ประเทศไทยในเกม AI: จากการ “ปรับใช้” สู่ “การสร้าง”ขีดความสามารถของประเทศ

ดร.ธีระพล ถนอมศักดิ์ยุทธ ประธานคณะผู้บริหารด้านความยั่งยืนองค์กร
และการพัฒนากลยุทธ์ เครือเจริญโภคภัณฑ์

AI กำลังกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่ของเศรษฐกิจโลก และกำลังเปลี่ยนวิธีที่องค์กรสร้างคุณค่า การแข่งขันในระยะต่อไปจะไม่ได้วัดกันที่ว่าใครมี AI ใช้ก่อน แต่จะวัดกันที่ว่าใครมีความสามารถในการสร้างและนำ AI ไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่า สำหรับประเทศไทย นี่คือช่วงเวลาที่ต้องเร่งสร้างขีดความสามารถของตัวเอง ทั้งด้าน Compute, Data, Model, Algorithm, Energy และ Talent เพราะหากโครงสร้างสำคัญเหล่านี้ยังต้องพึ่งพาภายนอกทั้งหมด ความสามารถในการแข่งขันของประเทศก็จะขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีของผู้อื่น

จากการใช้ AI สู่การสร้าง AI

บทเรียนจากยุคอินเทอร์เน็ตสะท้อนให้เห็นว่า เมื่อแพลตฟอร์ม ระบบ และข้อมูลสำคัญอยู่ภายนอกประเทศ การพัฒนาเทคโนโลยีในประเทศย่อมมีข้อจำกัด ยุค AI มีโจทย์ที่ลึกกว่าเดิม เพราะข้อมูลที่นำเข้าสู่ระบบสามารถกลายเป็นองค์ความรู้ที่ช่วยเพิ่มความสามารถให้กับ AI

Compute Infrastructure จึงกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของการแข่งขัน ประเทศที่มี Compute เพียงพอและมีต้นทุนแข่งขันได้ จะสามารถพัฒนา Model, Algorithm และ Application ได้เร็วขึ้น ขณะที่ประเทศที่พึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานจากภายนอกทั้งหมด ย่อมมีข้อจำกัดด้านต้นทุน ความเร็ว และความเป็นอิสระทางเทคโนโลยี เป้าหมายของไทยจึงควรอยู่ที่การสร้างความสามารถของตัวเอง พร้อมเปิดรับและเชื่อมต่อเทคโนโลยีจากทั่วโลก เพื่อให้ประเทศไทยมีทางเลือกและมีบทบาทในห่วงโซ่เทคโนโลยี AI

เมื่อ AI กลายเป็นต้นทุนใหม่ของธุรกิจ

องค์กรจำนวนมากเริ่มนำ AI มาใช้แล้ว แต่คำถามต่อไปคือ AI สร้างผลลัพธ์ให้ธุรกิจมากเพียงใด เพราะการประมวลผลทุกครั้งมีต้นทุน ทั้ง Token และ Compute ยิ่งนำ AI ไปใช้กับข้อมูลจำนวนมาก ต้นทุนก็ยิ่งเพิ่มขึ้น

การเลือก AI Model จึงต้องสอดคล้องกับลักษณะงาน งานบางประเภทไม่จำเป็นต้องใช้ Model ที่มีความสามารถสูงที่สุด การบริหาร Token และ Compute ให้เหมาะสมจะช่วยให้องค์กรสร้าง Intelligence ในต้นทุนที่แข่งขันได้ แนวคิดนี้ทำให้ AI กลายเป็นเรื่องของกลยุทธ์ทางธุรกิจ มากกว่าเรื่องของเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว  

เปลี่ยน AI จากโครงการทดลองเป็นเครื่องจักรสร้างธุรกิจ

ช่วงแรกของ AI Transformation องค์กรให้ความสำคัญกับการค้นหา Use Case และทดลองเทคโนโลยี แต่ระยะต่อไปต้องให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ทางธุรกิจ โดยAI สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และสร้างธุรกิจใหม่ได้ ตัวอย่างเช่น ธุรกิจค้าปลีกสามารถวิเคราะห์ความต้องการของสินค้าในแต่ละสาขา ภาคการเกษตรสามารถใช้ AI วิเคราะห์พื้นที่ โรคพืช และแมลง ฟาร์มสามารถใช้เซนเซอร์ และหุ่นยนต์ตรวจสอบสุขภาพสัตว์ ขณะที่งานบริการลูกค้าสามารถให้บริการได้ตลอด 24 ชั่วโมง และภาคการเงินสามารถใช้ AI ช่วยทำ Credit Scoring ได้เร็วขึ้น

