รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านเผยรายละเอียดบันทึกความเข้าใจ (MOU) อิหร่าน-สหรัฐระบุว่าสงครามจะยุติลงในทุกแนวรบ มี 14 ข้อ ความยาวไม่ถึงสองหน้า “ใกล้จะบรรลุผลสำเร็จอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน” ซึ่งจะลงนามทางดิจิทัลและทางไกล
นายอับบาส อารักชี (Abbas Araghchi) รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านกล่าวเมื่อ 12 มิ.ย.ว่า บันทึกความเข้าใจระหว่างอิหร่านและสหรัฐจะยุติความขัดแย้งอย่างเป็นทางการในทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน ขณะเดียวกันก็เป็นการวางรากฐานสำหรับการเจรจาเกี่ยวกับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และข้อตกลงด้านความมั่นคงในภูมิภาคต่อไป
อารักชีกล่าวกับสถานีโทรทัศน์ของรัฐ IRIB ว่าเอกสารดังกล่าว ซึ่งเรียกกันทั่วไปว่าบันทึกความเข้าใจอิสลามาบัด (Islamabad Memorandum of Understanding) ระหว่างอิหร่านและสหรัฐ และเป็นการตั้งตามชื่อเมืองหลวงของปากีสถาน ซึ่งพยายามเป็นตัวกลางในการเจรจาสันติภาพนี้ จะเป็นการยุติสงครามอย่างเป็นทางการ ซึ่ปะทุขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์
“การยุติสงครามจะถูกประกาศในทุกแนวรบ รวมถึงเลบานอน” เขากล่าว
อารักชีกล่าวว่า ข้อตกลงที่เสนอมานั้นรวมถึงพันธสัญญาที่จะไม่เริ่มสงคราม ข่มขู่ว่าจะใช้กำลัง หรือแทรกแซงกิจการภายในของกันและกัน
เขากล่าวว่า ข้อตกลงนี้ยังรวมถึงพันธสัญญาที่จะเคารพในอธิปไตยของกันและกันด้วย
“เป็นครั้งแรกในรอบ 47 ปี (ภายใต้ข้อตกลงนี้) ที่สหรัฐอเมริกาได้ระบุอย่างชัดเจนว่าเคารพในอธิปไตยของสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน” อารักชีกล่าว
เขากล่าวว่า อิสราเอลจะต้องถอนตัวออกจากพื้นที่ที่ถูกยึดครองในเลบานอนตอนใต้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เตหะรานถือว่าเป็นการสิ้นสุดสงคราม โดยเสริมว่าอิหร่านได้แจ้งจุดยืนนี้อย่างชัดเจนแก่อีกฝ่ายแล้ว
อารักชีกล่าวว่า อิหร่าน “ไม่เคยลืมเลบานอน” ในระหว่างความขัดแย้ง เนื่องจากเลบานอนและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งฐานที่มั่นตั้งอยู่ในเลบานอนยืนเคียงข้างอิหร่านและจะไม่ถูกทอดทิ้ง
กระบวนการเจรจาต่อรอง 2 ขั้นตอน
สำนักข่าวอนาโดลู (Anadolu) สื่อรัฐของตุรกี ซึ่งเป็นอีกประเทศที่มีส่วนร่วมในการประสานงานเอ็มโอยูรายงานว่า ตามที่อารักชีกล่าว การเจรจาจะดำเนินไปในสองขั้นตอน
ขั้นตอนแรกคือการลงนามในบันทึกความเข้าใจ ส่วนขั้นตอนที่สองจะเป็นการเจรจาเพื่อบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย
สำหรับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร การเสริมสมรรถนะยูเรเนียม คลังยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของอิหร่าน และกองทุนฟื้นฟูอิหร่าน จะได้รับการพิจารณาในขั้นตอนที่สอง ซึ่งอารักชีกล่าวว่า ประเด็นนิวเคลียร์ถูกย้ายมาอยู่ในขั้นตอนที่สองเพราะข้อเรียกร้องของอีกฝ่ายในขั้นตอนแรกนั้น “ไม่เป็นที่ยอมรับ”
อิหร่านยังคงจุดยืนเดิมว่า หากต้องมีการจัดการกับยูเรเนียมเสริมสมรรถนะระดับสูง (โดยเฉพาะระดับความเข้มข้น 60%) วิธีเดียวที่ยอมรับได้คือ “ต้องทำการเจือจางภายในประเทศอิหร่านเท่านั้น” ซึ่งหมายถึงไม่มีการส่งออกนอกประเทศ และกำลังหาเลือกหาถ้อยคำที่เหมาะสมในข้อตกลงเพื่อระบุถึงเรื่องนี้ ซึ่งยังไม่มีข้อสรุปในปัจจุบัน โดยจะยกไปคุยเฟสถัดไป
