ไทยจะได้อะไรจากการเข้าร่วม ความตกลง CPTPP ?-

คอลัมน์ แตกประเด็น

โดย รัชดา เจียสกุล โบลลิเกอร์ แอนด์ คอมพานี

หลังจากประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศที่ Davos ว่า สหรัฐสนใจกลับเข้า TPP อีกครั้ง และในช่วงสงกรานต์ คุณทรัมป์สั่งการให้ศึกษาความเป็นไปได้ ในการกลับเข้าร่วม TPP โดยย้ำว่าต้องเจรจาให้ได้
“ดีล” ที่ดีกว่าสมัยโอบามา

ดิฉันลองพลิกอ่านความตกลง CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership) ที่มี full text ออกมาเมื่อวันที่ 8 มีนาคมที่ผ่านมา และพยายามตอบคำถามว่า “สหรัฐยังจะกลับเข้า TPP ได้หรือไม่ ?” จริง ๆ ถ้าสหรัฐจะกลับเข้าไป ก็ต้องได้อยู่แล้ว แต่เมื่อไหร่ล่ะ ?

และเมื่ออ่านบทบัญญัติว่าด้วยการเข้าร่วมความตกลงของสมาชิกใหม่ (accession) นั้น พบว่า สหรัฐ หรือประเทศใด ๆ ที่สนใจเข้าเป็นสมาชิกใหม่นั้น ต้องรอเข้าใหม่หลังจากวันที่ความตกลงนี้มีผลบังคับใช้แล้ว ซึ่งจากบทบัญญัติว่าด้วยการมีผลบังคับใช้ (entry into force) 3 ให้ความตกลงนี้มีผลบังคับใช้ภายใน 60 วันเมื่อภาคีผู้ลงนามเดิมอย่างน้อย 6 ประเทศ เสร็จสิ้นกระบวนการทางกฎหมายภายในที่เกี่ยวข้องของตน ตรงนี้แหละค่ะ คาดว่ากว่าความตกลง CPTPP จะมีผลบังคับใช้จริงต้องรออย่างน้อย 6 ประเทศไปดำเนินกระบวนการทางกฎหมายภายใน ซึ่งอาจใช้เวลาเป็นปี หรือสองปี ทำให้ตอนนี้สหรัฐอยู่นอก CPTPP พอ ๆ กับไทย และประเทศอื่น ๆ

สำหรับประเทศไทยที่มีกระแสข่าว ยืนยัน นั่งยัน นอนยัน จากท่านรองนายกรัฐมนตรี ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์ ตั้งแต่เดือนมีนาคมว่า รัฐบาลไทยต้องการเข้าร่วมเจรจา CPTPP แน่นอน ย่อมมีคำถามว่า “เข้า CPTPP ดีต่อไทยแน่ไหม ?” จากการติดตามและศึกษาเรื่องนี้มาหลายปี ดิฉันเชื่อว่าไทยจะได้ประโยชน์หากเข้าร่วม CPTPP อย่างน้อย 4 ประการ

1) การลดอุปสรรคทางการค้าทั้งขาเข้าและขาออก นำไปสู่การค้าการลงทุนที่เพิ่มขึ้น จากรายงานของ UNCTAD ที่พบว่าประเทศที่มีการอัตราอากรขาเข้า และอากรจ่ายที่ต่ำ นำไปสู่ต้นทุนในการผลิต และการขายที่ต่ำ เป็นปัจจัยสำคัญหนึ่งในการดึงดูดนักลงทุนจากต่างประเทศ ที่ตีฆ้องร้องป่าวเชื้อเชิญนักลงทุนมาลงทุนใน EEC อยู่นั้น คงได้รับอานิสงส์แรงขึ้นหากเรามีการเจรจาความตกลงทางการค้าสำคัญ ๆ ซึ่งต้องบอกว่า ไทยมีการเจรจาความตกลงการค้าระหว่างประเทศครอบคลุมการค้า 55% เทียบกับนิวซีแลนด์ที่ครอบคลุมการค้า 90%

2) การสะสมถิ่นกำเนิดสินค้าในความตกลง CPTPP ได้สร้างห่วงโซ่มูลค่าในภูมิภาค (regional value chain) ในรูปแบบที่ไทยไม่ควรไปอยู่นอกห่วงโซ่มูลค่าในภูมิภาคนี้ ในข้อบทว่าด้วยกฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้าและกระบวนการผ่านเกณฑ์ถิ่นกำเนิดสินค้า ยอมให้มีการสะสมถิ่นกำเนิดสินค้าในภูมิภาคได้ หมายถึงประเทศใน CPTPP สามารถสะสมแหล่งกำเนิดเพื่อส่งออกไปยังประเทศภาคีด้วยกันได้ ประเด็นนี้มีความซับซ้อน และต้องสร้างความเข้าใจในวงกว้างมากขึ้น

