภายหลังการประชุมเร่งด่วนของสมาคมว่า สมาคมเตรียมยื่นหนังสือถึงกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงสาธารณสุข ภายใน 2-3 วัน เพื่อแสดงข้อกังวลและคัดค้านการเปิดตลาดนำเข้าเนื้อสุกรจากสหรัฐอเมริกา ภายใต้ความตกลง ART เนื่องจากเกรงว่าจะกระทบต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงสุกรไทยที่กำลังเผชิญต้นทุนการผลิตสูงและภาวะขาดทุนสะสม
ทั้งนี้ สมาคมได้ออกแถลงการณ์คัดค้าน โดยระบุว่า ปัจจุบันไทยมีผลผลิตสุกรมากกว่าความต้องการบริโภคภายในประเทศ ขณะที่เกษตรกรขาดทุนสะสมต่อเนื่อง 3 ปี ตั้งแต่ปี 2566-2568 และมีแนวโน้มขาดทุนเป็นปีที่ 4 ในปี 2569 หากเปิดนำเข้าเพิ่มเติมจะยิ่งกดดันราคาสุกรในประเทศ โดยเฉพาะเกษตรกรรายย่อย
อีกประเด็นที่สมาคมให้ความสำคัญคือ ความปลอดภัยด้านอาหาร โดยเฉพาะสารเร่งเนื้อแดงแรคโตพามีน (Ractopamine) ซึ่งสหรัฐอนุญาตให้ใช้ในการเลี้ยงสุกร ขณะที่กฎหมายไทยห้าม สมาคมจึงเรียกร้องให้รัฐบาลรักษามาตรฐานความปลอดภัยอาหารของไทย พร้อมทบทวนประเด็นการกำหนดค่าปริมาณสารตกค้างสูงสุด (MRLs) ตามมาตรฐาน CODEX ปี 2555 และพิจารณาดำเนินการยื่นข้อสงวนตามข้อเรียกร้องของสมาคม
“หลักใหญ่คือ เรื่องของผู้บริโภค โดยเฉพาะสารเร่งเนื้อแดงที่ทางอเมริกายังใช้อยู่ เราจะเสนอไปทั้งกระทรวงเกษตรฯ กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงสาธารณสุข ว่ากฎหมายหรือรายละเอียดของเราในเรื่องการนำเข้าเนื้อหมูมีประเด็นนี้เกี่ยวข้องอยู่” นายสิทธิพันธ์กล่าว