เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
‘แสนสิริ’ เปิดตัวศูนย์เรียนรู้กาแฟพิเศษ ‘ลาน Learn’ อ.กัลยาณิวัฒนา ชูโมเดลวิสาหกิจเพื่อสังคม
SD ‘แสนสิริ’ เปิดตัวศูนย์เรียนรู้กาแฟพิเศษ ‘ลาน Learn’ อ.กัลยาณิวัฒนา ชูโมเดลวิสาหกิจเพื่อสังคม
เปิดแผน Oil Plan 2026 เป้าเลิกโซฮอล์ 91 ปีหน้า-ส่วน 95 รอปี’75
Economic เปิดแผน Oil Plan 2026 เป้าเลิกโซฮอล์ 91 ปีหน้า-ส่วน 95 รอปี’75
พลิกโฉมเมืองรอง เปิดฉาก “แสงหลวง ส่องศรัทธา” ปลุกลำปางเมืองทางผ่าน
เศรษฐกิจภูมิภาค พลิกโฉมเมืองรอง เปิดฉาก “แสงหลวง ส่องศรัทธา” ปลุกลำปางเมืองทางผ่าน
‘ไอริสเฮาส์’ คอนโดใหม่ ใจกลาง ‘T77 คอมมิวนิตี้’
Real Estate ‘ไอริสเฮาส์’ คอนโดใหม่ ใจกลาง ‘T77 คอมมิวนิตี้’
ยื่น “อนุทิน” สางปมสารพิษแม่น้ำข้ามพรมแดน เปิดชื่อ 20 บริษัทเหมืองท่าขี้เหล็ก
เศรษฐกิจภูมิภาค ยื่น “อนุทิน” สางปมสารพิษแม่น้ำข้ามพรมแดน เปิดชื่อ 20 บริษัทเหมืองท่าขี้เหล็ก
สายเนื้อร่ำไห้ ราคาวากิวพุ่งทุบสถิติ
Business สายเนื้อร่ำไห้ ราคาวากิวพุ่งทุบสถิติ
รัฐบาลประสานโรงสีรับซื้อ ‘ข้าวเชียงราย’ หาช่องทางขายช่วยเกษตรกร
Politics รัฐบาลประสานโรงสีรับซื้อ ‘ข้าวเชียงราย’ หาช่องทางขายช่วยเกษตรกร
โจรขโมยทองมูลค่า 84 ล้านบาท หายจากบ้านนักธุรกิจญี่ปุ่น
World โจรขโมยทองมูลค่า 84 ล้านบาท หายจากบ้านนักธุรกิจญี่ปุ่น
คุยกับ ‘Mr.Messenger’ เทรนด์หุ้น AI ยังไปต่อ หรือพอแค่นี้ ?
Finance คุยกับ ‘Mr.Messenger’ เทรนด์หุ้น AI ยังไปต่อ หรือพอแค่นี้ ?
หุ้นเช่าซื้อ-จำนำทะเบียนรถ โกยกำไรฝ่าเศรษฐกิจ K-Shape ‘SCAP’ ลั่นชิงเค้ก มอ’ไซค์ EV
Finance หุ้นเช่าซื้อ-จำนำทะเบียนรถ โกยกำไรฝ่าเศรษฐกิจ K-Shape ‘SCAP’ ลั่นชิงเค้ก มอ’ไซค์ EV
ดูทั้งหมด

‘แลนด์บริดจ์’ ในสายตา ดร.วิภาวดี พลิกปูมแผนยุทธศาสตร์ 5 ทศวรรษ กับความจริงที่รัฐไม่เคยสื่อสาร

08 พ.ค. 2569 | 15:07น.

ไม่ใช่แค่ทางลัดมหาสมุทร! ดร.วิภาวดี พันธุ์ยางน้อย กางรายงาน สนข. แฉโปรเจกต์แลนด์บริดจ์ส่อแวว “ไม่คุ้มค่า” ในเชิงขนส่ง หลังพบต้นทุนสูง-ระยะเวลานานกว่าช่องแคบมะละกา ชี้รัฐพรางตัวตนที่แท้จริงหวังใช้โครงสร้างพื้นฐานหมื่นล้านปูพรม “อุตสาหกรรมพลังงาน-ปิโตรเคมี” ครอบคลุมพื้นที่ 7 หมื่นไร่ ย้ำเป็นมรดกแผนพัฒนาภาคใต้ที่ล้มเหลวมาตลอด 50 ปี