3) หากเราไม่เข้าเราจะเป็นผู้เสียประโยชน์ทางเศรษฐกิจมากที่สุด จากการศึกษาของ World Bank ที่ออกมาในเดือนมกราคม 2016 ได้ทำการศึกษาผลกระทบของ TPP แบบมีสหรัฐนั้น พบว่าไทยเป็นประเทศที่จะได้รับผลกระทบด้านลบมากที่สุดในโลก โดยหาก TPP มีผลบังคับใช้โดยไม่มีไทยร่วมเป็นสมาชิก เราจะได้รับผลกระทบเชิงลบ 0.9% ของ GDP ถือเป็นผู้ที่จะได้รับผลกระทบเชิงลบสูงสุดในโลก เนื่องจากไทยมีโครงสร้างการค้า และที่ตั้งเชิงภูมิศาสตร์ ณ กึ่งกลางของกลุ่ม กรณีนี้คงมิใช่เพียงแค่เรื่อง FOMO หรือ fear of missing out แต่เป็นความจริงว่าหากอยู่นอกกลุ่มคงอดผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการอยู่ในกลุ่มไปเยอะทีเดียว

4) timing ที่เหมาะสมในการเข้าร่วม CPTPP ขณะนี้ถือเป็นนาทีทองสำหรับประเทศไทยในการเริ่มกระบวนการเข้าร่วม CPTPP เพราะหากช้ากว่านี้ อำนาจต่อรองของไทยกับกลุ่มประเทศคู่เจรจา ทั้งกับประเทศใน CPTPP-11 และแม้กระทั่งกับสหรัฐ จะเปลี่ยนไป ขณะนี้มีข่าวว่ามีหลายประเทศให้ความสนใจกับข้อตกลง CPTPP นี้ เช่น สหราชอาณาจักร ที่หลังจาก Brexit แล้ว ก็ต้องหาความตกลงการค้าใหม่ ๆ มาช่วยฉุดเศรษฐกิจ แต่การเปิดรับสมาชิกใหม่นั้นต้องใช้พลังงานมหาศาลในการเจรจา หากเราเป็นประเทศแรก ๆ ที่เข้าร่วมเจรจาน่าจะทำให้มีความคืบหน้ารวดเร็วชัดเจนกว่า อีกทั้งกรณีของสหรัฐเองที่ถูกแรงกดดันภายในประเทศมากมาย โดยบางช่วงมีนโยบายว่าจะเจรจากับหลายประเทศ มากกว่ากับทีละประเทศ การเข้าร่วม CPTPP อาจเป็นโอกาสเดียวในอนาคตอันใกล้ที่ประเทศไทยจะได้ทำ FTA กับสหรัฐ

คำถามว่าไทยเข้า CPTPP แล้วได้ประโยชน์หรือไม่ ? อาจไม่ใช่คำถามอีกต่อไป แต่คำถามสำคัญคือ ประเทศไทยพร้อมหรือไม่ในการเตรียมการเริ่มเจรจากับอีก 11 ประเทศใน CPTPP ? ซึ่งโดยหลักการสามารถเริ่มเจรจาได้เลย และไปเข้าหลังความตกลงมีผลบังคับใช้ ถ้ามีโอกาสจะมาเล่าเรื่องประเด็นการเตรียมการพร้อมต่อค่ะ

รับข่าวสาร ผ่านแฟนเพจเฟซบุ๊ก ประชาชาติธุรกิจออนไลน์ อย่าลืมกดติดตาม
และกดปุ่ม See first (เห็นโพสต์ก่อน)
www.facebook.com/PrachachatOnline
ทวิตเตอร์ @prachachat

ติดตามอ่านข่าวสารจากประชาชาติออนไลน์ ทันสมัย-ทันใจ
ดาวน์โหลดผ่านแอปพลิเคชั่น >> Prachachat << ได้แล้ววันนี้
ทั้งระบบ ios และ android

อ่านประชาชาติธุรกิจ ทั้งฉบับผ่าน e-Newspaper
ได้ที่แอปพลิเคชั่น Ookbee เลือก “ประชาชาติ”