IP ไทยโตทุกมิติ 7 เดือนจดทะเบียนเพิ่ม 7.54% อนุสิทธิบัตรพุ่ง 39.16%

กรมทรัพย์สินทางปัญญาเผย 7 เดือนแรกปี 2569 มีคำขอจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญารวม 45,916 คำขอ เพิ่ม 7.48% ขณะที่การรับจดทะเบียนรวม 34,141 ฉบับ/รายการ เพิ่ม 7.54% และการแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์พุ่ง 47.86% จุดน่าสนใจคือมหาวิทยาลัยไทยขึ้นเป็นกำลังหลักด้านอนุสิทธิบัตรและการออกแบบผลิตภัณฑ์ ขณะที่สิทธิบัตรการประดิษฐ์ยังมีผู้ยื่นต่างชาติถึง 87% สะท้อนช่องว่างด้านนวัตกรรมขั้นสูงที่ไทยยังต้องเร่งต่อยอด

นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า ในช่วง 7 เดือนแรกของปี 2569 หรือเดือนมกราคม-กรกฎาคม มีการยื่นคำขอจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาในไทย ได้แก่ เครื่องหมายการค้า สิทธิบัตรการประดิษฐ์ อนุสิทธิบัตร และสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ รวม 45,916 คำขอ เพิ่มขึ้น 7.48% จากช่วงเดียวกันของปี 2568 ที่มี 42,722 คำขอ

ขณะที่การรับจดทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญาในไทยช่วง 7 เดือนแรกปี 2569 เพิ่มขึ้นทุกประเภท รวม 34,141 ฉบับ/รายการ เพิ่มขึ้น 7.54% จากช่วงเดียวกันของปีก่อนที่มี 31,748 ฉบับ/รายการ

ส่วนลิขสิทธิ์ ซึ่งได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์โดยไม่ต้องจดทะเบียน พบว่ามีการแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์กับกรม 11,771 รายการ เพิ่มขึ้น 47.86% จากช่วงเดียวกันของปี 2568 ที่มี 7,961 รายการ

นางอรมนกล่าวว่า ภายใต้นโยบายของรัฐบาลและกระทรวงพาณิชย์ กรมฯ เดินหน้าผลักดันทรัพย์สินทางปัญญาให้เป็นกลไกสร้างมูลค่าเพิ่มจากนวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์ โดยเฉพาะการเสริมศักยภาพ SMEs พร้อมเร่งยกระดับระบบคุ้มครองและการนำทรัพย์สินทางปัญญาไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์

เครื่องหมายการค้าแตะ 34,232 คำขอ คนไทยครอง 56%

สำหรับเครื่องหมายการค้า มีการยื่นคำขอ 34,232 คำขอ เพิ่มขึ้น 8.67% จากช่วงเดียวกันปีก่อนที่มี 31,500 คำขอ

กลุ่มสินค้าและบริการที่มีการยื่นขอรับความคุ้มครองสูงสุด 5 อันดับแรก ได้แก่ บริการค้าปลีก การขาย และการตลาด 4,052 คำขอ ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพอนามัย การรักษาโรค และสมุนไพรที่ใช้ทางการแพทย์ 4,024 คำขอ ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดและความงาม 3,767 คำขอ เครื่องมือและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ 2,970 คำขอ และผลิตภัณฑ์จากพืช ธัญพืช เครื่องปรุงแต่งกลิ่นและรสอาหาร 2,557 คำขอ

ผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทย 56% และต่างชาติ 44% โดยผู้ยื่นคำขอมากที่สุดคือ บริษัท ฟ็อกซ์ ฟอร์มูเลท จำกัด 172 คำขอ ตามด้วย บริษัท ไดมิเทค (ประเทศไทย) จำกัด 160 คำขอ บริษัท บอร์น อโกรไซเอนซ์ จำกัด 155 คำขอ บริษัท จีเอ็มเอ็ม ทีวี จำกัด 94 คำขอ และบริษัท เอสทีม อินเตอร์เทรด จำกัด 80 คำขอ

ด้านการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าอยู่ที่ 25,177 เครื่องหมาย เพิ่มขึ้น 1.74%

สิทธิบัตรประดิษฐ์ต่างชาติครอง 87%

สิทธิบัตรการประดิษฐ์มีการยื่นคำขอ 4,901 คำขอ เพิ่มขึ้น 3.83% จากปีก่อน

กลุ่มนวัตกรรมที่มีการยื่นมากที่สุด ได้แก่ ยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ 627 คำขอ นวัตกรรมด้านการสื่อสาร 434 คำขอ แอนติบอดี้และยาชีววัตถุ 225 คำขอ อุตสาหกรรมแมคโครโมเลกุล เช่น พลาสติกและเรซิน 148 คำขอ และอุปกรณ์ทางการแพทย์ 128 คำขอ

จุดสำคัญคือผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทยเพียง 13% ขณะที่ต่างชาติสูงถึง 87% และผู้ยื่นคำขอสูงสุด 5 อันดับแรกเป็นต่างชาติทั้งหมด