ดร.วิภาวดี พันธุ์ยางน้อย ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิชุมชนกับการพัฒนา เปิดประเด็นด้วยเรื่อง “แผนพัฒนาและความไม่ไว้วางใจ” โดยระบุว่าปัจจุบันเกิดช่องว่างขนาดใหญ่ระหว่างรัฐกับชุมชนท้องถิ่น รวมถึงสังคมทั่วไป สาเหตุหลักมาจากความสื่อสารที่คลาดเคลื่อน ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตามในการนำเสนอนโยบายแลนด์บริดจ์

การที่รัฐพยายามฉายภาพเชิงบวกว่าไทยจะเป็น “ศูนย์กลางภูมิภาค” หรือ “เส้นทางการค้าโลก” เพื่อสร้างความภูมิใจและแรงหนุนในระยะสั้นนั้น กลับกลายเป็นดาบสองคม เพราะเมื่อข้อมูลไม่ครบถ้วนหรือไม่ตรงกับข้อเท็จจริง สุดท้ายก็นำไปสู่ความหวาดระแวงต่อรัฐ จนทำให้ภาคประชาชน “ตั้งธงไม่เชื่อและค้านไว้ก่อน” ซึ่งสภาวะเช่นนี้ได้ปิดกั้นพื้นที่ในการหารือเกี่ยวกับทางออกหรือแนวทางที่เหมาะสมในการพัฒนาพื้นที่อย่างแท้จริง

ชำแหละศักยภาพแข่งขัน: รายงานฉบับเดียวกัน แต่ผลสรุปต่างกัน

ดร.วิภาวดี ระบุอย่างชัดเจนว่า “โครงการนี้ไม่จำเป็นต้องมาถกเถียงกันแล้วด้วยซ้ำ” เพราะหากพิจารณาจากรายงานการศึกษาของ สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ซึ่งเป็นฉบับเดียวกับที่รัฐใช้อ้างอิง จะพบข้อเท็จจริงที่น่าตกใจว่า:

  • ขาดศักยภาพในการแข่งขัน: โครงการนี้ไม่มีแรงดึงดูดเพียงพอสำหรับผู้ประกอบการ
  • ระยะเวลาขนส่ง: ยาวนานกว่าเส้นทางเดิม ไม่ได้ช่วยประหยัดเวลาอย่างที่อ้าง
  • ต้นทุน: ทั้งต้นทุนต่อตู้คอนเทนเนอร์และต้นทุนสุทธิต่อลำเรือสูงกว่าการเดินเรือผ่านช่องแคบมะละกา

วิเคราะห์เป้าหมายหลัก 4 ประการ กับความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติ

ในรายงานระบุเป้าหมายของแลนด์บริดจ์ไว้ 4 ด้าน ซึ่ง ดร.วิภาวดี ได้วิพากษ์ไว้อย่างละเอียด ดังนี้

  • การเปิดประตูการค้าฝั่งตะวันตก: คือการสร้างท่าเรือฝั่งอันดามันเชื่อมโยงกลุ่ม BIMSTEC (อินเดียและประเทศใกล้เคียง) แต่ความจริงคือเรามี “ท่าเรือระนอง” อยู่แล้ว ซึ่งรัฐควรกลับไปทบทวนว่าทำไมท่าเรือที่มีอยู่ถึงแข่งขันไม่ได้และไม่มีเรือพาณิชย์ขนาดใหญ่เข้ามาใช้บริการ
  • การขนถ่ายลำเรือ (Transshipment): ดร.วิภาวดีชี้ว่า การหวังพึ่งพาเพียงการขนถ่ายสินค้าจากเรือต่างประเทศนั้นเป็นไปไม่ได้ เพราะหากไม่มี “ฐานการผลิต” ในพื้นที่เพื่อป้อนสินค้าขาออก เรือจะไม่อยากแวะ เนื่องจากต้องตีเรือเปล่ากลับ ซึ่งไม่คุ้มค่าในเชิงโลจิสติกส์
  • สะพานน้ำมัน (Oil Bridge): เป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงน้อย แต่มีความสำคัญสูง (ซึ่ง ดร.วิภาวดี ระบุว่าจะลงรายละเอียดเชิงลึกในภายหลัง)
  • อุตสาหกรรมหลังท่า: นี่คือหัวใจสำคัญ เพราะการลงทุนจะคุ้มค่าได้ก็ต่อเมื่อมีการขนส่งสินค้า “ทั้งสองขา” (ไป-กลับ) ไม่ใช่เรือเปล่า 1 รอบ

พื้นที่อุตสาหกรรม 70,000 ไร่ : คอร์หลักที่แท้จริงของโครงการ

ข้อมูลสำคัญที่ปรากฏในรายงาน (หน้าที่ 689 ของไฟล์ PDF ตามการอ้างอิง) ระบุว่าโครงการนี้จะคุ้มค่าต่อการลงทุนก็ต่อเมื่อ มีการพัฒนาอุตสาหกรรมประมาณ 70,000 ไร่ ในพื้นที่โครงการ

