จากต้นน้ำสู่ปลายน้ำ Sustainable Coffee Project โดย OR โมเดลธุรกิจที่เติบโตไปพร้อมชุมชนและโลก

sdท่ามกลางวิกฤตสิ่งแวดล้อมที่กำลังทวีความรุนแรงและส่งผลกระทบไปทั่วทุกมุมโลก หลายองค์กรต่างมุ่งหาหนทางดำเนินธุรกิจที่ไม่เพียงตอบโจทย์ความอยู่รอดของตนเอง แต่ยังต้องสร้างผลลัพธ์เชิงบวกต่อโลกใบนี้ หนึ่งในนั้นคือ โครงการพัฒนาการปลูกกาแฟอย่างยั่งยืน (Sustainable Coffee Project) โดย Café Amazon ภายใต้การดำเนินงานของ บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ OR ที่ตั้งเป้าหมายจะสร้างทั้งคุณภาพกาแฟและคุณภาพชีวิตให้เติบโตไปพร้อมกัน

โครงการนี้ไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมด้านความยั่งยืนทั่วไป แต่ยกระดับสู่การสร้าง “ห่วงโซ่ความยั่งยืนครบวงจร” ครอบคลุมตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ จนถึงปลายน้ำ เริ่มตั้งแต่กระบวนการเพาะปลูกเมล็ดกาแฟอย่างรับผิดชอบ การจัดการและแปรรูปที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ไปจนถึงการส่งมอบผลิตภัณฑ์รักษ์โลกสู่มือผู้บริโภค เพื่อให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการสร้างความยั่งยืนได้อย่างเป็นรูปธรรม

ต้นน้ำ – ชุมชนเข้มแข็ง ต้นทางกาแฟคุณภาพ

ตั้งแต่ปี 2561 Café Amazon และ OR ได้เริ่มต้นโครงการ Community Coffee Sourcing เพื่อจัดหาเมล็ดกาแฟคุณภาพจากเกษตรกรไทยโดยตรง เป้าหมายไม่ใช่แค่การซื้อขาย แต่คือการสร้างระบบการเพาะปลูกที่เกื้อกูลต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างแท้จริง เกษตรกรได้รับการสนับสนุนให้หันมาปลูกกาแฟใต้ร่มไม้ ซึ่งช่วยลดการเผาป่า ลดฝุ่น PM2.5 ดูดซับคาร์บอนในระยะยาว รวมทั้งฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ขณะเดียวกัน ยังช่วยเพิ่มรายได้เฉลี่ยให้กับครัวเรือนในพื้นที่หลายเท่าตัว

ปัจจุบัน โครงการรับซื้อเมล็ดกาแฟจาก 22 ชุมชน ครอบคลุมทั้งภาคเหนือ กลาง และใต้ รวมกว่า 7,000 กิโลกรัม คิดเป็นมูลค่ามากกว่า 1,400 ล้านบาท การดำเนินงานนี้ไม่เพียงสร้าง ‘ตลาดที่ยั่งยืน’ ให้เกษตรกรโดยไม่ต้องพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง แต่ยังมอบความรู้เรื่องการแปรรูปเบื้องต้น การดูแลดิน และการฟื้นฟูพื้นที่ป่าอย่างเป็นระบบ

บนดอยสูงของบ้านผาลั้ง อำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ‘ลุงคำปัน’ เกษตรกรผู้ร่วมโครงการ เล่าด้วยรอยยิ้มว่า “ไม่เคยคิดว่าแปลงกาแฟเล็กๆ บนเขานี่จะกลายเป็นรายได้ที่มั่นคง…ลูกหลานก็เริ่มกลับบ้าน ไม่ต้องไปทำงานไกลๆ เหมือนเมื่อก่อน”

กลางน้ำ – สะพานเชื่อมคุณภาพชีวิตกับธุรกิจที่ยั่งยืน 

ในขั้นตอน ‘กลางน้ำ’ OR ให้ความสำคัญกับทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิต มุ่งเน้นมาตรฐาน ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อม ชุมชน และคุณภาพชีวิตของผู้คน โดยดำเนินงานผ่าน โรงแปรรูปกาแฟที่แม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ และศูนย์ผลิตกาแฟครบวงจร ที่ OASYS จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ครอบคลุมตั้งแต่โรงคั่ว โรงผงผสม ไปจนถึงศูนย์กระจายสินค้า โดยแต่ละจุดมีระบบจัดการสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวด และผ่านการรับรองมาตรฐานคุณภาพ

ความมุ่งมั่นนี้สะท้อนผ่านรางวัล ‘CSR-DIW’ จากกระทรวงอุตสาหกรรม ซึ่งมอบให้แก่สถานประกอบการที่สามารถนำแนวทางความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) มาปรับใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรม ตามมาตรฐานที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมกำหนดไว้

อย่างไรก็ตาม ‘กลางน้ำ’ ของ OR ไม่ได้หยุดอยู่ที่การแปรรูปกาแฟให้ได้คุณภาพ แต่ยังทำหน้าที่เป็นจุดเชื่อมต่อกับชุมชนโดยรอบ ผ่านโครงการเพื่อสังคมที่ดำเนินควบคู่กันมา เช่น ‘โครงการสานฝันเยาวชน’ ที่เปิดพื้นที่ให้เด็กและเยาวชนได้เข้าถึงโอกาสในการเรียนรู้และพัฒนาตัวเอง รวมถึง ‘โครงการ OR อาสาสานสุข’ ที่ช่วยดูแลสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของชุมชนรอบโรงงานให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน

ปลายน้ำ – ส่งต่อคุณค่าและโอกาส สู่มือผู้บริโภคและสังคม

แม้ ‘ปลายน้ำ’ ในห่วงโซ่การผลิตกาแฟจะถูกมองว่าเป็นจุดสิ้นสุดของกระบวนการ แต่สำหรับ OR นี่คือจุดเริ่มต้นของความเปลี่ยนแปลง ทั้งในมิติสิ่งแวดล้อมและการคืนโอกาสให้กับสังคม

ในด้านสิ่งแวดล้อม OR เดินหน้าพัฒนา ‘ผลิตภัณฑ์รักษ์โลก‘ ซึ่งสามารถลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในกระบวนการผลิตได้อย่างเป็นรูปธรรม ดำเนินการภายใต้ฉลากสิ่งแวดล้อมที่ได้รับการรับรองจาก องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองมีทั้งในรูปแบบ CFR (Carbon Footprint Reduction) แสดงถึงการลดการปล่อยคาร์บอนจากรุ่นเดิม และ CFP (Carbon Footprint of Product) ระบุปริมาณคาร์บอนที่ปล่อยออกมาตลอดวงจรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ปัจจุบัน Café Amazon มีสินค้าในกลุ่มนี้มากกว่า 10 รายการ เช่น เมล็ดกาแฟคั่วบด และกาแฟดริป

ด้านสังคม OR สานต่อคุณค่า ‘ปลายน้ำ’ ผ่านโครงการ Café Amazon for Chance ร้านกาแฟเพื่อสังคมที่มอบโอกาสการทำงานให้ผู้พิการและกลุ่มเปราะบาง ปัจจุบันมีมากกว่า 400 สาขาทั่วประเทศ โครงการนี้ไม่เพียงช่วยสร้างงาน แต่ยังเสริมทักษะ ฟื้นฟูความมั่นใจ และคืนความภาคภูมิใจในตนเอง เพื่อให้ผู้เข้าร่วมสามารถกลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมั่นคง อีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่า ‘ปลายน้ำ’ สามารถเป็นจุดเริ่มต้นใหม่ให้กับชีวิตของใครหลายคนได้อย่างแท้จริง

Sustainable Coffee Project จึงไม่ใช่เพียงโครงการด้านสิ่งแวดล้อม แต่คือภาพสะท้อนของธุรกิจที่เติบโตควบคู่กับการดูแลโลกและสังคมอย่างแท้จริง เพราะสำหรับ OR ความยั่งยืนไม่ได้หยุดอยู่ที่การผลิตกาแฟหนึ่งแก้ว แต่คือการปลูกฝังความเปลี่ยนแปลงให้หยั่งรากลึกในทุกขั้นตอนของห่วงโซ่ และงอกงามเป็นอนาคตที่ดีร่วมกันของทุกคน