เครือข่ายภูมิอากาศอาเซียนเสนอ 10 ข้อ ต่อที่ประชุม IMF-World Bank

เครือข่ายภูมิอากาศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ส่งจดหมายเปิดผนึกถึงธนาคารโลกและ IMF เสนอ 10 ข้อ ปรับทิศทางเศรษฐกิจภูมิภาคเพื่ออนาคตที่ยั่งยืน

ผู้นำด้านการเงินจากทั่วโลกเดินทางเข้าร่วมการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และกลุ่มธนาคารโลก (World Bank Group) ที่กรุงเทพฯ ซึ่งไทยกลับมาเป็นเจ้าภาพอีกครั้งในรอบ 35 ปี ขณะเดียวกัน เครือข่ายด้านสภาพภูมิอากาศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งประกอบด้วยภาคประชาสังคม ภาคธุรกิจ ผู้กำหนดนโยบาย และชุมชน ได้เผยแพร่จดหมายเปิดผนึก เรียกร้องให้ทุกฝ่ายร่วมกันกำหนดทิศทางเศรษฐกิจของภูมิภาคในอนาคต

จดหมายดังกล่าวเผยแพร่ภายหลังงาน Bangkok Climate Action Week 2026 ซึ่งเครือข่ายระบุว่าเป็นการรวมตัวด้านสภาพภูมิอากาศครั้งใหญ่ที่สุดของภูมิภาค โดยมีเนื้อหากล่าวต้อนรับผู้แทนจากนานาชาติ และเชิญชวนผู้นำจากธนาคารโลก IMF และองค์กรพหุภาคีอื่น ๆ ร่วมผลักดันแนวทางเศรษฐกิจใหม่ให้เกิดขึ้นจริง

เครือข่ายระบุในจดหมายว่า การปรับนโยบายเพียงเล็กน้อย หรือการเดินหน้าระบบเศรษฐกิจที่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างสิ้นเปลือง ไม่เพียงพออีกต่อไป พร้อมยกตัวอย่างแนวทางที่เครือข่ายเห็นว่าใช้ได้จริงในภูมิภาค เช่น เกษตรกรรมผสมผสานและเศรษฐกิจชีวภาพที่นำโดยชุมชน ซึ่งเครือข่ายอ้างว่าช่วยฟื้นฟูธรรมชาติ สร้างรายได้ในท้องถิ่น และทำให้เศรษฐกิจรับมือวิกฤตในอนาคตได้ดีขึ้น

จดหมายฉบับนี้ส่งถึงรัฐมนตรีคลัง ผู้ว่าการธนาคารกลาง กรรมการบริหาร และผู้บริหารองค์กรพหุภาคี โดยเครือข่ายยืนยันว่าปัจจุบันมีแนวทางเศรษฐกิจทางเลือกที่นำไปใช้ได้จริงแล้ว และคำถามที่ทุกฝ่ายต้องร่วมกันตอบคือ จะออกแบบนโยบาย เงินทุน และกติกาอย่างไรให้แนวทางเหล่านี้เติบโตและขยายผลได้

เครือข่าย Bangkok Climate Action Week ระบุในจดหมายว่า “เรามีทางเลือกสองเส้นทาง เราอาจเดินหน้าต่อภายใต้ระบบเศรษฐกิจแบบเดิมที่มุ่งใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและผู้คนอย่างไม่สิ้นสุด พร้อมเผชิญกับวิกฤตและความสูญเสียที่ทวีความรุนแรงขึ้นจากวิกฤตโลกที่กำลังเกิดขึ้น หรือเราจะร่วมกันเปลี่ยนทิศทางสู่แนวทางการพัฒนารูปแบบใหม่ ที่จะนำไปสู่การฟื้นฟู ความยืดหยุ่น และความเป็นอยู่ที่ดีร่วมกันของทั้งคนรุ่นปัจจุบันและคนรุ่นต่อไป”

“หลักคิดของเรานั้นตรงไปตรงมา การเติบโตทางเศรษฐกิจในอนาคตจะไม่ได้เกิดจากการดึงทรัพยากรจากธรรมชาติและผู้คนมาใช้มากขึ้น แต่จะเกิดจากการลงทุนในธรรมชาติและผู้คน เพื่อเสริมสร้างศักยภาพในการฟื้นฟู สร้างความเข้มแข็งจากภายใน และสร้างคุณค่าที่ทุกคนสามารถเข้าถึงและได้รับประโยชน์ร่วมกันอย่างเป็นธรรม”

10 ข้อเสนอเพื่ออนาคตเศรษฐกิจที่ยั่งยืน

1. วัดความก้าวหน้าจากสิ่งที่สำคัญจริง ไม่ใช่แค่ GDP เครือข่ายเสนอให้นำตัวชี้วัดที่สะท้อนคุณภาพชีวิต สังคม และสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการเติบโตทางเศรษฐกิจ มาใช้ในการประเมินความน่าเชื่อถือทางการเงิน การพิจารณาสินเชื่อ และการกำหนดนโยบาย โดยต่อยอดจากแนวทางการประเมินมูลค่าทรัพยากรธรรมชาติของธนาคารโลก

2. ปรับระบบการเงินให้สอดคล้องกับเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศและธรรมชาติ เสนอให้ร่วมกันสนับสนุนเป้าหมายของความตกลงปารีสและกรอบความหลากหลายทางชีวภาพโลก พร้อมทยอยยกเลิกเงินอุดหนุนอุตสาหกรรมที่ส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม

3. สนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวอย่างเป็นธรรม เครือข่ายเรียกร้องให้ให้ความสำคัญกับโครงข่ายพลังงานสะอาด พลังงานหมุนเวียนที่ชุมชนมีส่วนเป็นเจ้าของ และระบบอาหารที่ช่วยฟื้นฟูธรรมชาติ ควบคู่ไปกับการสร้างรายได้และความมั่นคงให้คนในท้องถิ่น

4. เปลี่ยนจากการฟื้นฟูหลังภัยพิบัติสู่การป้องกันก่อนเกิดภัยพิบัติ เสนอให้เปลี่ยนจากการใช้งบประมาณเพื่อฟื้นฟูหลังเกิดภัย มาเป็นการลงทุนป้องกันความเสียหายล่วงหน้า โดยนำความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมาประกอบการวางแผนและกำหนดนโยบายเศรษฐกิจ

5. แก้ไขปัญหาภาระหนี้ เพื่อรักษางบประมาณสำหรับประชาชน เครือข่ายเสนอให้ร่วมผลักดันมาตรการปรับโครงสร้างหนี้ เพื่อให้ประเทศต่าง ๆ ยังคงลงทุนในบริการสาธารณะ รวมถึงโครงการด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมที่จำเป็นได้

6. ทำให้ชุมชนเข้าถึงแหล่งเงินทุนเพื่อดูแลและฟื้นฟูธรรมชาติได้โดยตรง เสนอให้ร่วมออกแบบกลไกทางการเงินระยะยาว เพื่อให้ชนพื้นเมือง ชุมชนท้องถิ่น และผู้ประกอบการขนาดเล็กที่ดำเนินธุรกิจควบคู่กับการฟื้นฟูธรรมชาติ เข้าถึงเงินทุนได้ง่ายขึ้น

7. คุ้มครองสิทธิของชุมชนและแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม เครือข่ายเน้นว่าการลงทุนควรเคารพสิทธิที่ดิน ภูมิปัญญาท้องถิ่น และวิถีชีวิตของชุมชน พร้อมกระจายผลประโยชน์อย่างเป็นธรรมแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง

8. รับมือกับความสูญเสียและความเสียหายจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ เสนอให้ร่วมกันจัดสรรเงินช่วยเหลือแบบให้เปล่า เพื่อช่วยเหลือชุมชนที่เผชิญความสูญเสียและความเสียหายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

9. เปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ เครือข่ายเรียกร้องให้ส่งเสริมให้ผู้หญิง เยาวชน ชนพื้นเมือง และกลุ่มเปราะบาง มีบทบาทอย่างแท้จริงในการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจที่ส่งผลต่ออนาคตของพวกเขา

10. สร้างความร่วมมือรูปแบบใหม่เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียว เสนอให้ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศในภูมิภาคและประเทศกำลังพัฒนา เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ เทคโนโลยี และแหล่งเงินทุนสำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวร่วมกัน