ปตท.สผ. ทุ่ม 2 หมื่นล้านกักเก็บคาร์บอน
ปตท.สผ.ใกล้คลอดโครงการ ARTHIT Upstream CCS Project กลางปี 2567 เตรียมนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์พลังงานในประเทศ 1 ล้านตัน อัดเก็บลงหลุมในแหล่งอาทิตย์ อ่าวไทย วงเงินกว่า 20,000 ล้านบาท เดินหน้าสู่ความยั่งยืนเร็วที่สุด
นายมนตรี ลาวัลย์ชัยกุล กรรมการ และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) กล่าวในงานสัมมนา Earth Jump 2023 ซึ่งจัดขึ้นโดยธนาคารกสิกรไทย (KBANK) เมื่อเร็ว ๆ นี้ ถึงแผนการศึกษาโครงการ ARTHIT Upstream CCS Project หรือเทคโนโลยีการดักจับและกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ (carbon capture and storage : CCS) คือ การนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ถูกปล่อยออกมาจากการแยกก๊าซธรรมชาติ แล้วนำกลับเข้าไปจัดเก็บในพื้นที่แหล่งที่ผลิตก๊าซเดิม หรือหลุมที่ว่างโดยจะเป็นการนำร่องในส่วนของพื้นที่แหล่งอาทิตย์
ซึ่งแหล่งอาทิตย์แห่งนี้ สามารถเก็บ CO2 ได้ 1 ล้านตัน แม้ว่าจะยังเป็นจำนวนที่ไม่มาก แต่เมื่อเทียบกับปริมาณการปล่อย CO2 ของไทยทั้งประเทศเฉลี่ยอยู่ที่ 300 กว่าล้านตัน/ปี
โครงการ CCS นี้ยังไม่ถือว่าเป็นเชิงธุรกิจ แต่จะเป็นโครงการนำร่อง คาดว่าจะศึกษาเสร็จและเห็นการเริ่มดำเนินการได้ภายในกลางปี 2567 โดยจะใช้เงินลงทุน 300-700 ล้านเหรียญสหรัฐ (ประมาณ 10,000-24,000 ล้านบาท) ซึ่งแคปเงินลงทุนที่กว้าง เนื่องจากยังไม่สามารถรู้ได้ว่าจะต้องใช้แท่นในการอัด CO2 จำนวนเท่าใด
นอกจากนี้ ยังมีแหล่งก๊าซธรรมชาติในอ่าวไทยตอนบนอีก 1 แห่ง ที่ประเมินแล้วว่ามีศักยภาพเพียงพอที่จะนำ CO2 ในภาคอุตสาหกรรมไปเก็บไว้ในทะเล
“การที่เราต้องศึกษาเรื่อง CCS จริงจังเพราะโลกเปลี่ยนไปมาก เราเป็นต้นน้ำคือผู้หาแหล่งวัตถุดิบ แหล่งก๊าซเพื่อป้อนให้เป็นพลังงานที่นำมาใช้ในประเทศ ดังนั้นเราจะไม่สน ESG ไม่ได้เพราะมันคือความยั่งยืนเป็นเรื่องใหม่ที่ทั้งโลกต้องทำ พลังงานสำคัญมันคือคุณภาพชีวิตแต่มันจะอยู่แบบเดิมไม่ได้ เราต้องทำให้สังคมยอมรับว่าเราเป็นบริษัทที่สร้างพลังงาน แต่ไม่ได้สร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ดังนั้น ปตท.สผ.จึงต้องมองอีกสเต็ปที่นอกจากการผลิตก๊าซธรรมชาติแล้ว นั่นคือการลด CO2 นี่จึงเป็นการเปลี่ยนวิกฤตเป็นธุรกิจได้”
อย่างไรก็ตาม แม้การศึกษาเรื่องของ CCS นี้จะเป็นที่น่าสนใจ แต่หลายภาคส่วนยังคงมีความกังวลและข้อสงสัยว่า CO2 ที่มีปริมาณมาก เมื่อถูกอัดลงไปเก็บไว้ คล้ายอัดลมเข้าไปในกระบอกน้ำ แล้วนำกระบอกน้ำไปเก็บไว้ใต้ทะเล จะมีแรงอัดทำให้สามารถระเบิดจนเกิดอันตรายได้หรือไม่ ซึ่งความกังวลดังกล่าวทาง ปตท.สผ.ได้ศึกษาเทคโนโลยีดังกล่าวจากในหลายประเทศ โดยพบว่า CO2 ไม่ได้มีแรงอัดจนสามารถทำให้ระเบิดได้ และไม่สามารถติดไฟได้เช่นกัน
ทั้งนี้ โดยทั่วไป CO2 ที่ถูกปล่อยออกจากโรงงานอุตสาหกรรม จะเข้าสู่ชั้นบรรยากาศ และจะถูกดูดกลับโดยพืชซึ่งเป็นกลไกที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ แต่อย่างไรก็ตามกระบวนการดังกล่าวใช้เวลานานในการดูดซับ CO2 ตามธรรมชาติ และไม่สัมพันธ์กับ CO2 ปริมาณมากในชั้นบรรยากาศในปัจจุบัน
เทคโนโลยี CCS คือ กระบวนการดักจับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ที่เป็นของเสียจากแหล่งกำเนิดขนาดใหญ่ เช่น โรงไฟฟ้าพลังงานฟอสซิล จากนั้นทำการขนส่งไปยังสถานที่จัดเก็บและเก็บกักไว้ในสถานที่ที่จะไม่สามารถกลับเข้าสู่บรรยากาศได้ สถานที่ดังกล่าวปกติมักจะเป็นโพรงทางธรณีวิทยาที่อยู่ใต้ดิน เช่น หลุมใต้ดินที่เกิดขึ้นจากการขุดน้ำมันหรือก๊าซธรรมชาติ จุดมุ่งหมายของ CCS คือการป้องกันไม่ให้มีการปล่อย CO2 ในปริมาณมากเข้าสู่ชั้นบรรยากาศนั่นเอง