อารักชีกล่าวว่า การเจรจาในขั้นตอนที่สองคาดว่าจะใช้เวลา 60 วัน แม้ว่าระยะเวลาอาจขยายออกไปได้หากทั้งสองฝ่ายพอใจกับความคืบหน้า แต่หากการเจรจาล้มเหลวในการบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย แต่ละฝ่ายจะสามารถกลับไปสู่จุดยืนเดิมได้ เขากล่าวเสริม
ทั้งนี้ หากข้อผูกพันในบันทึกความเข้าใจไม่ได้ถูกนำไปปฏิบัติ อิหร่านจะไม่ก้าวไปสู่ขั้นตอนที่สองของการเจรจา
ช่องแคบฮอร์มุซ-ทรัพย์สินที่ถูกอายัด
อารักชีกล่าวว่าการบริหารจัดการช่องแคบฮอร์มุซในอนาคตภายใต้แผนของอิหร่านนั้น “จะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป”
“ช่องแคบฮอร์มุซอยู่ภายใต้อธิปไตยอิหร่านและโอมาน” เขากล่าว พร้อมเสริมว่าทั้งสองประเทศจะออกแถลงการณ์ร่วมเกี่ยวกับการบริหารจัดการเส้นทางเดินเรือยุทธศาสตร์นี้ในเร็วๆ นี้
เขากล่าวว่าอิหร่านกำลังปรึกษาหารือกับพันธมิตร รวมถึงจีนและโอมาน เกี่ยวกับการบริหารจัดการการจราจรทางทะเลผ่านช่องแคบ
อารักชีกล่าวว่าประมาณ 40% ของการจราจรทางเรือผ่านช่องแคบนั้นเชื่อมโยงกับจีน ทำให้การปรึกษาหารือกับจีน มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ
“ดาบของเราจะยังคงเป็นประเด็นช่องแคบฮอร์มุซเสมอ” เขากล่าว พร้อมเสริมว่าอิหร่านจะไม่เรียกเก็บค่าผ่านทาง (Transit Tolls) แต่จะเรียกเก็บค่าบริการ (Service Fees)
อารักชีกล่าวเพิ่มเติมว่า การปิดล้อมอิหร่านทางทะเลของสหรัฐจะต้องถูกยกเลิกอย่างสมบูรณ์ภายใต้บันทึกความเข้าใจนี้
เขากล่าวว่าจะมีการปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่สหรัฐถูกอายัดทั้งหมดและจะไม่ถูกอายัดอีกภายใต้ข้อตกลงนี้
อารักชีกล่าวว่าบันทึกความเข้าใจนี้ยังรวมถึงแผนการฟื้นฟูที่มุ่งแก้ไขความเสียหายที่อิหร่านได้รับ พร้อมเสริมว่ารายละเอียดของกลไกจะถูกหารือในการเจรจาภายหลัง
สำหรับการตรวจสอบภายในและการลงนาม รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านกล่าวว่า สภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดอิหร่านกำกับดูแลการเจรจาอย่างเต็มที่และตรวจสอบข้อกำหนดทั้งหมดในร่างบันทึกข้อตกลงเสร็จสิ้นแล้ว
เขากล่าวว่ามีความเห็นที่แตกต่างกันในหมู่เจ้าหน้าที่เกี่ยวกับข้อความ แต่การตัดสินใจขั้นสุดท้ายจะทำร่วมกัน
ตามที่อารักชีกล่าว บันทึกข้อตกลงมี 14 ข้อ ความยาวไม่ถึงสองหน้าและเจรจาแบบคำต่อคำ
เขากล่าวว่าข้อตกลงอาจลงนามได้ภายในไม่กี่วันเมื่อการเจรจาขั้นสุดท้ายเสร็จสิ้น
“การลงนามจะเกิดขึ้นทางดิจิทัลและทางไกล” เขากล่าว
การออกมาให้ข้อมูลล่าสุดแก่สาธารณชนของอารักชีมีขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังจากที่เขาโพสต์ผ่านเว็บไซต์ “X” แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียของสหรัฐว่า บันทึกความเข้าใจอิสลามาบัดระหว่างอิหร่านและสหรัฐนั้น “ใกล้จะบรรลุผลสำเร็จอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน” พร้อมทั้งเรียกร้องให้สื่อมวลชนงดเว้นจากการคาดเดาต่าง ๆ นานา จนกว่ากระบวนการทั้งหมดจะเสร็จสิ้นเป็นที่เรียบร้อย
ก่อนหน้านี้ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐกล่าวในแถลงการณ์เมื่อ 11 มิ.ย. เวลาท้องถิ่นว่า รายละเอียดข้อตกลงระหว่างสหรัฐและอิหร่านเสร็จสิ้นแล้ว เหลือเพียงลงนาม ซึ่งจะประกาศเวลาและสถานที่ให้ทราบในไม่ช้านี้
“การหารือและข้อสรุปได้ครอบคลุมทั้งในด้านแนวคิดและรายละเอียดอย่างครบถ้วน ได้รับการอนุมัติจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องรวมถึงสหรัฐ อิสราเอล ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ยูเออี) กาตาร์ ตุรกี ปากีสถาน บาห์เรน คูเวต จอห์แดน อียิปต์ และอื่นๆ ” ทรัมป์ระบุในแถลงการณ์