เวนคืน ‘โคราช-หนองคาย’ 1.2 หมื่นล้าน สร้างรถไฟความเร็วสูงเชื่อมลาว-จีน
ปัจจุบันประเทศไทยอยู่ระหว่างการผลักดันโครงการรถไฟความเร็วสูงสายแรกกรุงเทพฯ-นครราชสีมา-หนองคาย หรือรถไฟไทย-จีน ระยะทาง 607 กม. วงเงินลงทุนกว่า 5 แสนล้านบาท เพื่อเชื่อมประเทศไทยกับภูมิภาคอาเซียน ผ่านเส้นทางรถไฟความเร็วสูงลาว-จีน
โดยมีการรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) ขับเคลื่อนแผนการก่อสร้าง เริ่มเดินหน้าก่อสร้างเฟสแรก “กรุงเทพฯ-นครราชสีมา” ระยะทาง 250.77 กม. วงเงิน 179,412.21 ล้านบาท เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2560 ถึง ณ วันที่ 25 กันยายน 2569 สร้างคืบหน้าแล้ว 57.64% ยังล่าช้าจากแผน และมีงานก่อสร้างช่วงบางซื่อ-ดอนเมือง และบ้านโพ-พระแก้ว ยังไม่เริ่มก่อสร้าง โดย ร.ฟ.ท.ตั้งเป้าสร้างเสร็จในปี 2573 และเปิดเดินรถภายในปี 2574
เดินหน้าคู่ขนานไปกับเฟสที่ 2 “นครราชสีมา-หนองคาย” ระยะทาง 357.12 กม. วงเงิน 341,351 ล้านบาท ซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี(ครม.) เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2568 ปัจจุบัน ร.ฟ.ท.กำลังจัดทำร่าง TOR เพื่อเปิดประมูลก่อสร้างงานโยธา วงเงิน 237,454 ล้านบาท แบ่ง 8 สัญญา จะเริ่มประมูลในเดือนธันวาคม 2569 เริ่มสร้างในปี 2570 คาดว่าจะใช้เวลาสร้าง 4 ปี ถ้าไม่มีคลื่นแทรกเหมือนเฟสแรก น่าจะเสร็จในปี 2574
โดย ร.ฟ.ท.ดำเนินการควบคู่ไปกับการเวนคืนที่ดิน ล่าสุด ครม.ได้อนุมัติร่างพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืนแล้ว ในพื้นที่ 4 จังหวัด 19 อำเภอ ได้แก่ จ.นครราชสีมา ในพื้นที่ ต.หนองไผ่ล้อม ต.หัวทะเล ต.จอหอ ต.หนองไข่น้ำ อ.เมืองนครราชสีมา, ต.ด่านคล้า ต.โนนสูง ต.มะค่า ต.พลสงคราม อ.โนนสูง, ต.ดอนใหญ่ ต.เมืองคง อ.คง, ต.โนนทองหลาง ต.บัวใหญ่ อ.บัวใหญ่ และ ต.บัวลาย ต.โนนจาน อ.บัวลาย
จ.ขอนแก่น ในพื้นที่ ต.หนองมะเขือ ต.โนนข่า ต.เก่างิ้ว ต.หนองแวงนางเบ้า อ.พล, ต.โนนศิลา ต.โนนแดง อ.โนนศิลา, ต.ในเมือง ต.บ้านไผ่ อ.บ้านไผ่, ต.บ้านแฮด ต.โนนสมบูรณ์ อ.บ้านแฮด, ต.ท่าพระ ต.เมืองเก่า ต.ในเมือง ต.ศิลา ต.สำราญ ต.โนนท่อน อ.เมืองขอนแก่น, ต.ม่วงหวาน ต.หนองกุง ต.วังชัย ต.น้ำพอง อ.น้ำพอง และ ต.คำม่วง ต.เขาสวนกวาง อ.เขาสวนกวาง
จ.อุดรธานี ในพื้นที่ ต.ทมนางงาม ต.โคกกลาง ต.โนนสะอาด อ.โนนสะอาด, ต.หนองหว้า ต.ปะโค ต.ห้วยเกิ้ง ต.ตูมใต้ ต.พันดอน ต.ผาสุก อ.กุมภวาปี, ต.ห้วยสามพาด อ.ประจักษ์ศิลปาคม, ต.หนองไผ่ ต.หนองขอนกว้าง ต.โนนสูง ต.หมากแข้ง ต.หนองบัว ต.นากว้าง ต.กุดสระ ต.บ้านขาว ต.นาข่า อ.เมืองอุดรธานี และ ต.นาพู่ อ.เพ็ญ
และ จ.หนองคาย ในพื้นที่ ต.คอกช้าง ต.สระใคร อ.สระใคร และ ต.ค่ายบกหวาน ต.หนองกอมเกาะ ต.มีชัย อ.เมืองหนองคาย
มีที่ดินถูกเวนคืนประมาณ 1,345 ไร่ จำนวน 1,991 แปลง และสิ่งปลูกสร้างประมาณ 1,428 รายการ รวมค่าทดแทนในการเวนคืนเป็นเงินประมาณ 12,418.61 ล้านบาท แบ่งเป็นการเวนคืนสำหรับสร้างรถไฟความเร็วสูง 10,310 ล้านบาท และศูนย์เปลี่ยนถ่ายนาทา 2,106 ล้านบาท
สำหรับงบประมาณสำหรับการเวนคืนที่ดิน ทางสำนักงบประมาณจะจัดสรรให้เป็นรายปีตามความจำเป็นและเหมาะสมเมื่อร่างพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินมีผลบังคับใช้ พร้อมกับให้ ร.ฟ.ท.ทำแผนปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณ เพื่อเสนอขอตั้งงบประมาณรายจ่ายประจำปี
โดยพระราชกฤษฎีกาเวนคืนที่ดินมีกำหนดใช้บังคับ 5 ปี โดยให้เริ่มต้นเข้าสำรวจที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ภายในแนวเขตที่ดินที่จะเวนคืนภายใน 180 วัน นับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกานี้ใช้บังคับ
ซึ่ง ร.ฟ.ท.คาดว่าการเวนคืนที่ดินไม่น่าจะมีปัญหาอุปสรรค หลังจัดรับฟังความคิดเห็นของประชาชนผู้ได้รับผลกระทบกับโครงการโดยรวมแล้ว ส่วนใหญ่เห็นด้วยกับโครงการ