คัด ‘คนจน’ อลหม่าน

คอลัมน์ : ชั้น 5 ประชาชาติ
ผู้เขียน : อำนาจ ประชาชาติ

รัฐบาลเดินหน้า “คัดกรอง” คนจน หรือผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ

โดยมุ่งเป้าสกัดคนที่ “ไม่จนจริง” ออกจาก 13-14 ล้านคน ที่ได้เงินสวัสดิการจากรัฐอยู่ทุกเดือนในปัจจุบัน จึงออกแบบ “ตะแกรง” ที่ถี่มากขึ้น เพื่อ “ร่อนคนจน” ให้มีประสิทธิภาพขึ้น

ด้วยการกำหนดคุณสมบัติที่เข้มข้นขึ้น เริ่มจากเปลี่ยนเกณฑ์การพิจารณาคุณสมบัติจาก “ครอบครัว” เป็น “รายบุคคล”

มีการเพิ่ม “กลุ่มต้องห้าม” จากเดิมที่มี 4 กลุ่มคือ นักบวช, ผู้ต้องขัง, ผู้อยู่ในสถานสงเคราะห์ และข้าราชการ ผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานของรัฐ ผู้รับบำเหน็จ บำนาญ เบี้ยหวัด ข้าราชการการเมือง สส. สว.

เพิ่มเติมเข้ามาอีก 5 กลุ่มคือ นักเรียน/นักศึกษา, ผู้ถือหุ้น/กรรมการบริษัท, ผู้มีบัญชีหุ้น/ตราสารหนี้, ผู้จ่ายเบี้ยประกันชีวิตเกินกว่า 12,000 บาทต่อคนต่อปี และบิดา/มารดา/บุตร/คู่สมรส ที่ผู้มีเงินได้ใช้สิทธิหักลดหย่อน

ขณะเดียวกันเกณฑ์ด้าน “รายได้” กำหนดว่าต้องมีรายได้หรือมีการจ่ายเงินให้กับผู้อื่นไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี ขณะที่ “ทรัพย์สินทางการเงิน” ต้องมีเงินฝาก/สลาก รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท ด้าน “การถือครองอสังหาริมทรัพย์และรถยนต์” มีการเพิ่มเติมว่าต้องไม่มีกรรมสิทธิ์ในรถยนต์ ยกเว้นรถจักรยานยนต์ รถยนต์สามล้อ รถยนต์สี่ล้อเล็กรับจ้าง และรถใช้งานเกษตรกรรม

นอกจากนี้ ยังมีเกณฑ์ด้าน “หนี้สิน” ที่ปรับจากเดิม สินเชื่อบ้านไม่เกิน 1.5 ล้านบาท และรถไม่เกิน 1 ล้านบาท เป็นวงเงินสินเชื่อรวมทุกบัญชีต้องไม่เกิน 100,000 บาท

อย่างไรก็ดี เกณฑ์ที่เป็นข้อถกเถียงและคัดค้านกันมากที่สุดก็คือ การตัดสิทธิหักลดหย่อนภาษี โดยกระทรวงการคลังอธิบายว่า พ่อแม่ของผู้ที่ใช้สิทธิลดหย่อนภาษีไม่ใช่คนที่จนที่สุด ที่จะต้องช่วยเหลือในลักษณะของ “บัตรคนจน” ทีแรกจึงกำหนดเกณฑ์อย่างเข้มข้นว่า หากพ่อแม่ถูกตัดสิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ก็สามารถยื่นอุทธรณ์ได้ และหากยืนยันว่าลูกที่นำชื่อไปใช้สิทธิลดหย่อนภาษีไม่เคยเลี้ยงดูพ่อแม่เลย ก็จะต้องตัดสิทธิการลดหย่อนภาษีดังกล่าว

มีข้อมูลที่น่าสนใจของ “ดร.อธิภัทร มุทิตาเจริญ” อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่ระบุว่า “ปัจจุบันประเทศไทยมีคนจนประมาณ 4.4 ล้านคน แต่มีผู้ได้รับบัตรสวัสดิการแห่งรัฐถึง 14.6 ล้านคน หรือมากกว่าจำนวนคนจนกว่า 3 เท่า ขณะที่คนจนจริงอีกประมาณ 2.7 ล้านคนยังไม่ได้รับสิทธิ”

หากยึดตามข้อมูลดังกล่าว ก็เป็นไปได้ว่าตัวเลขผู้ถือบัตรคนจนที่จะถูก “คัดออก” รอบนี้อาจจะมีถึง 10 ล้านคน !!

ซึ่งทางกระทรวงการคลังบอกว่า ผู้ที่ถูกคัดชื่อออกจะมีการพิจารณาจัดสวัสดิการอย่างอื่นให้ตามความเหมาะสมแทน เช่น อาจจะใช้สิทธิโครงการไทยช่วยไทยพลัส 60/40 ที่เหลืออยู่

อย่างไรก็ตาม ล่าสุดรัฐบาลส่งสัญญาณถอยในเรื่องตัดสิทธิลดหย่อนภาษีแล้ว โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี สั่งให้กระทรวงการคลังทบทวนเกณฑ์ดังกล่าว เพราะคงเล็งเห็นว่า หากยังคงยืนกรานใช้เกณฑ์เข้มข้นสุดโต่งอาจจะพังไปทั้งแถบได้

ก็คงต้องติดตามต่อไปว่า จะถอยจริงหรือไม่ เพราะหากถอยก็ต้องแก้มติ ครม. นำเกณฑ์ดังกล่าวออก เพราะเกณฑ์ที่กำหนด ครม.เห็นชอบไปแล้วนั่นเอง