ตำนานปรมาจารย์เฟด ‘อลัน กรีนสแปน’ ลาโลกวัย 100 ปี

วงการการเงินโลกสูญเสียปรมาจารย์ ‘อลัน กรีนสแปน’ อดีตประธานธนาคารกลางสรหัฐ (เฟด) เสียชีวิตวัย 100 ปี (1926-2026) ได้รับการยกย่องในฐานะประธานธนาคารกลางสหรัฐที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ผ่านวิกฤตเศรษฐกิจหลายช่วงรวมอยู่ในตำแหน่ง 19 ปี ครอบคลุมประธานาธิบดีสหรัฐ 4 คน

รอยเตอร์ (Reuters) รายงานว่า อลัน กรีนสแปน (Alan Greenspan) ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ประธานธนาคารกลางสหรัฐที่ยิ่งใหญ่ที่สุด” เมื่อครั้งเกษียณอายุในปี 2006 แต่กลับถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากวิกฤตการเงินครั้งร้ายแรงปี 2008 ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากนั้นเพียงสองปี เสียชีวิตเมื่อช่วงเช้าวันจันทร์ที่ 22 มิถุนายน ด้วยวัย 100 ปี ที่บ้านพักจากภาวะแทรกซ้อนของโรคพาร์กินสัน

นางแอนเดรีย มิตเชลล์ ภรรยา ซึ่งเป็นหัวหน้าผู้สื่อข่าว NBC News แจ้งข่าวการเสียชีวิตของนายธนาคารกลางผู้เป็นตำนานในวงการการเงินและเศรษฐกิจโลก และได้รับการยกย่องว่าความรู้ความสามารถและทักษะเทียบชั้น “ปรมาจารย์” หรือ “มาเอสโตร” ผู้กำหนดทิศทางและจังหวะที่สำคัญอย่างมากของเศรษฐกิจโลก

อดีตนายธนาคารกลางสหรัฐผู้นี้มีอิทธิพลอย่างมากต่อเศรษฐกิจของสหรัฐในช่วงที่ดำรงตำแหน่งประธานเฟดรวม 19 ปี ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 1987 ถึงมกราคม 2006

กรีนสแปนคือประธาน Fed ที่ดำรงตำแหน่งยาวนานที่สุดเป็นอันดับสองรองจาก วิลเลียม แมคเชสนีย์ มาร์ติน โดยเขาได้รับการทาบทามจากประธานาธิบดี โรนัลด์ เรแกน เป็นครั้งแรกในปี 1987 และต่อมาได้รับการแต่งตั้งซ้ำให้อยู่ในตำแหน่งต่อโดยประธานาธิบดีอีก 3 คน ได้แก่ จอร์จ เอช.ดับเบิลยู. บุช (บุชผู้พ่อ), บิล คลินตัน และ จอร์จ ดับเบิลยู. บุช (บุชผู้ลูก)

เขามักถูกกล่าวถึงว่าเป็นบุคคลที่มีอำนาจมากเป็นอันดับสองของประเทศ รองจากประธานาธิบดี เนื่องจากความสามารถของธนาคารกลางในการมีอิทธิพลต่อเศรษฐกิจผ่านการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น

เขามีอายุ 80 ปีเมื่อตอนที่ก้าวลงจากตำแหน่งที่ Fed ในปี 2006 แต่หลังจากนั้นเขาก็เปลี่ยนผ่านเข้าสู่เส้นทางอาชีพใหม่ได้อย่างราบรื่นในฐานะที่ปรึกษา โดยได้เปิดบริษัทของตัวเองในชื่อ “กรีนสแปน แอสโซซิเอตส์” (Greenspan Associates) เพื่อนำเสนอมุมมองและวิเคราะห์ทิศทางเศรษฐกิจแลกกับค่าธรรมเนียมก้อนโต

เขาเป็นคนครุ่นคิด จริงจัง และเงียบขรึม เขาแสดงความคิดเห็นผ่านคำให้การและสุนทรพจน์ที่วกวน ซึ่งนักวิเคราะห์ต่างพากันวิเคราะห์อย่างไม่รู้จบ เขาเคยเตือนกลุ่มนักเศรษฐศาสตร์ว่า เขาใช้เวลาส่วนใหญ่กังวลว่าจะพูดชัดเจนเกินไป กรีนสแปนได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในการใช้ภาษาคลุมเครือและกำกวม

“สิ่งที่ผมได้เรียนรู้ที่เฟด คือภาษาใหม่ที่เรียกว่า ‘ภาษาเฟด-Fedspeak’ เราเรียนรู้ที่จะพูดพึมพำอย่างไม่ปะติดปะต่อ ถ้าหากรู้สึกว่าผมพูดจาเคลียร์และชัดเจนจนเกินไป แปลว่า คุณต้องเข้าใจสิ่งที่ผมพูดผิดไปอย่างแน่นอน” อลัน กรีนสแปน อดีตประธานธนาคารกลางสหรัฐ (เฟด) ในตำนานกล่าว

