เกษตรฯ เร่งตรวจข้าวเชียงราย หวั่นสารหนูปนเปื้อน จ่อชดเชย-พักหนี้สหกรณ์ รู้ผล 20 พ.ย.
“ปิยะรัฐชย์” สั่งเร่งตรวจข้าวเชียงแสน-เชียงของ-แม่สาย หลังพบปัญหาสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนแหล่งน้ำ หวั่นกระทบความเชื่อมั่นตลาดข้าว จับตาผลตรวจ 20 พ.ย.นี้ ด้านกรมส่งเสริมสหกรณ์หารือพาณิชย์ เตรียมมาตรการรับซื้อคืน ชดเชยความเสียหาย พักชำระหนี้-งดดอกเบี้ย หากพบข้าวปนเปื้อนเกินมาตรฐาน ย้ำต้องควบคุมไม่ให้หลุดสู่ตลาด พร้อมให้สหกรณ์รับซื้อข้าวจากสมาชิกตามปกติ
นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า จากการลงพื้นที่จังหวัดเชียงราย ซึ่งกำลังเผชิญปัญหาสารหนูและโลหะหนักปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติเกินค่ามาตรฐาน ส่งผลกระทบต่อผิวดิน สัตว์น้ำ และพืชผลทางการเกษตรในพื้นที่อำเภอเชียงแสน เชียงของ และแม่สาย ซึ่งเป็นแหล่งปลูกข้าวสำคัญของภาคเหนือ จึงได้สั่งการให้นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ เร่งติดตามตรวจสอบข้าวเปลือกที่สหกรณ์รวบรวมและรับซื้อจากสมาชิกและเกษตรกรในพื้นที่เสี่ยง
ทั้งนี้ ได้ประสานกระทรวงสาธารณสุขเพื่อตรวจสอบสารปนเปื้อนในข้าว สร้างความมั่นใจด้านความปลอดภัยแก่ผู้บริโภค พร้อมมอบหมายให้กรมส่งเสริมสหกรณ์หารือกับกระทรวงพาณิชย์ โดยเฉพาะกรมการค้าภายใน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อเตรียมมาตรการช่วยเหลือสหกรณ์และเกษตรกร หากตรวจพบสารปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐานจนส่งผลให้ข้าวไม่สามารถจำหน่ายได้ตามปกติ
มาตรการที่อยู่ระหว่างพิจารณาครอบคลุมทั้งการรับซื้อคืน การชดเชยความเสียหาย การพักชำระหนี้ และการงดคิดดอกเบี้ย เพื่อบรรเทาภาระทางการเงินให้แก่สหกรณ์และเกษตรกรที่อาจได้รับผลกระทบ
“ขณะนี้ได้หารือกับกระทรวงสาธารณสุขในการตรวจสอบสารปนเปื้อนในข้าว เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภค และได้มอบหมายให้อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์หารือกับทางกระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายใน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งหาแนวทางช่วยเหลือเยียวยาสหกรณ์และสมาชิก หากตรวจพบสารปนเปื้อนในข้าวเกินค่ามาตรฐาน ซึ่งจำเป็นต้องพิจารณาว่าจะมีมาตรการรับซื้อคืนหรือชดเชยความเสียหายอย่างไร” นางสาวปิยะรัฐชย์กล่าว
ด้านนายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวว่า กรมได้เร่งดำเนินการตามข้อสั่งการ โดยเบื้องต้นจะสำรวจพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบทั้งหมด พร้อมหารือร่วมกับกรมการค้าภายใน เพื่อกำหนดแนวทางช่วยเหลือเยียวยาสหกรณ์และสมาชิก
หากพบว่าข้าวมีสารปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐานจนไม่สามารถจำหน่ายได้และจำเป็นต้องทำลายทิ้ง อาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องและความสามารถในการชำระหนี้ของสหกรณ์ จึงมีแนวคิดพิจารณามาตรการพักชำระหนี้ งดดอกเบี้ย และการชดเชยความเสียหายในรูปแบบอื่นตามความเหมาะสม
ขณะนี้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กรมการข้าว กรมส่งเสริมการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) กรมวิชาการเกษตร รวมถึงกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้ลงพื้นที่ตรวจวัดสารปนเปื้อนแล้ว
