ชัยชนะของ โดนัลด์ ทรัมป์ กับชะตากรรมของเศรษฐกิจโลก

หากโดนัลด์ ทรัมป์ จากพรรครีพับลิกันชนะเลือกตั้งได้เป็นประธานาธิบดีสหรัฐ โลกจะปั่นป่วนและคาดเดายากกว่ากรณีที่คามาลา แฮร์ริส จากพรรคเดโมแครตชนะ เพราะทรัมป์อาจจะตัดสินใจออกนโยบายอย่างฉับพลันและเปลี่ยนไปเปลี่ยนมา ต่างจากแฮร์ริสที่คาดว่าจะดำเนินนโยบายตามแนวทางของ โจ ไบเดน-คือสิ่งที่บรรดาผู้เชี่ยวชาญคาดการณ์ตรงกัน 

ไม่ว่าชาวโลกจะอยากให้ฝ่ายไหนชนะก็ตาม แต่ชาวอเมริกันก็ได้เลือก โดนัลด์ ทรัมป์ เป็นผู้นำของพวกเขาแล้ว หลังจากนี้คงเป็นหน้าที่ของแต่ละประเทศที่จะปรับตัวรับมือกับผลกระทบที่คาดว่าจะได้รับ 

ภาษีนำเข้าบั่นทอนการค้า-เศรษฐกิจโลก 

นโยบายของโดนัลด์ ทรัมป์ ที่ทั่วโลกกังวลมากที่สุดเนื่องจากมีแนวโน้มจะส่งผลกระทบเป็นวงกว้างและขนาดใหญ่ที่สุด คือนโยบายด้านการค้าและภาษีนำเข้า ซึ่งทรัมป์มีนโยบายกดดันการค้าระหว่างประเทศกับจีนเข้มข้นขึ้น โดยเสนอให้สหรัฐตั้งกำแพงภาษีนำเข้าสินค้าจากจีนเป็นอัตรา 60% 

ส่วนประเทศอื่น ๆ ทรัมป์เสนอให้เก็บภาษีสินค้านำเข้า 10% ถึง 20% และสนับสนุนให้การค้าระหว่างประเทศเป็นระบบต่างตอบแทน (Reciprocity) โดยให้ใช้อัตราภาษีระดับเดียวกันกับที่ประเทศคู่ค้าเรียกเก็บจากสินค้าส่งออกของสหรัฐ 

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) บอกคาดการณ์เมื่อเร็ว ๆ นี้ โดยไม่ได้เจาะจงผลกระทบจากแผนภาษีนำเข้าของทรัมป์ ว่าหากเศรษฐกิจโลกมีการแยกส่วนห่วงโซ่อุปทาน (Decoupling) อย่างจริงจัง และมีการใช้ภาษีนำเข้าสินค้าในวงกว้าง อาจทำให้จีดีพีโลกสูญเสียไปเกือบ 7% ซึ่งเทียบเท่ากับเศรษฐกิจของฝรั่งเศสและเยอรมนีหายไปจากการคำนวณจีดีพีโลก

บลูมเบิร์ก อีโคโนมิกส์ (Bloomberg Economics) หน่วยธุรกิจวิจัยของกลุ่มบลูมเบิร์ก เผยผลลัพธ์ของแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์กรณีสหรัฐขึ้นภาษีตามนโยบายของทรัมป์ว่า สัดส่วนการค้าของสหรัฐในการค้าสินค้าทั่วโลกจะลดลงเหลือ 9% ในปี 2028 จากสัดส่วน 21% ในปัจจุบัน สำหรับจีน การส่งออกสินค้าไปยังสหรัฐจะหายไปเกือบ 90% สำหรับเม็กซิโกและแคนาดา การส่งออกไปยังสหรัฐจะลดลงมากกว่า 50%

ขณะที่สถาบันปีเตอร์สันเพื่อเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ (Peterson Institute for International Economics : PIIE) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยเศรษฐกิจชื่อดังในสหรัฐวิเคราะห์ว่า ผลกระทบในระดับโลกจากนโยบายขึ้นภาษีนำเข้าของทรัมป์นั้น มากจน “ประเมินค่าไม่ได้”

โพลิซีเซ็นเตอร์ฟอร์เดอะนิวเซาท์ (Policy Center for the New South : PCNS) กลุ่มงานวิจัยของโมร็อกโกออกรายงานวิเคราะห์ว่า สงครามการค้าและการแบ่งขั้วทางเศรษฐกิจอาจทำให้ประเทศกำลังพัฒนาบางประเทศอาจจะได้รับประโยชน์จากการเปลี่ยนเส้นทางการค้าและการย้ายห่วงโซ่อุปทาน แต่ขณะเดียวกัน อีกหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศผู้ส่งออกทรัพยากรธรรมชาติและประเทศที่ด้อยพัฒนาที่สุดจะต้องเผชิญกับภาวะที่อัตราส่วนการค้าต่อจีดีพีลดลง

เบอร์นาร์ด ยาริส (Bernard Yaris) นักเศรษฐศาสตร์ของบริษัทวิจัยออกซ์ฟอร์ดอีโคโนมิกส์ (Oxford Economics) วิเคราะห์ว่า การขึ้นภาษีของทรัมป์จะทำให้การค้าระหว่างสหรัฐกับจีนลดลง 70% จากระดับปัจจุบันที่ลดลงอยู่แล้วจากผลของภาษีนำเข้าที่ทรัมป์ประกาศในปี 2018-2019 

โลกเตรียมรับสินค้าจีนถล่ม 

จีนเป็นผู้ส่งสินค้าเข้าสหรัฐมากเป็นอันดับ 2 ของโลก เป็นรองเพียงเม็กซิโก ซึ่งสินค้าส่วนหนึ่งที่ส่งออกจากเม็กซิโกก็เป็นสินค้าของบริษัทจีน 

จีนอยู่ในช่วงเวลาที่ต้องพึ่งพาการส่งออกเป็นหลัก เนื่องจากอุปสงค์ในประเทศอ่อนแอ เมื่อสินค้าจีนส่งสินค้าเข้าสหรัฐยากขึ้น แน่นอนว่าจีนจะเทสินค้าไปยังตลาดอื่นแทนตลาดสหรัฐ 

ในประเด็นนี้ หลาย ๆ ภูมิภาคกำลังกังวล สื่อในยุโรปเองก็วิเคราะห์ว่ายุโรปอาจจะเป็นตลาดเป้าหมายที่จีนจะส่งสินค้าไปขายมากขึ้น ขณะเดียวกัน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ของเราซึ่งมีความตกลงการค้าเสรีกับจีน คาดว่าจะต้องรับเต็ม ๆ ดังที่เห็นว่าอาเซียนขาดดุลการค้าจีนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงที่ผ่านมา 

เงินเฟ้อเด้งกลับ ดอกเบี้ยต้องเข้มตาม 

สินค้าอุปโภคบริโภคในสหรัฐเป็นสินค้านำเข้าจากต่างประเทศในสัดส่วนที่สูงมาก โดยเฉพาะเสื้อผ้าและรองเท้าที่นำเข้าจากต่างประเทศ คิดเป็นราว 90% ของทั้งหมด โดยมีจีนเป็นซัพพลายเออร์รายใหญ่ 

หากสหรัฐขึ้นภาษีนำเข้าสินค้าตามนโยบายของทรัมป์ ต้นทุนภาษีจะถูกส่งผ่านไปยังผู้บริโภคที่ปลายทาง ครัวเรือนในสหรัฐจะต้องจ่ายค่าสินค้าในราคาที่แพงขึ้น ซึ่งนั่นหมายความว่าเกิดภาวะเงินเฟ้อจากแรงผลักของต้นทุน (Cost-Push Inflation)

เมื่อเป็นเช่นนั้น ธนาคารกลางสหรัฐ หรือเฟด (Federal Reserve) ก็ต้องใช้นโยบายคงดอกเบี้ยสูงหรือปรับเพิ่มอัตราดอกเบี้ยเพื่อต่อสู้กับอัตราเงินเฟ้ออีก ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อตลาดเงินตลาดทุนทั่วโลกอย่างที่เป็นมาในช่วง 2 ปีกว่าที่ผ่านมา 

