“ไทรอยด์เป็นพิษ” อันตรายถึงชีวิต ถ้าไม่รีบรักษา
ต่อมไทรอยด์มีหน้าที่ช่วยผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ ที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย ควบคุมกระบวนการเผาผลาญ กระตุ้นการเต้นของหัวใจ รักษาสมดุลอุณหภูมิในร่างกาย และการหลั่งเหงื่อ หากต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ก็จะส่งผลกระทบต่อร่างกายทุกระบบ ได้แก่
ผลกระทบจากโรคไทรอยด์
- โรคต่อมไทรอยด์อักเสบ โรคคอพอก
- อาการหัวใจเต้นผิดจังหวะ/มีความเสี่ยงภาวะหัวใจวาย
- อาการภาวะสมองขาดเลือด/ทำให้อันตรายถึงแก่ชีวิต
“ไทรอยด์เป็นพิษ” คืออะไร ?
โรคไทรอยด์เป็นพิษ หรือภาวะไฮเปอร์ไทรอยด์ (Hyperthyroidism) ภาวะที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมามากเกินไป ส่งผลให้ระดับฮอร์โมนในร่างกายสูงเกินความจำเป็น ทำให้ระบบเผาผลาญพลังงานทำงานมากผิดปกติ ส่งผลกระทบต่อการทำงานของร่างกายในหลาย ๆ ด้าน เช่น ใจสั่น เหนื่อยง่าย น้ำหนักลด ผมร่วง นอนไม่หลับ และอารมณ์แปรปรวน
สาเหตุของไทรอยด์เป็นพิษ สาเหตุของโรคไทรอยด์เป็นพิษอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล โดยมีปัจจัยสำคัญ ดังนี้
- ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนมากผิดปกติ
- ต่อมไทรอยด์อักเสบ ทำให้ฮอร์โมนที่สะสมไว้ถูกปล่อยออกมาทีละมาก ๆ
- ได้รับฮอร์โมนไทรอยด์เกิน จากการใช้ยา หรืออาหารเสริมที่มีส่วนผสมของไทรอยด์ฮอร์โมน
- ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น ยาอะมิโอดาโรน
- ภาวะแพ้ท้องอย่างรุนแรง หรือมีเนื้องอกในรังไข่ที่สามารถผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ได้
- เนื้องอกของต่อมใต้สมอง ที่สร้างฮอร์โมนกระตุ้นไทรอยด์มากเกินไป
อาการต่อมไทรอยด์เป็นพิษ เช่น
- ต่อมไทรอยด์ บริเวณลำคอ บวมหรือโตขึ้น
- ง่วง ซึม เครียด นอนไม่หลับ
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย ใจสั่น ผมร่วง
- เหงื่อออกมาก รู้สึกหนาวตลอดเวลา อารมณ์แปรปรวน
- หิวบ่อย กินมากขึ้น แต่น้ำหนักลด หรือตัวบวม น้ำหนักขึ้น
- ถ่ายเหลวบ่อย ประจำเดือนมาผิดปกติ
การตรวจวินิจฉัยโรค
การตรวจต่อมไทรอยด์สามารถทำได้หลายวิธี โดยขึ้นอยู่กับอาการและความสงสัยของแพทย์ว่ามีภาวะผิดปกติหรือไม่ โดยทั่วไปมีวิธีตรวจที่นิยมใช้ในปัจจุบัน ดังนี้
1. การซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น
- แพทย์จะสอบถามอาการ เช่น ใจสั่น เหนื่อยง่าย ผมร่วง น้ำหนักเปลี่ยนแปลง หรือมีอาการผิดปกติอื่น ๆ
- ตรวจลำคอเพื่อหาก้อน หรืออาการบวมบริเวณต่อมไทรอยด์
2. การเจาะเลือดตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์
เป็นวิธีที่ใช้บ่อยที่สุด ประกอบด้วย
- TSH ตรวจการทำงานของต่อมไทรอยด์
- Free T3 และ Free T4 วัดระดับฮอร์โมนไทรอยด์ในกระแสเลือด
ถ้า TSH ต่ำ แต่ T3 และ T4 สูง มักบ่งชี้ว่าเป็นไทรอยด์เป็นพิษ
3. การอัลตราซาวนด์ต่อมไทรอยด์
- ตรวจดูขนาด รูปร่าง และลักษณะของก้อนในต่อมไทรอยด์
4. การกลืนแร่รังสี (RAIU) หรือสแกนไทรอยด์ (Thyroid Scan)
- ใช้เพื่อดูการดูดซึมของต่อมไทรอยด์ ว่าทำงานมากหรือน้อยเกินไป
- ใช้ตรวจหาสาเหตุของภาวะไทรอยด์เป็นพิษ เช่น โรคเกรฟส์ หรือก้อนร้อน (Toxic Nodule)
การตรวจที่เหมาะสมจะขึ้นอยู่กับอาการ และข้อสงสัยของแพทย์ หากคุณมีอาการผิดปกติควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่ถูกต้อง
ไทรอยด์ ถ้าไม่รีบรักษาอันตรายแค่ไหน ?
