พลังงานต้องโปร่งใส

บทบรรณาธิการ

ปัญหาพลังงานที่เป็นผลจากการสู้รบในตะวันออกกลาง ทำให้เกิดการทบทวนและปรับเปลี่ยนแนวทางการบริโภคพลังงานครั้งใหญ่ นายประเสริฐ สินสุขประเสริฐ ปลัดกระทรวงพลังงาน ชี้ว่า สถานการณ์พลังงานขณะนี้เป็นวิกฤตที่รุนแรงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ ราคาน้ำมันดีเซลในตลาดโลกพุ่งทะยาน จากปกติที่ 92 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล เป็นเกือบ 300 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล เพิ่มขึ้นเกือบ 3 เท่า

ซึ่งรุนแรงกว่าช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครนที่สถิติสูงสุดอยู่ที่ 150 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่งผลให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงซึ่งเป็นกลไกสำคัญ ในการชดเชยราคาช่วยเหลือประชาชนติดลบแล้วเกือบ 5 หมื่นล้านบาท แม้จะมีวงเงินกู้ 1.5 แสนล้านบาท รองรับได้ประมาณอีก2 เดือน

แต่หากสถานการณ์ยืดเยื้อก็น่ากังวลอย่างยิ่ง การบริหารราคาในช่วงนี้จึงยากลำบาก เพราะต้องรักษาสมดุลระหว่างราคาตลาดโลก ฐานะกองทุน และผลกระทบต่อประชาชน การขึ้นราคาน้ำมัน 2 วันติดกันที่ผ่านมานั้น เพื่อรักษาสภาพคล่องกองทุน และไม่ให้เกิดการขึ้นราคาแบบกระชาก เพราะอาจทำให้เกิดการกักตุน หรือลักลอบนำออกนอกประเทศไทย

ปลัดกระทรวงพลังงานเผยว่า สั่งการให้พลังงานจังหวัดเข้มงวดตรวจสอบสถานีบริการทั่วประเทศ ในวันก่อนที่จะมีการขึ้นราคา ป้องกันการกักตุน ขณะเดียวกันยังคงใช้เงินกองทุนอุดหนุนราคาก๊าซหุงต้ม (LPG) วันละประมาณ 30 ล้านบาท เพื่อไม่ให้กระทบค่าครองชีพ และราคาอาหารของประชาชน

สำหรับประเด็นโครงสร้างราคา และค่าการกลั่นนั้น การคำนวณสต๊อกน้ำมัน (เก่า-ใหม่) ของโรงกลั่น ใช้วิธี Mark to Market ซึ่งเป็นตามหลักสากลที่ใช้กัน โรงกลั่นก็ต้องยอมรับความเสี่ยงตรงนี้ด้วย ส่วนค่าการกลั่นก็ไม่ใช่กำไรสุทธิ แต่ครอบคลุมต้นทุนคงที่ต่าง ๆ เช่น ค่าน้ำค่าไฟ ค่าขนส่ง ค่าแรง และค่าบำรุงรักษา และต้นทุนเพิ่มเติมอย่างค่า War Premium ค่าประกันภัย ค่าน้ำมันดิบที่แพงขึ้นในช่วงสงคราม

อย่างไรก็ตาม ในช่วงวิกฤตนี้พบว่า ค่า War Premium ที่เพิ่มเข้ามา ส่งผลให้เกิดกำไรส่วนเกิน (Windfall) ทางคณะ คตร. จึงเร่งพิจารณานำค่าการกลั่นเฉลี่ย 5 ปีย้อนหลังที่ 2.43 บาท มาเป็นเกณฑ์ในการพิจารณา เพื่อดึงส่วนต่างนี้กลับมาชดเชยให้ประชาชน โดยได้เรียกโรงกลั่นหารือเพื่อหาจุดสมดุลแล้ว และได้รับความร่วมมือเบื้องต้นจาก ปตท. และบางจาก

นายประเสริฐเผยด้วยว่าจะนำเรื่องเข้าที่ประชุมเพื่อสรุปตัวเลขได้ในวันที่ 6 เมษายน 2569 ก่อนจะพิจารณารูปแบบการช่วยเหลือต่อไป ว่าจะเป็นการลดราคาให้ทันที หรือช่วยเหลือแบบพุ่งเป้า เช่น กลุ่มเปราะบาง กลุ่มขนส่ง ทั้งนี้ตัวเลข Windfall ในแต่ละเดือนมีความแตกต่างกัน

ทั้งนี้จากคำให้สัมภาษณ์ของนายประเสริฐ สะท้อนว่า กระทรวงพลังงาน พยายามหาจุดสมดุล เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของประชาชน และป้องกันการหาผลประโยชน์ในวิกฤต อันเป็นการซ้ำเคิมประชาขน และเป็นความรู้สึกหวาดระแวงของประชาชนในขณะนี้