วิกฤตน้ำมัน สหรัฐคลายคว่ำบาตร เปิดทางอินเดียกว้านซื้อน้ำมันรัสเซีย

โรงกลั่นอินเดียแห่ซื้อน้ำมันดิบจากรัสเซีย หลังสหรัฐผ่อนปรนมาตรการคว่ำบาตร ผลพวงวิกฤตตะวันออกกลางทำน้ำมันขาดแคลน

บลูมเบิร์กรายงานว่า บรรดาโรงกลั่นน้ำมันยักษ์ใหญ่ในอินเดียเร่งเข้าซื้อน้ำมันดิบจากรัสเซียจำนวนมหาศาล ที่ส่วนมากเป็นน้ำมันดิบที่ลอยลำอยู่ในน่านน้ำเอเชีย เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนอุปทานจากตะวันออกกลาง หลังจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกาประกาศผ่อนปรนข้อจำกัดทางการค้าชั่วคราว

เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2026 แหล่งข่าวรายงานว่า ข้อตกลงซื้อขายน้ำมันดิบจากรัสเซียจำนวนมากกว่า 10 ล้านบาร์เรล ถูกสั่งซื้อไปเรียบร้อยแล้ว ที่น่าสนใจคือ การซื้อขายจำนวนมากเกิดขึ้นก่อนที่รัฐบาลวอชิงตันจะประกาศให้ข้อยกเว้นเป็นเวลาหนึ่งเดือนอย่างเป็นทางการ เมื่อคืนวันพฤหัสบดีที่ผ่านมาเสียด้วยซ้ำ

ปัจจุบันมีน้ำมันดิบรัสเซียประมาณ 15 ล้านบาร์เรล บรรทุกอยู่บนเรือบรรทุกน้ำมันในทะเลอาหรับและอ่าวเบงกอล ขณะที่อีกประมาณ 7 ล้านบาร์เรลกำลังทอดสมอรออยู่ใกล้กับสิงคโปร์ ชี้ให้เห็นว่าน้ำมันทั้งหมดนี้สามารถเข้าเทียบท่าที่ท่าเรือของอินเดียได้ภายในเวลาเพียง 1 สัปดาห์ นอกจากนี้ ยังมีเรือบรรทุกน้ำมันอีกหลายลำในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนและคลองสุเอซ ที่กำลังมุ่งหน้ามายังอนุทวีปอินเดียเช่นกัน

อินเดียถือเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมันดิบรายใหญ่ของโลก และเคยเป็นลูกค้ารายสำคัญของน้ำมันราคาถูกจากรัสเซียภายหลังเหตุการณ์รุกรานยูเครน อย่างไรก็ตาม ในช่วงต้นปีที่ผ่านมา อินเดียได้ลดสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันจากรัสเซียลง เนื่องจากแรงกดดันและการคว่ำบาตรจากสหรัฐ

แต่สถานการณ์เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อเกิดภาวะสงครามในภูมิภาคตะวันออกกลางส่งผลกระทบโดยตรงต่อเส้นทางการขนส่งและอุปทานจากกลุ่มผู้ผลิตในอ่าวเปอร์เซีย ทำให้อินเดียขาดแคลนน้ำมันดิบที่จะป้อนเข้าสู่ระบบโรงกลั่น

โชคดีของอินเดีย เพราะสถานการณ์ความตึงเครียดนี้บีบให้รัฐบาลสหรัฐต้องตัดสินใจมอบ “ใบเบิกทางชั่วคราว” ให้กับอินเดียเพื่อให้สามารถนำเข้าน้ำมันรัสเซียได้โดยไม่ผิดกฎเกณฑ์การคว่ำบาตรในช่วงวิกฤตนี้

รายงานระบุว่า ก่อนหน้านี้ โรงกลั่นน้ำมันของรัฐอย่าง Mangalore Refinery and Petrochemicals Ltd. (MRPL) และ Hindustan Petroleum Corp Ltd. (HPCL) ไม่ได้แตะต้องน้ำมันรัสเซียเลยนับตั้งแต่เดือนธันวาคมที่ผ่านมา ขณะนี้กลับเข้าสู่ตลาดอย่างเต็มตัวอีกครั้ง แม้ว่าทางโฆษกของทั้งสองบริษัทและกระทรวงน้ำมันของอินเดียจะยังไม่มีการแถลงการณ์ตอบคำถามสื่ออย่างเป็นทางการก็ตาม

ข้อมูลจาก Kpler บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลด้านพลังงานระบุว่า ก่อนที่ใบอนุญาตจากสหรัฐจะออกมา เรือบรรทุกน้ำมัน Urals ของรัสเซียอย่างน้อย 18 ลำได้เริ่มเปลี่ยนพิกัดปลายทางมุ่งหน้าสู่ท่าเรือในอินเดียแล้ว

สุมิต ริโทเลีย นักวิเคราะห์จาก Kpler ให้ความเห็นว่า

“โรงกลั่นต่าง ๆ สามารถเร่งการซื้อได้เร็วขึ้น ซึ่งอาจส่งผลให้ปริมาณการนำเข้าน้ำมันจากรัสเซียพุ่งกลับไปสูงกว่า 2 ล้านบาร์เรลต่อวันในระยะเวลาอันใกล้นี้”

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเรื่องของ ราคา เพราะในอดีตน้ำมันรัสเซียเคยถูกขายแบบลดกระหน่ำ ขนาดที่บางช่วงเคยต่ำกว่าราคาน้ำมันดิบ Brent ถึง 15-20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

ปัจจุบันด้วยความต้องการที่พุ่งสูงขึ้นเนื่องจากน้ำมันขาดแคลน โรงกลั่นอินเดียต้องจ่ายเงินในราคาที่สูงกว่า โดยราคาล่าสุดของน้ำมันเกรด Urals อยู่ที่ประมาณ 2-4 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สูงกว่าราคาน้ำมันดิบ Brent ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญที่สะท้อนว่าน้ำมันรัสเซียไม่ใช่สินค้าลดราคาอีกต่อไป แต่เป็นสินค้าที่แย่งชิงกันในช่วงวิกฤต

การกลับมาของอินเดียในฐานะลูกค้ารายใหญ่ของรัสเซีย อาจทำให้ตัวเลขการนำเข้าพุ่งไปแตะระดับสูงสุดเหมือนช่วงกลางปี 2024 มากกว่า 2 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากที่เคยร่วงลงไปเหลือเพียง 1.06 ล้านบาร์เรลต่อวันเมื่อเดือนที่แล้ว ซึ่งเป็นระดับที่ต่ำที่สุดนับตั้งแต่เดือนกันยายน 2022