หากปล่อยให้โรคไทรอยด์โดยเฉพาะภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (Hyperthyroidism) หรือไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) ดำเนินไปโดยไม่รักษา อาจก่อให้เกิดผลเสียร้ายแรงต่อร่างกายและชีวิตได้ ดังนี้
- ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด
- ผลต่อสมองและระบบประสาท
- ผลต่อระบบเผาผลาญ
- ผลต่อระบบฮอร์โมนและระบบสืบพันธุ์
- เสี่ยงภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง อาทิ วิกฤตไทรอยด์เป็นพิษ
แนวทางการรักษา “โรคไทรอยด์เป็นพิษ”
การรับประทานยาต้านฮอร์โมนไทรอยด์ (ยาต้านไทรอยด์) ช่วยออกฤทธิ์ยับยั้งการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ขึ้นมาใหม่ ช่วยให้อาการต่าง ๆ ที่เกิดจากการเผาผลาญในร่างกายที่สูงเกินหายไป เช่น อาการใจสั่น เหนื่อย น้ำหนักลด
การกินไอโอดีน-131 หรือที่เรียกกันว่า การกลืนแร่รังสีไอโอดีน เป็นวิธีการรักษาภาวะไทรอยด์เป็นพิษที่ได้ผลดี และได้รับการยอมรับทางการแพทย์
การผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกบางส่วนหรือการผ่าตัดออกทั้งหมด ทำให้ต่อมไทรอยด์ไม่สามารถผลิตฮอร์โมนได้ แต่อาจเสี่ยงเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เสียงแหบ แต่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นช่วยให้ต่อมไทรอยด์มีขนาดเล็กลง ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ออกมาน้อยลง วิธีนี้ช่วยให้อาการต่าง ๆ หายไป
เทคโนโลยีการรักษาโรคไทรอยด์ “การผ่าตัดไทรอยด์ผ่านกล้องทางช่องปาก”
เป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็ก ทำได้ใกล้กับตำแหน่งของต่อมไทรอยด์มากที่สุด ทำให้มีความเสี่ยงน้อย เสียเลือดน้อย ลดการบาดเจ็บทั้งการที่เส้นประสาทถูกตัดขาดและเส้นประสาทช้ำหลังผ่าตัดได้ดี ใช้เวลาน้อย ผู้ป่วยฟื้นตัวไว สามารถกลับมาใช้ชีวิตตามปกติได้เร็วขึ้น
การตรวจคัดกรองความเสี่ยงไทรอยด์ จึงมีความสำคัญในการช่วยรักษาและดูแลผู้ป่วยในระยะยาว หากตรวจพบว่า “ไทรอยด์เป็นพิษ” ผู้ป่วยควรเข้ารับการปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านต่อมไร้ท่อ เพื่อการรักษาอย่างเหมาะสม กับสภาวะของแต่ละบุคคล เพื่อให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้กลับมาแข็งแรง ปลอดภัย และมีสุขภาพที่ดีในระยะยาว
บทความโดย : แพทย์หญิงวลัยพร เลาหวินิจ เฉพาะทางอายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิซึม