บลูมเบิร์กมอง ไทยงัดสูตรเดิม หันพึ่งมหาเศรษฐีช่วยคุมค่าครองชีพพุ่ง โครงการ “ไทยช่วยไทย”
สื่อต่างประเทศนำเสนอข่าวไทยใช้วิธีการเดิมเหมือนเมื่อครั้งสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคโควิด-19 หันไปพึ่งกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ของมหาเศรษฐี เพื่อช่วยควบคุมค่าครองชีพที่เพิ่มสูงขึ้นผ่านโครงการ “ไทยช่วยไทย” เพื่อควบคุมราคา ในบริบทแรงกดดันด้านเงินเฟ้อและต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูง แม้บรรเทาปัญหาได้เร็ว แต่สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่เรื้อรังของเศรษฐกิจไทย
บลูมเบิร์ก (Bloomberg) รายงานว่า ประเทศไทยกำลังหันไปพึ่งกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ของมหาเศรษฐี เพื่อช่วยควบคุมค่าครองชีพที่พุ่งสูงขึ้น ซึ่งเน้นย้ำถึงความเร่งด่วนของแรงกดดันจากภาวะเงินเฟ้อ และบทบาทสำคัญของธุรกิจขนาดใหญ่ในเศรษฐกิจของประเทศ
ผู้ค้าปลีกรายใหญ่หลายราย รวมถึงกลุ่มมหาเศรษฐีเจริญ สิริวัฒนภักดี ตลอดจนตระกูลเจียรวนนท์ และจิราธิวัฒน์ ตกลงที่จะวางจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภค เช่น อาหาร เครื่องใช้ในห้องน้ำ และสินค้าจำเป็นอื่น ๆ ในราคาลด 25%-50% โครงการนี้เป็นส่วนหนึ่งของแคมเปญที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลภายใต้ชื่อ “ไทยช่วยไทย”
บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) และซีพี แอ็กซ์ตร้า จำกัด (มหาชน) ของมหาเศรษฐีธนิน เจียรวนนท์; บริษัท เซ็นทรัล รีเทล คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ที่บริหารโดยตระกูลจิราธิวัฒน์; และบริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ จำกัด (มหาชน) ของเจริญ เป็นหนึ่งในบริษัทที่เข้าร่วมในแคมเปญนี้เพื่อควบคุมราคา
อนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี ซึ่งพรรคของเขาชนะการเลือกตั้งเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ให้คำมั่นสัญญาที่จะบรรเทาค่าครองชีพ เปิดตัวโครงการ “ไทยช่วยไทย” อย่างเป็นทางการเมื่อ 1 เมษายนที่ผ่านมา รัฐบาลของเขาได้ใช้เวลาหลายสัปดาห์ที่ผ่านมาพยายามปกป้องครัวเรือนจากราคาสินค้าที่สูงขึ้น ในขณะเดียวกัน ก็พยายามรักษางบประมาณของรัฐที่ตึงเครียดอยู่แล้ว
“นี่เป็นก้าวสำคัญในการร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน” อนุทินกล่าว “สิ่งที่เกิดขึ้นอย่างแน่นอนคือผู้บริโภคจะสามารถประหยัดเงินได้” เขากล่าว
ในขณะที่รัฐบาลยังคงควบคุมราคาสินค้าจำเป็นหลายสิบรายการ ต้นทุนพลังงาน และการผลิตที่สูงขึ้น ผลักดันให้ราคาสินค้าจำเป็น เช่น เนื้อหมูและไข่สูงขึ้นแล้ว ครัวเรือนกำลังดิ้นรนกับต้นทุนเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น ซึ่งบีบคั้นรายได้ในช่วงเวลาที่คาดว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจจะชะลอตัวลง เนื่องจากภาคการท่องเที่ยวและการส่งออกอ่อนแอลงควบคู่ไปกับความต้องการทั่วโลก
การผลักดันของอนุทินให้บริษัทต่าง ๆ ควบคุมราคา เน้นให้เห็นถึงลักษณะเด่นของเศรษฐกิจการเมืองไทย นั่นคือการประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างรัฐและกลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ที่มีอำนาจเพียงไม่กี่แห่งที่มีบทบาทสำคัญในภาคส่วนสำคัญ ๆ แม้ว่าความร่วมมือดังกล่าวจะช่วยบรรเทาความเดือดร้อนได้อย่างรวดเร็วในยามวิกฤต แต่ก็ยังไปส่งเสริมโครงสร้างผูกขาดที่จำกัดการแข่งขันและกระจุกตัวของความมั่งคั่ง ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์กล่าวว่าเป็นหัวใจสำคัญของความเหลื่อมล้ำที่ยาวนานของประเทศไทย
โครงสร้างดังกล่าวส่งผลให้ประเทศไทยมีระดับการกระจุกตัวของรายได้สูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก จากข้อมูลของธนาคารโลก (เวิลด์แบงก์) คนไทยที่ร่ำรวยที่สุด 10% มีรายได้คิดเป็นสัดส่วนประมาณครึ่งหนึ่งของรายได้ทั้งหมดของประเทศ ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สูงที่สุดในบรรดาประเทศที่มีข้อมูล
แนวทางของรัฐบาลยังสะท้อนให้เห็นถึงกลยุทธ์เดิม ในช่วงการระบาดของโควิด-19 กลุ่มบริษัทขนาดใหญ่ได้ช่วยเร่งการกระจายวัคซีน โดยการจัดหาสถานที่ โลจิสติกส์ และการสนับสนุนด้านการจัดซื้อ แสดงให้เห็นถึงศักยภาพในการทำหน้าที่เป็นเหมือนหุ้นส่วนทางนโยบายในยามวิกฤต
ในบรรดาผู้ค้าส่ง ซูเปอร์มาร์เก็ต และร้านสะดวกซื้อหลายพันแห่งที่เข้าร่วมโครงการ “ไทยช่วยไทย” ผู้ค้าปลีกได้จัดโปรโมชั่นในร้านค้าอย่างโดดเด่น ด้วยป้ายสีสันสดใสที่เน้นสินค้าลดราคา รวมถึงป้าย “ลด 50%” ตัวใหญ่ และการจัดแสดงสินค้าทางเลือกที่มีราคาถูกกว่า
แม้ว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปไทยจะติดลบมาตลอด 11 เดือนที่ผ่านมา แต่คาดว่าต้นทุนพลังงานที่เพิ่มสูงขึ้นจะผลักดันราคาสินค้าอุปโภคบริโภคให้กลับมาอยู่ในช่วงกรอบเงินเฟ้อเป้าหมาย 1%-3% ของธนาคารแห่งประเทศไทยได้เร็วที่สุดในปีนี้