เขาสามารถพูดจาอ้อมค้อมได้มากจนภรรยาของเขา แอนเดรีย มิตเชลล์ กล่าวว่าเธอ “ไม่เข้าใจ” ในช่วงแรกๆ ที่เขาขอแต่งงาน ทั้งคู่คบหากัน 12 ปีก่อนที่จะแต่งงานกันในเดือนเมษายนปี 1997 นับเป็นการแต่งงานครั้งที่สองของทั้งคู่

กรีนสแปนกล่าวว่า เขาคิดได้ดีที่สุดในอ่างอาบน้ำ โดยบางครั้งแช่น้ำนานถึงสองชั่วโมงขณะอ่านรายงาน เขียนสุนทรพจน์ และคำให้การต่อสาธารณะ

เขายังเป็นผู้ประคองเศรษฐกิจสหรัฐให้ผ่านพ้นภาวะเศรษฐกิจถอยหลังในปี 1990-1991, วิกฤตการณ์ทางการเงินที่ลุกลามในเอเชียและรัสเซียช่วงปี 1997-1998, การล่มสลายของฟองสบู่หุ้นดอตคอมในปี 2000 ตลอดจนช่วงเวลาที่เศรษฐกิจเผชิญกับความผันผวนอย่างหนักอันเป็นผลพวงมาจากเหตุการณ์วินาศกรรม 11 กันยายน 2001

เขาได้รับเสียงชื่นชมอย่างรวดเร็วจากการรับมืออย่างเด็ดขาดต่อเหตุการณ์ตลาดหุ้นล่มสลายในวัน “Black Monday” ปี 1987 ซึ่งเกิดขึ้นหลังจากที่เขาเข้ารับตำแหน่งได้เพียงสองเดือนเท่านั้น

กรีนสแปนก็พิสูจน์ความสามารถของเขาได้อย่างรวดเร็วด้วยการอัดฉีดสภาพคล่องเข้าสู่ตลาดการเงินเพื่อบรรเทาวิกฤตตลาดหุ้นในเดือนตุลาคมปี 1987 การกระทำที่รวดเร็วของเขา ซึ่งปัจจุบันถือเป็นตัวอย่างในตำราเกี่ยวกับการรับมือกับวิกฤตการณ์เช่นนี้ ได้รับการยกย่องว่าช่วยป้องกันภาวะเศรษฐกิจถดถอยได้

เซบาสเตียน มัลลาบี ผู้เขียนชีวประวัติได้ลงรายละเอียดไว้ว่า ในระหว่างเส้นทางเหล่านั้น เขาได้กลายเป็นผู้เล่นทรงอิทธิพลระดับแถวหน้าของสหรัฐที่มีความเชี่ยวชาญอย่างยิ่ง โดยสามารถโน้มน้าวประธานาธิบดีและรัฐมนตรีต่าง ๆ ให้ตัดสินใจในแนวทางที่เขาเห็นว่าดีที่สุดได้

“ธนาคารกลางสหรัฐฯ ขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อการจากไปของ อลัน กรีนสแปน” Fed ระบุในแถลงการณ์ “เขาได้นำระเบียบวินัยการวิเคราะห์ที่เข้มงวดมาสู่การดำเนินนโยบายการเงิน และมีส่วนช่วยสร้างความน่าเชื่อถือ ซึ่งยังคงเป็นหนึ่งในสินทรัพย์ที่สำคัญที่สุดของธนาคารกลางสหรัฐจนถึงปัจจุบัน”

เพียงไม่กี่วันก่อนการเสียชีวิตของกรีนสแปน เควิน วอร์ช (Kevin Warsh) ประธาน Fed คนใหม่ ก็ได้ทำให้ผู้คนพากันเปรียบเทียบเขากับกรีนสแปนอย่างมากมาย จากแถลงการณ์นโยบายที่สั้นกระชับซึ่งวอร์ชเป็นผู้ร่างขึ้นในการประชุมนโยบายครั้งแรกของเขาเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว

ทั้งนี้ กรีนสแปนเป็นผู้ริเริ่มให้มีแถลงการณ์หลังการประชุมเป็นครั้งแรกเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 1994 ด้วยข้อความสั้น ๆ เพียง 99 คำเพื่อประกาศขึ้นอัตราดอกเบี้ย และแถลงการณ์ครั้งแรกของวอร์ชเมื่อวันที่ 17 มิถุนายนที่ผ่านมา ก็มีความยาวเพียง 130 คำ เพื่อเลี่ยงการส่งสัญญาณนโยบายการเงินล่วงหน้าที่มากเกินไป ซึ่งนับเป็นแถลงการณ์ที่สั้นที่สุดในรอบหลายปี