โดยหากพบว่าข้าวเปลือกที่สหกรณ์รวบรวมภายใต้โครงการมีสารปนเปื้อนเกินค่ามาตรฐาน จะต้องทำลายข้าวดังกล่าวทั้งหมด พร้อมดำเนินการชดเชยความเสียหายตามแนวทางที่เกี่ยวข้อง
สำหรับพื้นที่ที่ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด ได้แก่ อำเภอเชียงแสนและเชียงของ รวมถึงสหกรณ์การเกษตรเชียงของ จำกัด และสหกรณ์การเกษตรแม่สาย จำกัด ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้เข้าตรวจสอบข้าวที่สหกรณ์รวบรวมไว้แล้ว โดยคาดว่าจะทราบผลตรวจในวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569
หากผลตรวจยืนยันว่าไม่มีสารปนเปื้อน จะช่วยสร้างความมั่นใจให้ผู้ซื้อและผู้บริโภคมากขึ้น แต่หากพบการปนเปื้อนเกินมาตรฐาน จะต้องดำเนินมาตรการควบคุมสินค้าไม่ให้เข้าสู่ตลาด พร้อมช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบควบคู่กันไป
“สิ่งสำคัญอันดับแรกคือการปกป้องความปลอดภัยของผู้บริโภค หากข้าวหรือสินค้าเกษตรใดเข้าข่ายมีสารปนเปื้อน จะต้องระงับและควบคุมสินค้าไว้ทั้งหมด เพื่อป้องกันไม่ให้หลุดเข้าสู่ตลาด ขณะที่การช่วยเหลือเกษตรกรและสหกรณ์จะดำเนินการควบคู่กันไป เพื่อไม่ให้ผู้ผลิตต้องแบกรับความเสียหายเพียงฝ่ายเดียว” นายนิรันดร์กล่าว
อย่างไรก็ตาม กรมส่งเสริมสหกรณ์ยังแนะนำให้สหกรณ์รับซื้อข้าวจากสมาชิกตามปกติ โดยสหกรณ์ในพื้นที่สามารถเข้าร่วมโครงการสินเชื่อรวบรวมข้าวและโครงการสินเชื่อชะลอการขายข้าวได้เช่นเดิม เพื่อสนับสนุนการรับซื้อผลผลิตและรักษาสภาพคล่องของสหกรณ์
สำหรับปริมาณข้าวที่สหกรณ์รวบรวมในพื้นที่ สหกรณ์การเกษตรเชียงแสน จำกัด มีผลการรวบรวมข้าวในปีการผลิต 2568/2569 จำนวน 1,300 ตัน ส่วนปีการผลิต 2569/2570 เกษตรกรอยู่ระหว่างเก็บเกี่ยว และสหกรณ์มีกำหนดเริ่มรับซื้อข้าววันที่ 20 พฤศจิกายน 2569
ขณะที่สหกรณ์การเกษตรแม่สาย จำกัด มีผลการรวบรวมข้าวปีการผลิต 2568/2569 จำนวน 38,000 ตัน และในปีการผลิต 2569/2570 ได้รับซื้อข้าวแล้วจำนวน 18,700 ตัน
นายนิรันดร์กล่าวเพิ่มเติมว่า หากตรวจพบการปนเปื้อนในพื้นที่เพาะปลูกของสมาชิกสหกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นนาข้าวหรือพื้นที่เกษตรประเภทอื่น จะต้องหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะกรมวิชาการเกษตร เพื่อกำหนดแนวทางฟื้นฟูพื้นที่และจัดการสารพิษตกค้าง เนื่องจากสารปนเปื้อนบางชนิดอาจถูกน้ำพัดพาหรือซึมลงสู่ดิน ส่งผลกระทบต่อการเพาะปลูกในระยะยาว
นอกจากนี้ กรมส่งเสริมสหกรณ์ยังเตรียมวางระบบดูแลความมั่นคงทางอาหารให้ประชาชนในพื้นที่ หากจำเป็นต้องนำสินค้าอุปโภคบริโภคจากภายนอกเข้าไปสนับสนุน จะใช้ศูนย์กระจายสินค้าสหกรณ์เป็นกลไกหลัก ประสานเครือข่ายสหกรณ์จากจังหวัดต่าง ๆ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อจัดส่งอาหารจำเป็น เช่น ปลากระป๋อง พืชผัก และสินค้าเกษตรอื่น ๆ ให้ประชาชนอย่างทั่วถึง
ทั้งนี้ กรมส่งเสริมสหกรณ์จะเร่งตรวจสอบความปลอดภัยของข้าวและสินค้าเกษตร ควบคู่กับการเตรียมมาตรการเยียวยา เพื่อดูแลรายได้เกษตรกร สภาพคล่องของสหกรณ์ และความเชื่อมั่นของผู้บริโภคที่อาจได้รับผลกระทบจากสถานการณ์สารปนเปื้อนในพื้นที่จังหวัดเชียงราย