กกต.ชี้ช่องรัฐธรรมนูญ เลือกตั้งเกินกรอบ 60 วัน หากมีเหตุจำเป็น

เลขาธิการ กกต.เปิดรัฐธรรมนูญ มาตรา 104 เลือกตั้งเกินกรอบ 60 วันได้ หากมีเหตุจำเป็น แต่ต้องไม่ทำให้เกิดความไม่สุจริตและเที่ยงธรรม

ที่สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีมีกระแสว่าอาจจะมีการขยายการกำหนดวันเลือกตั้ง สส.เกินกว่า 60 วันทำให้รัฐบาลอยู่ยาว ว่าดูเงื่อนไขตามกฎหมาย พอมีพระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎรแล้ว ทาง กกต.ต้องประกาศวันเลือกตั้ง รวมทั้งเขตเลือกตั้งด้วย นั่นคือภายใน 5 วัน ต้องมีวันเลือกตั้ง ส่วนสถานการณ์จริงจะเป็นอย่างไรก็ต้องดูสถานการณ์ก่อน แต่ในทางกฎหมายมีช่องทางในการแก้ไขได้ทุกเรื่อง ที่คนกังวลนั้น กรณีที่รัฐธรรมนูญกำหนดว่าให้กำหนดวันเลือกตั้งเป็นวันเดียวกันทั่วประเทศ

ซึ่งตอนนี้มีสถานการณ์สู้รบที่จังหวัดชายแดนไทย-กัมพูชา แต่ในทางกฎหมายมีทางออกเรื่องพวกนี้อยู่แล้ว โดยในรัฐธรรมนูญมาตรา 104 ระบุว่า หากมีเหตุจำเป็น กกต.กำหนดวันเลือกตั้งใหม่ ภายใน 30 วัน นับแต่วันที่เหตุนั้นสิ้นสุดลง นี่คืออำนาจ แต่จะเกิดขึ้นจริงหรือไม่นั้น เรายังบอกไม่ได้

ผู้สื่อข่าวถามว่าเป็นการขยายทั้งประเทศ หรือเฉพาะพื้นที่ที่มีปัญหา นายแสวง กล่าวว่า มาตรา 104 นั้นใช้กับทั้งประเทศ ซึ่งต่างจากที่ จ.ศรีสะเกษ ที่มีการใช้มาตรา 102 เพราะมีเหตุบางหน่วย บางพื้นที่ เป็นการกำหนดวันลงคะแนนใหม่ แต่อันนี้คือการกำหนดวันเลือกตั้งใหม่ทั่วประเทศ เพราะให้การเลือกตั้งเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร

เมื่อถามว่า หากเหตุสู้รบชายแดนยืดเยื้อ ไม่สามารถมีการเลือกตั้งได้ใน 60 วัน ก็ต้องขยายเวลาออกไปอีกหรือไม่ นายแสวงกล่าวว่าเรื่องพวกนี้ต้องดูเวลาที่กกต.พิจารณา เหมือนที่ จ.ศรีสะเกษ การเลือกตั้งต้องเป็นไปด้วยความเรียบร้อย สุจริต และเที่ยงธรรม คนที่เกี่ยวกับการจัดการเลือกตั้งคือ กปน. ผู้สมัคร หาเสียง รวมถึงประชาชนผู้มีสิทธิ เราต้องดูความสะดวกและความปลอดภัยของเขาด้วย

ซึ่ง กกต.ต้องนำมาพิจารณาแล้วจะวินิจฉัยเป็นอย่างไร และข้อเท็จจริงในพื้นที่มีการประเมินสถานการณ์ ผอ.กกต.จังหวัดมีการรายงานมาทุกวัน ว่าอะไรเป็นอย่างไร ซึ่งเรื่องนี้ไม่ใช่แค่วันเลือกตั้งอย่างเดียวเท่านั้น แต่หลังมีพระราชกฤษฎีกา แล้ว กกต.ประกาศวันเลือกตั้ง จะมีกระบวนการตั้งแต่การรับสมัคร การหาเสียง เราต้องพิจารณาให้หมด

เมื่อถามว่าแปลว่าต้องรอให้เหตุการณ์สงบโดยสิ้นเชิงก่อนถึงจะประกาศวันเลือกตั้งสำหรับทั้งประเทศได้หรือไม่ นายแสวงกล่าวว่าเรามีการติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพราะเราต้องดูแลให้การเลือกตั้งเป็นไปด้วยความเรียบร้อย ความสะดวก ชีวิตและความปลอดภัยของผู้มีสิทธิเราต้องดูทั้งหมด ไม่ควรจะไปที่ใดที่หนึ่ง ไม่ใช่ว่าอยากเลือกตั้ง แต่เขาไม่สะดวก

เมื่อถามย้ำว่า มีการมองว่าในพื้นที่อื่นที่ไม่มีเหตุรุนแรงยังจำเป็นต้องรอหรือไม่ นายแสวงกล่าวว่ามีทางออก มีเงื่อนไขทางกฎหมาย ซึ่งเราไม่รู้ และไม่มีใครบอกได้ว่าสถานการณ์จะจบเมื่อไหร่ แต่ทางออกตามกฎหมายเป็นทางออกแรกที่เรามีอยู่ นอกจากนี้ ยังมีทางออกอื่นอีก คือการลงทะเบียนออกเสียงลงคะแนนล่วงหน้า แล้วเอาผู้มีสิทธิเลือกตั้งไปลงคะแนนข้างนอก ซึ่งเช่นนี้ไม่ต้องเลื่อนก็ได้ ดังนั้น เราต้องประเมินสถานการณ์ก่อน ว่าอะไรจะเกิดประโยชน์กับส่วนรวมมากที่สุด

