คนไทยจ่ายค่ามือถือ-เนตถูกหรือแพง โจทย์ใหญ่ กสทช.
สำนักงาน กสทช. เดินหน้าจัดทำดัชนีราคาโทรคมนาคม ตอบคำถามราคาโทรศัพท์เคลื่อนที่ และอินเทอร์เน็ตบ้านแพงขึ้นหรือถูกลง ในบริบทบริการโทรคมนาคมแบบหลอมรวม ตั้งเป้ามีดัชนีรายงานทุกไตรมาส
วันที่ 15 กันยายน 2566 รศ.ดร.ศุภัช ศุภชลาศัย กสทช. ด้านเศรษฐศาสตร์ เปิดเผยว่า สายงานวิชาการ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (สำนักงาน กสทช.) อยู่ระหว่างจัดทำดัชนีราคาในกิจการโทรคมนาคมขึ้นเป็นครั้งแรกของประเทศไทย
“สืบเนื่องจากบริบทของบริการโทรคมนาคมในปัจจุบันมีลักษณะการหลอมรวม คือให้บริการพ่วงกันทั้งเครือข่ายเคลื่อนที่และอินเทอร์เน็ตบ้านออกมาเป็นแพ็กเกจให้ผู้บริโภคใช้ จึงต้องมีการหาเครื่องมือหรือตัวชี้วัดเพื่อมองว่าค่าบริการแบบหลอมรวมเหล่านี้แพงหรือถูก และมีผลต่อภาพรวมทางเศรษฐศาสตร์อย่างไร”
ในต่างประเทศมีการสร้างดัชนีลักษณะดังกล่าวขึ้นมาแล้ว แต่ประเทศไทยยังไม่มี จะต้องสร้างขึ้นผ่านการศึกษา และจัดทำต้นแบบดัชนี เพื่อหาคำตอบราคาโทรศัพท์เคลื่อนที่ทั้งแบบรายเดือน (Postpaid) แบบเติมเงิน (Prepaid) และราคาอินเทอร์เน็ตบ้าน ว่าปัจจุบันคนไทยใช้บริการแพงขึ้นหรือถูกลง
รศ.ดร.ศุภัชเปิดเผยว่า ปัจจุบันกิจการโทรคมนาคมเข้าสู่การให้บริการแบบหลอมรวม ผู้ใช้บริการไม่ได้ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่เพื่อการ โทร.เพียงอย่างเดียว แต่อินเทอร์เน็ตเริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญในการสื่อสาร เปลี่ยนเป็นการสื่อสารผ่านแอปพลิเคชั่นต่าง ๆ ที่สามารถทดแทนกันได้ ทั้งข้อความ ภาพ และเสียง ส่งผลให้การใช้งานอินเทอร์เน็ตเพิ่มขึ้นแบบก้าวกระโดด และแพร่หลายในทุกช่วงวัย กลายเป็นสินค้าจำเป็นในการดำรงชีวิตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เหมือนค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าเดินทาง ค่าน้ำมันรถ
จากสถิติจำนวนผู้ใช้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในปี 2565 พบว่ามีจำนวนทั้งสิ้นกว่า 126.4 ล้านเลขหมาย ซึ่งสูงกว่าตัวเลขประชากรไทยเกือบหนึ่งเท่าตัว ขณะที่พัฒนาการของเทคโนโลยีมีผลอย่างมากต่อการเติบโตของจำนวนผู้ใช้บริการอินเทอร์เน็ต โดยเฉพาะการเติบโตของจำนวนผู้ใช้บริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงในไทยปี 2565 มีจำนวน 13.23 ล้านราย คิดเป็นอัตราการเข้าถึงบริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงต่อจำนวนครัวเรือนอยู่ที่ร้อยละ 56.11
“ดัชนีนี้จะทำให้เห็นภาพรวมของราคาได้เมื่อเปรียบเทียบกับสินค้าอื่น ๆ หรือเปรียบเทียบกับราคาในอดีต เราจะทำให้งานวิชาการเป็นวิทยาศาสตร์ ซึ่งเกี่ยวพันกับชีวิตประจำวันของทุกคน และจะช่วยให้สำนักงาน กสทช.สามารถติดตามความเคลื่อนไหวของแต่ละบริการได้ทันต่อเหตุการณ์ และมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น”
การดำเนินการครั้งนี้เป็นการใช้สายงานวิชาการ ซึ่งเป็นสายงานใหม่ของ กสทช. ตั้งทีมทำงานมาได้ 3 เดือน เป็นการรวบรวมเอานักวิชาการ และพนักงานจากหลายส่วนของ กสทช. เพื่อศึกษาและจัดทำต้นแบบ ผลจากการจัดทำดัชนีราคาโทรคมนาคมคาดว่าจะเสร็จสิ้นไตรมาสแรกของปี 2567 ซึ่งจะสะท้อนให้เห็นผลของการควบรวมกิจการโทรคมนาคมจาก 3 รายใหญ่ของไทยเหลือเพียง 2 ราย ว่าผู้บริโภคได้ประโยชน์หรือเสียประโยชน์จากผลของราคาที่จะแสดงออกมาให้เห็นจากการแข่งขันของผู้ประกอบการที่เหลือน้อยราย
สำหรับการจัดทำดัชนีราคาโทรคมนาคมจะถูกออกแบบมาเพื่อสะท้อนภาพราคาให้ผู้บริโภคเห็นภาพได้ชัดเจนขึ้น ว่าผู้ใช้บริการได้ใช้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบเติมเงิน โทรศัพท์เคลื่อนที่แบบรายเดือน และอินเทอร์เน็ตบ้านแพงขึ้นหรือถูกลงจากช่วงที่ผ่านมาอย่างไร เช่น ก่อนและหลังการควบรวมกิจการของผู้ให้บริการ ระดับราคาขึ้นหรือลงอย่างไร โดยจะแยกให้เห็นภาพของระดับราคาเป็นรายไตรมาส
ซึ่งปัจจุบันผู้ให้บริการได้ปรับการเสนอขายบริการ จากเดิมที่แยกราคาต่อหน่วยชัดเจน มาเป็นบริการในลักษณะแพ็กเกจ (bundle) เพื่อตอบโจทย์การใช้งานของลูกค้าที่หลากหลาย แต่ก็ยิ่งทำให้ผู้ใช้บริการพิจารณาได้ยากว่า ราคาที่ใช้อยู่นั้นแพงขึ้น หรือถูกลง เนื่องจากผลิตภัณฑ์มีความซับซ้อนมากขึ้น