สภาตีตกร่างนิรโทษกรรม ซึ่งรวมความผิดประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ของภาคประชาชน และร่างที่เสนอโดยพรรคคก้าวไกล ซึ่งต่อมาเป็นพรรคประชาชน และรับร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสันติสุข ของ รทสช.-ภูมิใจไทย-และพรรคกล้าธรรม
ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร มีนายพิเชษฐ์ เชื้อเมืองพาน รองประธานสภาคนที่หนึ่ง เป็นประธานการประชุม เข้าสู่วาระการพิจารณา ร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) สร้างเสริมสังคมสันติสุข และร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ซึ่งมี สส.และภาคประชาชนเสนอรวม 5 ฉบับ ได้แก่
1.ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … นายวิชัย สุดสวาสดิ์ สส.ชุมพร พรรครวมไทยสร้างชาติ เป็นผู้เสนอ
2.ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … นายปรีดา บุญเพลิง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคกล้าธรรม เป็นผู้เสนอ
3.ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมแก่บุคคลซึ่งได้กระทำความผิดอันเนื่องมาจากเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมือง พ.ศ. … นายชัยธวัช ตุลาธน และพรรคก้าวไกล เป็นผู้เสนอ
4.ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมประชาชน พ.ศ. … น.ส.พูนสุข พูนสุขเจริญ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 36,723 คน เป็นผู้เสนอ
5.ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … นายอนุทิน ชาญวีรกุล สส.บัญชีรายชื่อและหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย เป็นผู้เสนอ โดยเป็นการพิจารณาต่อจากการประชุมสัปดาห์ที่ผ่านมา ที่ประธานที่ประชุมปิดประชุมไปก่อนที่จะมีการลงมติ
ทั้งนี้ นายพิเชษฐ์ให้ได้ผู้เสนอร่าง พ.ร.บ.ทั้ง 5 ร่าง อภิปรายสรุปเหตุผลเพื่อให้สมาชิกรับร่างที่เสนอ ทั้งนี้ นายวิชัย สุดสวาสดิ์ สส.ชุมพร พรรครวมไทยสร้างชาติอภิปรายว่า การเสนอร่างกฎหมายสร้างเสริมสังคมสันติสุข ของพรรครวมไทยสร้างชาติ ไม่ได้ทำเพื่อกลุ่ม กปปส. แต่ทำเพื่อประชาชนทุกกลุ่ม
ทั้งนี้ ในร่างกฎหมายดังกล่าวแม้จะขัดใจบางพรรคการเมือง แต่จะเป็นโอกาสที่พาประเทศไปตามระบอบประชาธิปไตย ทั้งนี้ ตนเชื่อว่าจิตใต้สำนึกของ สส. ต้องการออกร่างกฎหมายสร้างเสริมสังคมสันติสุข แต่ห่วงเนื้อหา เพราะไม่ได้นิรโทษกรรมของคนทุจริต เข่นฆ่าประชาชน
แต่สิ่งที่จะเกิดขึ้นในบรรทัดฐานต่อไปคือ เมื่อรับร่างกฎหมายจะถูกพิจารณาในชั้นกรรมาธิการ และหารือร่วมกัน ทั้งนี้ พรรครวมไทยสร้างชาติยืนยันว่า ในประเด็นการนิรโทษกรรมคดีมาตรา 112 จะไม่รับร่าง
ด้านนายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ไอลอว์ อภิปรายสรุปร่างของภาคประชาชน ว่ามี สส.หลาคนบอกว่าจะไม่รับร่างกฎหมายนิรโทษกรรมให้กับคนที่มีคดีมาตรา 112 แต่จากตัวอย่างของคนที่โดนคดีดังกล่าว พบว่าเป็นบุคคลที่ถูกตั้งข้อกล่าวหาโดยไม่มีความผิดแท้จริงและบางคนติดคุกฟรี
ดังนั้น หากสภาต้องการนิรโทษกรรมให้กับคนที่ทำร้ายร่างกาย นิรโทษกรรมคนที่เป็นกบฎ ก่อการร้าย ปิดสนามบิน ยึดทำเนียบ ยึดศูนย์ราชการที่ประชาชนเดือดร้อนและเสียหาย แต่ไม่นิรโทษกรรมบุคคลในคดีมาตรา 112 เท่ากับเป็นการเลือกปฏิบัติ และไม่ได้ต้องการช่วยคนที่ไม่ได้รับความเป็นธรรม
“มี สส.หลายคนอธิบายว่าต้องช่วยคนถูกดำเนินคดีจำนวนหนึ่ง แต่ไม่ควรช่วยคนอีกกลุ่มหนึ่งในคดีมาตรา 112 เพราะจะทำให้การนิรโทษกรรมไม่ประสบความสำเร็จ เท่ากับการไม่สร้างสังคมสันติสุขและออกกฎหมายที่เลือกปฏิบัติอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ดี การจะนิรโทษกรรมคนที่ทำผิดกฎหมายแต่ไม่กล้าเผชิญหน้ากับผลที่ตามมา ใช้อภิสิทธิ์ที่รู้จัก สส. ออกกฎหมายนิรโทษกรรมให้พวกตัวเอง ให้คนพ้นผิดทุกข้อกล่าวหา แต่คุมขัง ตีตราคนอีกกลุ่มหนึ่งไปตลอด คือการไม่สร้างสังคมสันติสุขและออกกฎหมายเลือกปฏิบัติที่ชัดเจน” นายยิ่งชีพอภิปราย
ขณะที่นายกรวีร์ ปริศนานันทกุล สส.อ่างทอง พรรคภูมิใจไทย อภิปรายว่า เห็นใจ บางกรณีในกลุ่มของคนที่ถูกลงโทษ มาตรา 112 จำนวนไม่น้อยจงใจฝ่าฝืนกฎหมายและทำผิดซ้ำ จนต้องถูกลงโทษตามกฎหมาย ซึ่งหากในสภาคิดเห็นแตกต่างกัน เมื่อออกไปสังคมภายนอก อาจทำให้เกิดความขัดแย้ง การเผชิญหน้า หรือความไม่สุขสงบ สันติสุขในสังคม หากจะก้าวไปข้างหน้าสักครึ่งก้าวก็ยังดีกว่ายืนอยู่ที่เดิม
“ภูมิใจไทยเห็นว่าบางกรณีที่ถูกลงโทษตามที่บอกว่าไม่ยุติธรรมนั้น ยังมีช่องทางอื่น คือขออภัยโทษ ทั้งนี้ ไม่ได้รังเกียจผู้กระทำผิด มาตรา 112 แต่กังวลว่าสิ่งที่จะเป็นผลตามมา คือการนำไปสู่ความไม่สงบสุขของสังคม และความขัดแย้งใหม่ ซึ่งไม่อาจเยียวยาบาดแผลเก่าด้วยการสร้างบาดแผลใหม่ได้” นายกรวีร์อภิปราย
ส่วน น.ส.ศศินันท์ ธรรมนิฐินันท์ สส.กทม. พรรคประชาชน อภิปรายปิดญัตติของนายชัยธวัช โดยอ่านจดหมายของนายอานนท์ นำภา นักโทษคดีมาตรา 112 ต่อที่ประชุม และย้ำว่าตนได้พบ สส. เพื่ออธิบายเนื้อหาของพรรคประชาชนและฉบับของพรรคประชาชน เพื่อให้รับร่างกฎหมายนิรโทษกรรม แม้มีความหวังแค่ 1% ทั้งนี้ มีสส.ส่งข้อความมาว่าเห็นใจ เข้าใจ แต่ทำไม่ได้ เพราะกลัวจะถูกยุบพรรค และบอกว่าให้ตนไปคุยกับข้างบน บางคนพูดด้วยความขี้ขลาด ว่าคนของพวกพี่ไม่มีใครอยู่ในคุกแล้ว
น.ส.ศศินันท์อภิปรายว่า ร่างของพรรคประชาชนไม่มีการขัดหลักการของร่างฉบับอื่น และไม่มีตรงไหนที่บอกว่าจะนิรโทษกรรมคดีมาตรา 112 ทั้งนี้ เข้าใจว่าการกดรับร่างของพรรคประชาชนและภาคประชาชนมีความตะขิดตะขวงใจ ขอให้กดงดออกเสียงก็เพียงพอ เพื่อให้ทุกร่างเข้าไปถกกันในชั้นกรรมาธิการ เพราะเชื่อว่าการนิรโทษกรรมนั้นต้องไม่แบ่งแยก
“วาระแรกนี้อย่าเปิดประตูความหวังของประชาชน และขอเรียกร้องความกล้าหาญหากเห็นใจประชาชน ขอกดงดออกเสียงให้กับร่างของพรรคประชาชนและภาคประชาชน” น.ส.ศศินันท์กล่าว
จากนั้นเป็นการลงมติทีละฉบับคือ
- ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. …. นายวิชัย สุดสวาสดิ์ สส.ชุมพร พรรครวมไทยสร้างชาติ เป็นผู้เสนอ ที่ประชุมรับหลักการเห็นด้วย 299 เสียง ไม่เห็นด้วยไม่มี งดออกเสียง 172 เสียง ไม่ลงคะแนน 1 เสียง ถือว่าผ่านวาระ 1
- ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … นายปรีดา บุญเพลิง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคกล้าธรรม เป็นผู้เสนอ ที่ประชุมรับหลักการเห็นด้วย 311 เสียง ไม่เห็นด้วย ไม่มี งดออกเสียง 158 เสียง ไม่ลงคะแนน 1 เสียง ถือว่าผ่านวาระ 1
- ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมแก่บุคคลซึ่งได้กระทำความผิดอันเนื่องมาจากเหตุการณ์ความขัดแย้งทางการเมือง พ.ศ. …. นายชัยธวัช ตุลาธน พรรคก้าวไกล เป็นผู้เสนอ ที่ประชุมรับหลักการเห็นด้วย 147 เสียง ไม่เห็นด้วย 319 เสียง งดออกเสียง 6 เสียง ไม่ลงคะแนน 1 เสียง เป็นอันว่าที่ประชุมไม่รับหลักการร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ ถือว่าไม่ผ่านวาระ 1 ร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้จึงเป็นอันตกไป
- ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมประชาชน พ.ศ. … น.ส.พูนสุข พูนสุขเจริญ กับประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวน 36,723 คน เป็นผู้เสนอ ที่ประชุมรับหลักการเห็นด้วย 149 เสียงไม่เห็นด้วย 306 เสียง งดออกเสียง 20 เสียง ไม่ลงคะแนนไม่มี เป็นอันว่าที่ประชุมไม่รับหลักการร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้ ถือว่าไม่ผ่านวาระ 1 ร่างพ.ร.บ.ฉบับนี้จึงเป็นอันตกไป
- ร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … นายอนุทิน ชาญวีรกุล สส.บัญชีรายชื่อและหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย เป็นผู้เสนอ ที่ประชุมรับหลักการเห็นด้วย 311 เสียง ไม่เห็นด้วย 3 เสียง งดออกเสียง 147 เสียง ไม่ลงคะแนนไม่มี ถือว่าผ่านวาระ 1
จากนั้นเป็นการเสนอคณะกรรมาธิการวิสามัญจำนวน 32 คน โดยใช้ร่างพ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. …. นายวิชัย สุดสวาสดิ์ สส.ชุมพร พรรครวมไทยสร้างชาติ เป็นร่างหลัก กำหนดเวลา แปรญัตติ 15 วัน ทั้งนี้กมธ.วิสามัญจำนวน 32 คนทำหน้าที่พิจารณา สัดส่วนคณะรัฐมนตรี (ครม.) 8 คน มีรายชื่อที่น่าสนใจ ปรากฏชื่อนายวีรพัฒน์ ปริยวงศ์ นักวิชาการ
- พรรคประชาชน 7 คน รายชื่อที่น่าสนใจ อาทิ นายชัยธวัช ตุลาธน อดีตหัวหน้าพรรคก้าวไกล นายโคทม อารียา นักวิชาการ นายรังสิมันต์ โรม สส.บัญชีรายชื่อ
- พรรคเพื่อไทย 7 คน มีชื่อ อาทิ นายณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ นพ.เชิดชัย ตันติศิรินทร์ สส.บัญชีรายชื่อ นายยุทธพร อิสระชัย นักวิชาการ น.ส.เวียงรัฐ เนติโพธิ์ นักวิชาการ
- พรรคภูมิใจไทย 3 คน มีชื่อ อาทิ นายซาการิยา สะอิน สส.นราธิวาส
- พรรครวมไทยสร้างชาติ 2 คน คือ นายเจือ ราชสีห์ นายวิชัย สุดสวาสดิ์ สส.ชุมพร
- พรรคกล้าธรรม 1 คือ นายปรีดา บุญเพลิง สส.บัญชีรายชื่อ
- พรรคพลังประชารัฐ 1 คน คือ นายชัยวุฒิ ธนาคมานุสรณ์ อดีต รมว.ดีอี
- พรรคประชาธิปัตย์ 1 คน คือ ว่าที่ ร.ท.ยุทธการ รัตนมาศ
พรรคชาติไทยพัฒนา 1 คน คือ นายนิกร จำนง - พรรคประชาชาติ 1 คน คือ นายวรวิทย์ บารู สส.ปัตตานี