วันรัฐธรรมนูญ: เรื่องน่ารู้จากทั่วทุกมุมโลก

วันรัฐธรรมนูญ 2564 รวมเรื่องน่ารู้จากทั่วทุกมุมโลก เนื่องในโอกาสครบรอบ 89 ปี รัชกาลที่ 7 ทรงลงพระปรมาภิไธยในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย

วันที่ 10 ธันวาคม 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า 10 ธันวาคม 2564 เป็นวันครบรอบ 89 ปี ที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 7 ทรงลงพระปรมาภิไธยในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย เพื่อเป็นหลักในการปกครองประเทศให้แก่ปวงชนชาวไทย

89 ปี นับจากวันนั้น รัฐธรรมนูญไทยมีการยกร่างขึ้นใหม่รวมทั้งสิ้น 20 ฉบับ

• วันรัฐธรรมนูญ: 89 ปีประชาธิปไตย รัฐประหารฉีกรัฐธรรมนูญกี่ครั้ง
• ชูศักดิ์ จุดประเด็น “ประชามติ” สร้างรัฐธรรมนูญใหม่ฉบับประชาชน

“ประชาชาติธุรกิจ” รวบรวมข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญจากทั่วโลก ดังนี้

รัฐธรรมนูญฉบับแรกของโลก

ข้อมูลจาก วิกิพีเดีย ระบุว่า ในวันที่ 15 มิถุนายน 1758 ขุนนางและพระราชาคณะจำนวน 25 คน ได้บังคับให้พระเจ้าจอห์นลงนามในเอกสารที่เรียกว่า “มหากฎบัตร” (The Great Charter, Magna Carta) ซึ่งเป็นสัญญาระหว่างพระมหากษัตริย์กับขุนนางและพระสงฆ์

โดยในมหากฎบัตรได้กำหนด ถึงการจัดองค์กรและการบริหารอำนาจของสภาสูง (Magnum Concillium)

และกำหนดว่าพระมหากษัตริย์จะเก็บภาษีบางอย่างตามที่กำหนดไว้โดยมิได้รับความเห็นชอบจากสภาสูงมิได้ หรือจะจับกุมคุมขังบุคคลได้ก็ต่อเมื่อมีคำพิพากษาที่ชอบด้วยกฎหมาย

มหากฎบัตรนี้ นักกฎหมายบางท่านเห็นว่า เป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรก

รัฐธรรมนูญในสหรัฐอเมริกาและฝรั่งเศส ในภาษาของประเทศทั้งสอง คำว่ารัฐธรรมนูญต่างใช้คำว่า Constitution ซึ่งแปลว่า การสถาปนา หรือการจัดตั้ง ซึ่งหมายถึงการสถาปนาหรือจัดตั้งรัฐนั่นเอง โดยทั้งสองประเทศมีรัฐธรรมนูญที่เป็นลายลักษณ์อักษร แต่ประเทศอังกฤษไม่มีรัฐธรรมนูญเป็นลายลักษณ์อักษร

รัฐธรรมนูญเก่าแก่ที่สุดในโลก

รัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐอเมริกา ได้ประกาศใช้เมื่อวันที่ 17 กันยายน 2330 ในที่ประชุม ณ ฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย รัฐธรรมนูญฉบับนี้ใช้เวลาร่างประมาณ 4 เดือน

โดยได้พื้นฐานแนวคิดมาจากนักปรัชญาการเมืองชาวฝรั่งเศสและสวิสได้แก่ มองเตสกิเออ (Montesquieu) และ ฌอง-ฌากส์ รุสโซ (Jean-Jacques Rousseau)

ซึ่งรัฐธรรมนูญของอเมริกานับได้ว่าเป็นฉบับแรกของโลกที่ใช้คำเรียกตัวเองว่า “รัฐธรรมนูญ” และเป็นรัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรที่ยังคงบังคับใช้อยู่ยาวนาน และเก่าแก่ที่สุดในโลกที่มีการใช้มานานกว่า 200 กว่าปีมาแล้ว อีกทั้งยังเป็นแม่แบบของรัฐธรรมนูญอื่น ๆ ทั่วโลกอีกด้วย

นอกจากนี้ วิกิพีเดีย ระบุว่า รัฐธรรมนูญแห่งสหรัฐจัดเป็นหัวใจหลักของกฎหมายในสหรัฐและวัฒนธรรมทางการเมือง โดยต้นฉบับดั้งเดิม ที่เขียนโดยนายจาคอป ชาลัส ได้จัดแสดงไว้ที่ องค์การบริหารจดหมายเหตุและบันทึกแห่งชาติ (National Archives and Records Administration) ณ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี.

รัฐธรรมนูญที่ยาวและสั้นที่สุดในโลก

รัฐธรรมนูญของอินเดีย เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ยาวที่สุดในโลก โดยมี 146,385 คำในฉบับภาษาอังกฤษ แบ่งออกเป็น 444 มาตรา และ 118 บทต่อท้าย โดยรัฐธรรมนูญฉบับนี้ถูกประกาศใช้ในปี 2493 และยังคงใช้มาจนถึงปัจจุบัน ในขณะที่รัฐธรรมนูญแห่งโมนาโกเป็นรัฐธรรมนูญที่สั้นที่สุด โดยมีเพียง 3,814 คำ

ประเทศที่มีรัฐธรรมนูญมากที่สุดในโลก

สาธารณรัฐโดมินิกัน ผ่านรัฐธรรมนูญ 39 ฉบับ มากกว่าประเทศอื่น ๆ นับตั้งแต่ได้รับเอกราช ในปี 2387

สถิตินี้เป็นตัวบ่งชี้เสถียรภาพทางการเมือง อย่างไรก็ตาม สาธารณรัฐโดมินิกัน มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ทุกครั้งที่มีการให้สัตยาบันการแก้ไข แม้ว่าจะแตกต่างกันเพียงบางมาตรา

รัฐธรรมนูญจำนวนมากสะท้อนให้เห็นถึงการขาดฉันทามติขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับกฎเกณฑ์ทางการเมืองของชาติ รัฐบาลโดมินิกันส่วนใหญ่รู้สึกว่าถูกบังคับให้เปลี่ยนแปลงกฎเพื่อให้เข้ากับความต้องการของพวกเขาเอง รัฐบาลที่สืบต่อกันมามักไม่เห็นด้วยกับนโยบายและโครงการของรุ่นก่อน

รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันของสาธารณรัฐโดมินิกัน ประกาศใช้เมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2558

รัฐธรรมนูญ ในชาติอาเซียน

ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีรัฐธรรมนูญมาแล้ว ดังนี้

• กัมพูชา 5 ฉบับ ได้แก่ ปี 2490, 2515, 2524, 2532, 2536
• เวียดนาม 5 ฉบับ ได้แก่ ปี 2489 (เวียดนามเหนือ), 2502 (เวียดนามเหนือ), 2523, 2535, 2556
• ฟิลิปปินส์ 4 ฉบับ ได้แก่ ปี 2478, 2516, 2529 (ฉบับชั่วคราว), 2530
• ลาว 3 ฉบับ ได้แก่ ปี 2488, 2490, 2534
• อินโดนีเซีย 1 ฉบับ ได้แก่ ปี 2488
• เมียนมา 3 ฉบับ ได้แก่ ปี 2490, 2517, 2551
• มาเลเซีย 1 ฉบับ ได้แก่ ปี 2500
• สิงคโปร์ 1 ฉบับ ได้แก่ ปี 2508
• บรูไน 1 ฉบับ ได้แก่ ปี 2502
• ไทย 20 ฉบับ ได้แก่ ปี 2475, 2489, 2490, 2492, 2494, 2495, 2502, 2511, 2515, 2517, 2519, 2520, 2521, 2534 (1 มีนาคม 2534), 2534 (9 ธันวาคม 2534), 2540, 2549 (ชั่วคราว), 2550, 2557 (ชั่วคราว) และ 2560