‘ชาญวิทย์’ รำลึกศิษย์เก่า ‘ธงชัย’ ยก ‘ห้วงแห่งความเงียบงัน’ เปิดมุมมองอีกฝั่งของ 6 ตุลา

ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ ส่งสารพิเศษในงานเสวนาเปิดตัวหนังสือ “6 ตุลา ห้วงแห่งความเงียบงัน” ผลงานของ ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย วินิจจะกูล เล่าย้อนความหลังเมื่อครั้งสอนนักศึกษาหนุ่มผู้ได้คะแนนสูงสุดในชั้นเรียน ก่อนจะกลายเป็นนักวิชาการไทยระดับโลก ผู้บันทึก “ความเงียบ” แห่งวันมหาวิปโยค 6 ตุลา 2519 พร้อมชี้ว่าหนังสือเล่มนี้พาเห็นทั้งความโหดร้ายของเหตุการณ์ และความพยายามเข้าใจ “อีกฝั่ง” ของประวัติศาสตร์

ผู้สื่อข่าวที่รายงานว่า ที่ห้อง ร.103 คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ สำนักพิมพ์มติชน ร่วมกับคณะรัฐศาสตร์ มธ. จัดเสวนา “6 ตุลา ห้วงแห่งความเงียบงัน” เนื่องในโอกาสเปิดตัวหนังสือ “ห้วงแห่งความเงียบงัน ภาวะลืมไม่ได้จำไม่ลง หลัง 6 ตุลา 2519” ผลงานของ ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย วินิจจะกูล แปลโดย สุภัตรา ภูมิประภาส จากต้นฉบับภาษาอังกฤษ Moments of Silence: The Unforgetting of the October 6, 1976, Massacre in Bangkok

บรรยากาศงานตั้งแต่ช่วงเที่ยงมีผู้เข้าร่วมอย่างคึกคัก ทั้งประชาชน นักวิชาการ และนักกิจกรรมทางการเมือง โดยบริเวณหน้างานมีจุดจำหน่ายหนังสือจากสำนักพิมพ์มติชนและคณะรัฐศาสตร์ มธ. ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้เข้าร่วมจำนวนมาก โดยเฉพาะหนังสือแนวประวัติศาสตร์การเมืองและเหตุการณ์ 6 ตุลา

ในงานมีบุคคลสำคัญเข้าร่วมจำนวนมาก อาทิ ศ.ดร.ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ, สุภัตรา ภูมิประภาส ผู้แปลหนังสือ, นายตะวัน วัตุยา ศิลปินผู้ออกแบบภาพปก, รศ.ดร.ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์, ผศ.ดร.ชาติชาย มุกสง, รศ.ดร.ยุกติ มุกดาวิจิตร, น.ส.ภัสราวลี ธนกิจวิบูลย์ผล (มายด์) นักกิจกรรมทางการเมือง รวมถึงอดีตคนเดือนตุลาและสื่อมวลชนจำนวนมาก

ผู้บริหารเครือมติชนร่วมให้การต้อนรับและรับฟังเสวนา นำโดย น.ส.ปานบัว บุนปาน ประธานกรรมการ บมจ.มติชน, นายปราปต์ บุนปาน กรรมการผู้จัดการ, นายวรศักดิ์ ประยูรศุข รองประธานและบรรณาธิการบริหารประชาชาติธุรกิจ และนายนฤตย์ เสกธีระ บรรณาธิการมติชน

เวลา 13.15 น. ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์ เกษตรศิริ อดีตอธิการบดี ม.ธรรมศาสตร์ ร่วมส่งสารพิเศษผ่านคลิปวิดีโอ ย้อนเล่าความทรงจำและกล่าวถึงบทบาทของ ศ.กิตติคุณ ดร.ธงชัย วินิจจะกูล ว่าเป็น “นักวิชาการระดับโลก อดีตผู้นำนักศึกษา และอดีตนักโทษคดี 6 ตุลา” พร้อมยกย่องว่าเป็นผู้ที่ “มองเห็นช้างในห้อง” (Elephant in the room) ของสังคมไทย

ดร.ชาญวิทย์เล่าถึงความสัมพันธ์กับธงชัยตั้งแต่สมัยเป็นนักศึกษาปี 1 ในคณะศิลปศาสตร์ มธ. โดยธงชัยเป็นหนึ่งในเยาวชนที่ถูกจับกุมหลังเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 และได้รับนิรโทษกรรมในปี 2521 ก่อนเรียนต่อจนจบปริญญาตรีและได้รับทุนศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน จนสำเร็จปริญญาเอกในปี 2531

ผลงานวิทยานิพนธ์ของเขา Siam Mapped: A History of the Geo-body of a Nation กลายเป็นงานสำคัญที่ได้รับการยกย่องในระดับนานาชาติ และถือเป็นหนึ่งในหนังสือคลาสสิกทางประวัติศาสตร์การเมืองไทย

ศ.พิเศษ ดร.ชาญวิทย์กล่าวต่อว่า “Moment of Silence” หรือ “ห้วงแห่งความเงียบงัน” คือผลงานชิ้นสำคัญลำดับต่อมาของธงชัย ซึ่งเป็นทั้งบันทึกความทรงจำและการวิเคราะห์เชิงลึกถึงกลไก “ความเงียบ” ในสังคมไทยที่รายล้อมเหตุการณ์ 6 ตุลา โดยไม่ใช่การลืม แต่เป็น “ความทรงจำที่ถูกผลักออกไปจากการรับรู้”

เขายังชื่นชมการแปลของสุภัตรา ภูมิประภาสว่า ถ่ายทอดอารมณ์และความคิดของผู้เขียนได้อย่างลึกซึ้ง พร้อมเล่าว่าเธอเองเคยมีประสบการณ์ถูกจับกุมในเหตุการณ์ 6 ตุลา ซึ่งช่วยให้เข้าใจความรู้สึกของผู้ถูกกระทำได้เป็นอย่างดี

หนังสือฉบับภาษาไทยมีทั้งหมด 10 บท โดยบทแรกนำเสนอกรอบทฤษฎีเกี่ยวกับ “ความเงียบ” ที่ท้าทายต่อการทำความเข้าใจ ส่วนอีก 9 บทถัดมาวิเคราะห์รายละเอียดเหตุการณ์ การรับรู้ และกระบวนการ “ไม่ลืม” ในสังคมไทย

ดร.ชาญวิทย์กล่าวทิ้งท้ายว่า “หนังสือเล่มนี้ไม่ได้เล่าเหตุการณ์เพื่อจมอยู่กับอดีต แต่ชวนเราคิดว่า ทำไมความทรงจำนี้จึงถูกทำให้เงียบ และเราจะอยู่กับอดีตนั้นอย่างไร เพื่อก้าวต่อไปสู่อนาคต”