เมื่อถามว่ามีความเป็นไปได้หรือไม่ที่จะจัดการเลือกตั้งในศูนย์อพยพ เลขาฯ กกต.กล่าวว่า เรื่องนี้มีการประชุมกับผู้รับผิดชอบ อย่างกรณีคนพิการจะมีกฎหมายรองรับเป็นการเฉพาะ แต่กรณีศูนย์อพยพไม่มีกฎหมายเฉพาะ ต้องใช้วิธีลงทะเบียน แล้ว กกต.จัดพาหนะพาคนไปลงทะเบียนยังสถานที่ลงคะแนนล่วงหน้า แต่อยากให้มั่นใจว่า กกต.จะทำให้ดีที่สุด ไม่ว่าจะเป็นช่องทางไหน เพื่อให้การเลือกตั้งครั้งนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย ชอบด้วยกฎหมาย โดยคำนึงถึงความสะดวกปลอดภัยของประชาชนและผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ผู้หาเสียง

เมื่อถามว่าระยะเวลาที่ขยายออกไปจะทำให้เกิดการได้เปรียบ เสียเปรียบของพรรคการเมืองหรือไม่ นายแสวงกล่าวว่าตอนนี้ยังไม่ได้ขยายเวลา ตอนนี้ยังเป็นกำหนดตามพระราชกฤษฎีกา แต่เรื่องเวลาเราต้องนำมาคำนวณทุกอย่างเพื่อให้การแข่งขันอย่างเป็นธรรม

เมื่อถามว่า ในส่วนของการทำประชามติแก้ไขรัฐธรรมนูญยังสามารถจัดในวันเดียวกับการเลือกตั้งได้หรือไม่ เลขาฯ กกต.กล่าวว่า เอาเวลาตามกฎหมาย กำหนดการเลือกตั้ง สส. ไม่น้อยกว่า 45 วัน แต่ไม่เกิน 60 วัน แต่ประชามติ คือทำไม่น้อยกว่า 60 วัน แต่ไม่เกิน 150 วัน แต่มาตรา 11 ของกฎหมายประชามติระบุว่า เพื่อประหยัดงบประมาณก็สามารถทำให้น้อยกว่า 60 วันได้

จึงต้องมาดู ซึ่งจริง ๆ น่าจะใช้เวลามากกว่า เพราะต้องอย่างน้อยงานธุรการต้องมีการพิมพ์ประเด็นแจกผู้มีสิทธิเลือกตั้งเพื่อทำความเข้าใจ รวมถึงจัดเวทีแสดงความคิดเห็นที่คงมีหลายรูปแบบ ต้องมาดูว่ากิจกรรมของประชามติที่กฎหมายกำหนด แต่ละกิจกรรมนั้นขั้นต่ำกำหนดไว้แค่ไหน ซึ่ง กกต.ทำได้อยู่แล้ว แต่จะเพียงพอสำหรับประชาชนในการทำความเข้าใจรายละเอียดหรือไม่ ซึ่งถ้าคำนวณขั้นต่ำ 40-50 วัน แต่กระบวนการประชามติยังไม่ได้เริ่มเลย ทั้ง ๆ ที่เวลาของการเลือกตั้ง สส.เดินหน้านับ 1, 2, 3 แล้ว แต่ประชามติยังไม่ได้แจ้งมายัง กกต.เลย จะแจ้งวันไหนก็ยังไม่ทราบ ดังนั้น จะทำร่วมกันวันเดียวเลยนั้นจึงยังตอบไม่ได้

นายแสวงยังกล่าวอีกว่า การประชุมในวันที่ 15 ธ.ค.นี้ จะเป็นเรื่องของการแบ่งเขต วันที่ 16 ธ.ค.จะเป็นเรื่องการประกาศกำหนดวันรับสมัครรับเลือกตั้ง และวันเลือกตั้ง และหลังจากนั้นกฎหมายให้เป็นอำนาจของ กกต.ในการพิจารณาเลื่อนวันเลือกตั้ง ซึ่งเราต้องติดตามสถานการณ์ และฟังข้อมูลตลอด เหมือนกรณีการเลือก สส.แทนตำแหน่งที่ว่าง กกต.ต้องฟังข้อมูลจากฝ่ายความมั่นคง ประชาคมหมู่บ้าน เจ้าหน้าที่ในพื้นที่ ซึ่งทุกวันนี้ก็เริ่มฟังแล้ว ตอนนี้จึงยังตอบอะไรไม่ได้ ว่าระยะเวลาที่จะประกาศนั้นเป็นเมื่อไหร่ แต่ต้องเป็นเหตุตามกฎหมาย ไม่ใช่ว่าอยู่ดี ๆ กกต.ไปประกาศเลื่อนเลย

เราประเมินสถานการณ์วันต่อวัน อย่างไรก็ตาม มันมีทางออกทุกเรื่อง อยู่ที่กกต.พิจารณา เช่น จะใช้มาตรา 104 หรือจะบริหารเฉพาะสถานการณ์นั้นเป็นพื้นที่พิเศษ ก็มีกฎหมายให้ทำอยู่ โดย กกต.ต้องชั่งน้ำหนักว่ามันทำให้การเลือกตั้งไม่สุจริตเที่ยงธรรมหรือไม่ ซึ่งกรณีไม่สามารถใช้มาตรา 102 ของ พ.ร.ป.การเลือกตั้ง สส. ซึ่งให้เลื่อนวันลงคะแนน เพราะจะทำให้การเลือตั้งทั่วประเทศไม่ใช่วันเดียวกัน

ผู้สื่อข่าวถามตอนท้ายว่า กรณีเช่นนี้จะทำให้ถูกร้องเป็นโมฆะหรือไม่ นายแสวง ไม่ได้ตอบคำถามดังกล่าว