อันดับ 1 คือ บริษัท ควอลคอมม์ อินคอร์ปอเรเต็ด จากสหรัฐอเมริกา 157 คำขอ ตามด้วย โตโยต้า จิโดชา คาบูชิกิ ไคชา จากญี่ปุ่น 154 คำขอ นิปปอน สตีล คอร์ปอเรชั่น 89 คำขอ เจเอฟอี สตีล คอร์ปอเรชั่น 72 คำขอ และซินเจนต้า ครอป โพรเท็คชั่น เอจี จากสวิตเซอร์แลนด์ 58 คำขอ

ขณะที่การจดทะเบียนสิทธิบัตรการประดิษฐ์อยู่ที่ 3,325 ฉบับ เพิ่มขึ้น 17.41%

มหาวิทยาลัยไทยนำอนุสิทธิบัตร

อนุสิทธิบัตรมีการยื่นคำขอ 3,090 คำขอ เพิ่มขึ้น 13.85% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน

กลุ่มที่ยื่นมากที่สุดคืออาหารและเครื่องดื่ม 388 คำขอ ตามด้วยยาสมุนไพร 153 คำขอ ระบบสื่อสารและอุปกรณ์ส่งสัญญาณ รวมถึงการจัดการสารสนเทศ 144 คำขอ อุปกรณ์ทางการแพทย์ 101 คำขอ และสารเคมีเกษตรกับเทคโนโลยีชีวภาพด้านแอนติบอดีเอนไซม์ เท่ากันที่ 52 คำขอ

ผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทยถึง 93% และต่างชาติ 7% โดย 5 อันดับแรกเป็นสถาบันการศึกษาไทยทั้งหมด ได้แก่ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี 99 คำขอ มหาวิทยาลัยบูรพา 82 คำขอ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 75 คำขอ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 65 คำขอ และมหาวิทยาลัยขอนแก่น 62 คำขอ

ส่วนการจดทะเบียนอนุสิทธิบัตรอยู่ที่ 1,528 ฉบับ เพิ่มขึ้น 39.16%

สิทธิบัตรออกแบบลด 2.51% แต่จดทะเบียนพุ่ง 33.82%

ด้านสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ มีการยื่นคำขอ 3,693 คำขอ ลดลง 2.51% จากช่วงเดียวกันของปี 2568

แบบผลิตภัณฑ์ที่มีการยื่นมากที่สุด ได้แก่ ลวดลายผ้า 461 คำขอ บรรจุภัณฑ์ 330 คำขอ รถยนต์และอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง 315 คำขอ เครื่องประดับ 290 คำขอ และอุปกรณ์ก่อสร้าง 207 คำขอ

ผู้ยื่นคำขอเป็นคนไทย 63% และต่างชาติ 37% โดย 5 อันดับแรกเป็นสถาบันการศึกษาไทยทั้งหมด ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม 116 คำขอ มหาวิทยาลัยศิลปากร 91 คำขอ มหาวิทยาลัยบูรพา 68 คำขอ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี 65 คำขอ และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 64 คำขอ

ขณะที่การจดทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์อยู่ที่ 4,111 ฉบับ เพิ่มขึ้น 33.82%

แจ้งลิขสิทธิ์พุ่ง 47.86%

สำหรับลิขสิทธิ์ มีการยื่นแจ้งข้อมูล 11,771 ผลงาน เพิ่มขึ้น 47.86%

ประเภทผลงานที่แจ้งมากที่สุด ได้แก่ วรรณกรรม เช่น งานนิพนธ์และโปรแกรมคอมพิวเตอร์ 4,751 ผลงาน ศิลปกรรม 3,084 ผลงาน ดนตรีกรรม 2,482 ผลงาน สิ่งบันทึกเสียง 730 ผลงาน และโสตทัศนวัสดุ 555 ผลงาน

ผู้ยื่นแจ้งข้อมูลเป็นคนไทยถึง 99% และต่างชาติ 1% โดยผู้ยื่นมากที่สุดคือ บริษัท มิวซิกมูฟ จำกัด 308 ผลงาน มหาวิทยาลัยขอนแก่น 217 ผลงาน มหาวิทยาลัยมหิดล 175 ผลงาน มหาวิทยาลัยทักษิณ 129 ผลงาน และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน 75 ผลงาน

นางอรมนกล่าวว่า ลิขสิทธิ์ได้รับความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์ จึงไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนกับกรม และตัวเลขการแจ้งข้อมูลดังกล่าวไม่สามารถสะท้อนภาพรวมงานสร้างสรรค์ทั้งหมดของประเทศได้ อย่างไรก็ตาม การแจ้งข้อมูลสามารถใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงเบื้องต้นในกรณีเกิดข้อพิพาท และช่วยให้ผู้อื่นเข้าถึงข้อมูลเพื่อขอใช้ประโยชน์จากงานลิขสิทธิ์ได้ง่ายขึ้น

นางอรมนกล่าวทิ้งท้ายว่า แนวโน้มการยื่นคำขอและการรับจดทะเบียนที่เพิ่มขึ้น สะท้อนว่าผู้ประกอบการ สถาบันการศึกษา และนักสร้างสรรค์ทั้งไทยและต่างชาติให้ความสำคัญกับการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญามากขึ้น

กรมฯ จะเร่งพัฒนาประสิทธิภาพการพิจารณาคำขอ ยกระดับบริการดิจิทัล และผลักดันการนำทรัพย์สินทางปัญญาไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้ธุรกิจไทย และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