แมลงวันผลไม้วางยาในสเปิร์ม ทำตัวเมียหลับยาวจนไม่ได้ผสมพันธุ์กับตัวผู้อื่น

สัตว์ตัวผู้บางชนิดมีกลวิธีพิเศษต่าง ๆ ในการสร้างทายาท ซึ่งจะช่วยผลักดันให้พันธุกรรมของตนได้รับเลือกและประสบความสำเร็จในการได้สืบทอดไปยังลูกหลานรุ่นต่อไป แทนที่จะเป็นพันธุกรรมของตัวผู้ที่เป็นคู่แข่ง

ล่าสุดทีมนักชีววิทยาของอาร์เจนตินาพบว่า แมลงวันผลไม้รู้จักวางยาอย่างแยบยลในสเปิร์มของตน โดยใช้สารคัดหลั่งที่เป็น “โปรตีนเพปไทด์ทางเพศ” (sex peptide) ทำให้ตัวเมียที่มันผสมพันธุ์ด้วยนอนตื่นสาย จนพลาดโอกาสที่จะได้ไปจับคู่จู๋จี๋กับตัวผู้ตัวอื่น ๆ อีก

ทีมนักชีววิทยาจากสภาวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติอาร์เจนตินา (CONICET) ตีพิมพ์ผลการศึกษาข้างต้นในวารสาร PLOS Genetics โดยระบุว่านอกจากแมลงวันผลไม้ตัวผู้จะหลั่งสารเคมีระหว่างการผสมพันธุ์ ซึ่งทำให้ตัวเมียรู้สึกสนใจตัวผู้อื่นน้อยลงหลังจากนั้นแล้ว ยังมีการหลั่งโปรตีนพิเศษที่ถ่ายทอดไปสู่ช่องสืบพันธุ์ของตัวเมียพร้อมกับสเปิร์ม เพื่อรบกวนวงจรนาฬิกาชีวภาพของตัวเมียให้ทำงานผิดปกติ จนไม่อาจตื่นก่อนเวลารุ่งเช้าซึ่งเป็นเวลาที่ตัวผู้พร้อมจับคู่ผสมพันธุ์มากที่สุด

• ฮอร์โมนจากลำไส้เปลี่ยนพฤติกรรมสัตว์ จากมุ่งหาอาหารเป็นต้องการสืบพันธุ์
• แมลงวันเป็นพาหะแบคทีเรียกว่า 600 ชนิด
• ทำไมเราตบแมลงวันไม่เคยทันสักที

มีการทดลองกับแมลงวันผลไม้ตัวเมีย (Drosophila melanogaster) ภายในห้องปฏิบัติการที่มีการควบคุมแสงสว่าง โดยใช้กล้องเว็บแคมเฝ้าสังเกตพฤติกรรม โดยเปรียบเทียบระหว่างตัวเมียที่ยังไม่เคยผสมพันธุ์กับตัวเมียที่เพิ่งผ่านการผสมพันธุ์มาหมาด ๆ ซึ่งผลปรากฏว่ากลุ่มหลังสูญเสียความสามารถในการตื่นแต่เช้ามืดก่อนอาทิตย์ขึ้น 1-2 ชั่วโมง ทั้งไม่สามารถตื่นก่อนการเปิดแสงไฟแรกของวันในห้องปฏิบัติการได้Getty Images ตามปกติแมลงวันผลไม้จะตื่นก่อนเช้าตรู่ เพื่อออกหาอาหารและหาคู่ผสมพันธุ์

ทีมผู้วิจัยทำการทดสอบซ้ำอีกครั้ง โดยปิดการทำงานของระบบประสาทในกลุ่มแมลงวันตัวเมียที่ผสมพันธุ์แล้ว โดยใช้ตัวรับโปรตีนเพปไทด์ทางเพศเข้าช่วยยับยั้ง ซึ่งผลปรากฏว่าพวกมันกลับมาตื่นนอนในเวลาเช้ามืดได้อีก เนื่องจากสารเคมีที่แฝงมากับสเปิร์มของตัวผู้ไม่สามารถก่อให้เกิดปฏิกิริยาต่อร่างกาย โดยเดินทางจากช่องสืบพันธุ์ผ่านระบบประสาทขึ้นไปถึงสมองได้

ตามปกติแล้วแมลงวันผลไม้ตัวเมียสามารถผสมพันธุ์กับตัวผู้ได้หลายตัว และสามารถเก็บน้ำเชื้อหรือสเปิร์มเอาไว้ในร่างกายได้ในปริมาณมาก จึงทำให้กลวิธีตัดโอกาสการสืบทอดพันธุกรรมของคู่แข่งเป็นอีกหนทางหนึ่ง ที่จะช่วยให้แมลงวันผลไม้ตัวผู้ประสบความสำเร็จได้มากขึ้นในเชิงวิวัฒนาการ

….

ข่าว บีบีซี ไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ประชาชาติธุรกิจ เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว