เปิดเทอม 2569 เงินสะพัดทุบสถิติ 6.63 หมื่นล้าน แต่ 27% เงินไม่พอ
โพล ม.หอการค้าไทย ชี้ค่าใช้จ่ายเปิดเทอม 2569 ขยายตัวสูงสุดในรอบ 10 ปี ผู้ปกครองเกือบครึ่งมองภาระเพิ่มขึ้น เหตุสินค้า-น้ำมันแพง ด้าน 27.1% เงินไม่พอ ต้องกู้ในระบบ-ยืมญาติ-จำนำทรัพย์สินพยุงค่าเรียนลูก
นายธนวรรธน์ พลวิชัย อธิการบดีมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย และประธานที่ปรึกษาศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย กล่าวว่า ผลสำรวจภาวะการใช้จ่ายช่วงเปิดเทอม สะท้อนแรงกดดันค่าครองชีพของผู้ปกครองไทยยังอยู่ในระดับสูง
โดยประเมินว่ามูลค่าการใช้จ่ายช่วงเปิดเทอมปีนี้อยู่ที่ประมาณ 66,000 ล้านบาท ขยายตัว 6% สูงสุดในรอบ 13 ปี นับตั้งแต่ปี 2557 และเป็นมูลค่าสูงสุดตั้งแต่เริ่มสำรวจในรอบ 17 ปี หรือตั้งแต่ปี 2553 แม้ค่าใช้จ่ายปรับเพิ่มขึ้นแต่ผู้ปกครองส่วนใหญ่ยังให้ความสำคัญกับการศึกษาของบุตรหลาน โดยเลือกกันเงินออมและปรับลดค่าใช้จ่ายด้านอื่นเพื่อนำมาใช้ในช่วงเปิดเทอม
ทั้งการลดท่องเที่ยว ลดการจับจ่าย และลดค่าอาหารบางส่วน โครงสร้างค่าใช้จ่ายหลักยังอยู่ที่ค่าเล่าเรียน ค่าแรกเข้า หรือค่าใช้จ่ายพิเศษของโรงเรียน ขณะที่ค่าอุปกรณ์การเรียน หนังสือ รองเท้า และชุดนักเรียนยังปรับเพิ่มขึ้น
แม้กระทรวงศึกษาธิการไม่ได้มีนโยบายผลักดันให้ผู้ปกครองต้องซื้อชุดใหม่แต่ผู้ปกครองจำนวนมากยังเลือกซื้อ เพราะมองว่าเป็นค่าใช้จ่ายจำเป็นสำหรับบุตรหลาน
อีกแนวโน้มสำคัญคือผู้ปกครองเริ่มให้ความสำคัญกับโรงเรียนที่มีคุณภาพสูงขึ้น โดยเฉพาะโรงเรียนอินเตอร์ โรงเรียนสองภาษา โรงเรียนเอกชน และห้องเรียนพิเศษ
สะท้อนว่าครัวเรือนไทยยังไม่ตัดลดค่าใช้จ่ายด้านการศึกษา แม้เศรษฐกิจขยายตัวอ่อนและเป็นสัญญาณว่าการศึกษากลายเป็นต้นทุนสำคัญที่ครอบครัวไทยยอมแบกรับเพื่ออนาคตลูก
ผลสำรวจ
นางอุมากมล สุนทรสุรัติ ผู้ช่วยผู้อำนวยการศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย เปิดเผยผลสำรวจ เรื่อง “พฤติกรรมการใช้จ่ายและผลกระทบของผู้ปกครองในช่วงเปิดเทอม” จากกลุ่มตัวอย่าง 1,250 ตัวอย่างทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 เมษายน-2 พฤษภาคม 2569 พบว่า ค่าใช้จ่ายช่วงเปิดเทอมปีนี้มีมูลค่าเงินสะพัดรวม 66,372.50 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 6% จากปีก่อน ถือเป็นมูลค่าสูงสุดเป็นประวัติการณ์ และขยายตัวสูงสุดในรอบ 10 ปี
ผลสำรวจระบุว่า ผู้ปกครองมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยโดยรวมช่วงเปิดเทอม 29,930 บาท โดยโรงเรียนรัฐบาลห้องปกติอยู่ที่ 10,975 บาท โรงเรียนรัฐบาลห้องพิเศษ 33,874 บาท โรงเรียนเอกชนภาคภาษาไทย 31,040 บาท และโรงเรียนเอกชน 2 ภาษา 52,660 บาท ขณะที่ผู้ปกครอง 48.3% ระบุว่าค่าใช้จ่ายปีนี้ “เพิ่มขึ้น” และอีก 1.1% ระบุว่า “เพิ่มขึ้นมาก” สาเหตุหลักมาจากราคาสินค้าแพงขึ้น 32.4% ซื้อสินค้าจำนวนมากขึ้น 21.9% และค่ารถ/ราคาน้ำมันแพงขึ้น 13.8%
ในด้านพฤติกรรมการซื้อสินค้าเปิดเทอม ผู้ปกครองส่วนใหญ่ยังต้องซื้อหนังสือเรียนใหม่ทั้งหมด 84.4% และรองเท้า/ถุงเท้านักเรียนใหม่ทั้งหมด 61.4% ขณะที่สินค้าอื่น ๆ เช่น อุปกรณ์การเรียน ชุดนักเรียน และกระเป๋า มีแนวโน้มซื้อใหม่บางส่วนหรือใช้ของเก่ามากขึ้น สะท้อนการปรับตัวลดภาระค่าใช้จ่ายในครัวเรือน
อย่างไรก็ตามภาระเปิดเทอมยังสร้างแรงกดดันต่อสภาพคล่อง โดย 27.1% ระบุว่ามีเงินไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่าย ต้องแก้ปัญหาด้วยการกู้เงินในระบบ 26.0% จำนำทรัพย์สิน 21.7% ยืมญาติพี่น้อง 15.7% ผ่อนชำระเป็นงวด 15.4% ใช้บัตรกดเงินสด 12.4% และกู้นอกระบบ 3.6%
นอกจากนี้ 49.8% ของผู้ปกครองมองว่า ภาวะเศรษฐกิจปัจจุบันส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายด้านการศึกษาของบุตรหลาน “มาก” โดยต้องลดค่าใช้จ่ายด้านอื่นเพื่อประคองภาระ เช่น ลดการท่องเที่ยว/การผ่อนคลาย 36.4% ลดใช้จ่ายส่วนตัว 26.9% ลดค่าอาหารในบ้าน 20.9% และดึงเงินออมมาใช้ 13.7%
ส่วนความต้องการให้ภาครัฐช่วยเหลือ ผู้ปกครองต้องการให้ลดหย่อนภาษีค่าใช้จ่ายการศึกษาเพิ่มเติมมากที่สุด 36.9% รองลงมาคือสนับสนุนเงินอุดหนุนโดยตรง 34.5% อุดหนุนค่าเดินทางนักเรียน 21.9% และควบคุมราคาสินค้าที่เกี่ยวกับการเรียน 6.7% สะท้อนว่า “ค่าเรียน-ค่าของ-ค่าน้ำมัน” ยังเป็นแรงกดดันหลักของครัวเรือนไทยในช่วงเปิดเทอมปีนี้