ข้อมูลผลการศึกษาจากสหพันธ์การค้าปลีกแห่งชาติ (National Retail Federation) ของสหรัฐที่เปิดเผยเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ระบุว่าครัวเรือนในสหรัฐอาจสูญเสียอำนาจการใช้จ่าย (Spending Power) มากถึง 78,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หากมีการนำข้อเสนออัตราภาษีนำเข้าของโดนัลด์ ทรัมป์ มาใช้ 

ธนาคารเจพีมอร์แกน (JPMorgan) วิเคราะห์เมื่อเร็ว ๆ นี้ว่า การขึ้นภาษีนำเข้าบวกกับการลดภาษีเงินได้ในสหรัฐอาจทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้นประมาณ 2.5 จุดเปอร์เซ็นต์ (percentage point) และหากเงินเฟ้อเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ธนาคารกลางสหรัฐซึ่งมีหน้าที่ในการดูแลเสถียรภาพด้านราคา อาจไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องตอบสนองด้วยนโยบายการเงินที่เข้มงวดยิ่งขึ้น 

ป่วนตลาดเงินตลาดทุน

เมื่ออัตราเงินเฟ้อในสหรัฐสูงขึ้น ธนาคารกลางสหรัฐต้องใช้นโยบายการเงินเข้มงวด ย่อมจะส่งผลกระทบต่อตลาดเงินตลาดทุนทั้งทางตรงและทางอ้อม 

ตลาดเกิดใหม่ที่ต้องพึ่งพาเงินทุนจากต่างประเทศในสกุลเงินดอลลาร์จะต้องเจอต้นทุนการกู้ยืมที่สูงขึ้น ขณะเดียวกัน แรงกดดันแบบที่อาจผลักดันอัตราเงินเฟ้อของสหรัฐให้สูงขึ้นก็อาจจะส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าในประเทศอื่น ๆ ด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากทรัมป์เก็บภาษีสินค้าจีนมากกว่า 60% 

นอกจากนั้น มีความเห็นจาก เอริก นีลเสน (Erik Nielsen) หัวหน้าที่ปรึกษาด้านเศรษฐศาสตร์ของทั้งกลุ่มยูนิเครดิต (UniCredit) ที่ว่า คำมั่นสัญญาด้านการใช้จ่ายทางการคลังของทรัมป์เป็นปัญหาอย่างมากสำหรับเศรษฐกิจสหรัฐและตลาดการเงินโลก เนื่องจากเป็นคำมั่นสัญญาที่จะขยายการขาดดุลงบประมาณ ซึ่ง ณ ปัจจุบันก็มากเกินไปอยู่แล้ว และในเวลาเดียวกัน ทรัมป์ยังขู่ว่าจะบ่อนทำลายสถาบันสำคัญ ๆ ด้วย 

“เราต้องสรุปว่าทรัมป์เป็นภัยคุกคามอย่างร้ายแรงต่อตลาดการเงินสหรัฐ และต่อเสถียรภาพทางการเงินทั่วโลก” นีลเสนกล่าว

อีกทั้ง ทรัมป์ยังแสดงท่าทีที่จะเพิ่มอำนาจของประธานาธิบดีเหนือธนาคารกลางสหรัฐ นี่ก็จะเป็นอีกส่วนที่กระทบตลาดเงินตลาดทุน แต่จะส่งผลกระทบตลาดสหรัฐและให้อานิสงส์ต่อตลาดอื่น ๆ 

สถาบันปีเตอร์สันเพื่อเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ (Peterson Institute for International Economics : PIIE) ซึ่งเป็นสถาบันวิจัยเศรษฐกิจชื่อดังในสหรัฐวิเคราะห์ว่า หากทรัมป์พยายามมีอำนาจเหนือ หรือพยายามแทรกแซงการตัดสินใจของธนาคารกลางจริงดังที่เคยบอกไว้ จะส่งผลระทบต่อตลาดทุนสหรัฐ เพราะนักลงทุนจะตอบสนองต่อการสูญเสียอิสระของธนาคารกลางโดยโยกเงินลงทุนออกจากตลาดเป็นจำนวนมาก