สิ่งนี้ยืนยันว่าแลนด์บริดจ์ไม่ใช่แค่โครงการขนส่งสินค้าข้ามมหาสมุทร แต่เป้าหมายหลักคือการสร้าง “พื้นที่เขตอุตสาหกรรมขนาดใหญ่” ซึ่งข้อมูลส่วนนี้มักไม่ถูกพูดถึงต่อสาธารณะมากนัก โดยรัฐมักชูเรื่องการขนส่งบังหน้า แต่เบื้องหลังได้มีการพล็อตจุดและกำหนดตำแหน่งพื้นที่อุตสาหกรรมไว้เรียบร้อยแล้ว

ย้อนรอยประวัติศาสตร์: แผนพัฒนาที่ “ไม่เคยเปลี่ยน” มากว่า 50 ปี

ดร.วิภาวดี ลำดับเวลาให้เห็นว่าแลนด์บริดจ์ไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่มีวิวัฒนาการมาอย่างยาวนาน:

  • พ.ศ. 2516-2519: เริ่มศึกษาแผนการใช้ทรัพยากรภาคใต้
  • พ.ศ. 2528-2530: เริ่มมีแผนแลนด์บริดจ์ครั้งแรก และพัฒนาจริงในปี 2536 ในนามโครงการ Southern Seaboard
  • ข้อค้นพบที่ถูกปกปิด: ตั้งแต่เริ่มคิด รัฐบาลและผู้พัฒนาโครงการทราบดีอยู่แล้วว่าโครงการนี้ “ไม่เคยคุ้มค่าในเชิงโลจิสติกส์” และไม่สามารถแข่งขันได้ในรูปแบบการขนส่งเพียงอย่างเดียว

ตัวตนที่แท้จริง: โครงสร้างพื้นฐานเพื่อ “พลังงานและปิโตรเคมี”

ดร.วิภาวดี ฟันธงว่าแลนด์บริดจ์ถูกวางตำแหน่งให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรองรับ “อุตสาหกรรมพลังงาน” เป็นหลัก ซึ่งประกอบด้วย 1.น้ำมัน: ขนส่งจากตะวันออกกลางผ่านฝั่งอันดามัน 2.ก๊าซธรรมชาติ: ทั้งจากฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน และ 3.ปิโตรเคมี: ใช้เป็นอุตสาหกรรมแกนนำหลัก

รูปแบบนี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาโดดๆ แต่เป็นแผนที่ “ต่อเนื่อง” กับพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก (EEC ในปัจจุบัน) โดยใช้โมเดลเดียวกันคือ “รัฐลงทุนโครงสร้างพื้นฐานนำ แล้วอุตสาหกรรมหนักตามมา” ซึ่งในอดีตโครงการนี้ได้รับเงินทุนและเทคนิคการศึกษาจากรัฐบาลญี่ปุ่นมาโดยตลอด (รวมถึงถนนสาย 44)

บทสรุปจากความล้มเหลวในอดีตและการย้ายที่ “จนไม่มีที่ลง”

เธอชี้ให้เห็นว่าโครงการในอดีตต้องชะงักไปจากหลายปัจจัย เช่น วิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 และเหตุการณ์สึนามิปี 2547 ที่ทำให้พื้นที่ “ท้ายเหมือง” ถูกตัดออกเพราะความเสี่ยงภัยธรรมชาติ จนต้องย้ายมาที่ “สตูล-สงขลา (ปากบารา)” และล่าสุดคือ “ระนอง-ชุมพร”

ดร.วิภาวดี ย้ำว่าการศึกษาเชิงยุทธศาสตร์ (SEA) เมื่อปี 2559 ของ สนข. เอง ก็เคยสรุปว่าควร “ชะลอโครงการ” เนื่องจากระนองมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวและการอนุรักษ์ ส่วนชุมพรโดดเด่นด้านการเกษตร แต่ท้ายที่สุดเมื่อโครงการถูกผลักดันจนถึงปัจจุบัน พื้นที่ที่เคยถูกประเมินว่าควรอนุรักษ์กลับกลายเป็นพื้นที่รองรับโครงการอุตสาหกรรมหนัก

“ในช่วงปี’59 สนข.เองทำการศึกษา ในรูปแบบ SEA ก็สรุปข้อค้นพบเหมือนกันว่ามันไม่คุ้มและให้ชะลอโครงการ ในรายงานของเขาศึกษากว้างขวางไประดับที่ว่า จังหวัดระนองมีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวและการอนุรักษ์ จังหวัดชุมพรมีศักยภาพด้านการเกษตรและการอนุรักษ์”