 AI กำลังเปลี่ยนโครงสร้างการทำงาน

การพัฒนาของ Agentic AI กำลังทำให้บทบาทของ AIขยับจากเครื่องมือที่ตอบคำถามหรือสร้างเนื้อหา ไปสู่ระบบที่สามารถรับคำสั่งและดำเนินงานหลายขั้นตอน เมื่อ AI สามารถเข้าถึงข้อมูล ระบบ และไฟล์ขององค์กร Workflow จึงต้องถูกออกแบบใหม่ องค์กรสามารถให้ AI ทำงานต่อเนื่องได้ตลอด 24 ชั่วโมง และให้มนุษย์เข้ามากำกับในจุดที่ต้องใช้การตัดสินใจหรือความรับผิดชอบ

คน ข้อมูล และระบบนิเวศต้องเดินไปพร้อมกัน

AI ที่ดีต้องมีข้อมูลที่มีคุณภาพ และต้องมีคนที่สามารถนำเทคโนโลยีไปสร้าง Solution ได้ ข้อมูลที่กระจัดกระจายและไม่มีมาตรฐานจะกลายเป็นข้อจำกัดสำคัญของการพัฒนา AI

Talent จึงเป็นโครงสร้างพื้นฐานอีกประเภทหนึ่งของยุค AI คนรุ่นใหม่สามารถใช้ AI สร้าง Solution และพัฒนาธุรกิจได้ด้วยตัวเอง องค์กรต้องสร้างสภาพแวดล้อมที่ช่วยให้คนเรียนรู้และพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง เพราะความรู้และเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

การเปลี่ยนผ่านยังต้องครอบคลุม Partner, Supplier และ SME ในระบบนิเวศ หากองค์กรพัฒนาเร็ว แต่ผู้เกี่ยวข้องรอบข้างไม่สามารถปรับตัวได้ การขยาย AI ก็จะติดข้อจำกัด

โครงสร้างพื้นฐานคือฐานของ AI Economy

หากประเทศไทยต้องการก้าวสู่การเป็น AI Hub การมี Data Center เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ Ecosystem ต้องครอบคลุมตั้งแต่ Chipset, Electronics, Energy, Data Center, Compute ไปจนถึง Foundation Model, LLM, Application และ Business Use Case

Energy Security เป็นเงื่อนไขสำคัญ เพราะ AI Data Center ต้องใช้พลังงานในระดับสูง การลงทุนด้าน Data Center ยังสามารถต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง ทั้งชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ระบบไฟฟ้า แบตเตอรี่ ระบบทำความเย็น และอุปกรณ์ต่าง ๆ อีกแนวทางที่กำลังได้รับความสนใจคือ AI Factory ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำหรับผลิต Compute หรือ Token ในต้นทุนที่แข่งขันได้ สิ่งเหล่านี้สามารถสร้างห่วงโซ่อุตสาหกรรมใหม่และเพิ่มความสามารถของประเทศในระยะยาว

Governance คือเงื่อนไขของการเติบโต

เมื่อ AI เข้าไปอยู่ในกระบวนการทำงานมากขึ้น ความรับผิดชอบและความเสี่ยงก็เพิ่มขึ้นตาม องค์กรต้องกำหนดธรรมาภิบาล AI (AI Governance), จริยธรรม AI (Ethical AI) และความปลอดภัยทางไซเบอร์ (Cybersecurity) ให้ชัดเจน ตั้งแต่สิทธิในการเข้าถึงข้อมูล ขอบเขตการทำงานของ AI ไปจนถึงผู้รับผิดชอบต่อผลลัพธ์ ภัยคุกคามในอนาคตยังรวมถึง AI Enabled Cyber Threats ซึ่งสามารถเพิ่มความเร็วและความซับซ้อนของการโจมตีได้ การวางระบบ Governance จึงต้องเกิดขึ้นพร้อมกับการขยายการใช้ AI อย่างไรก็ตาม มนุษย์ยังคงมีบทบาทสำคัญในการกำกับและตัดสินใจ เพราะท้ายที่สุดแล้ว องค์กรและบุคคลยังต้องรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น

ไทยต้องเลือกบทบาทของตัวเองในยุค AI

AI กำลังสร้างระบบเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ที่เชื่อมโยง Compute, Energy, Data Center, Model, Token Cost, Data, Talent, Governance และ Business Model เข้าด้วยกัน ในระดับองค์กร การเปลี่ยนจาก “Traditional Company” ไปสู่ “Tech Driven Company” จะเป็นโจทย์สำคัญ ส่วนในระดับประเทศ การสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ความสามารถและระบบนิเวศ จะเป็นฐานของความสามารถในการแข่งขัน

ประเทศไทยจึงต้องตัดสินใจว่าจะอยู่ตรงไหนในห่วงโซ่ AI หากเราสามารถสร้างคน สร้างโครงสร้างพื้นฐาน พัฒนาข้อมูล สร้างงานวิจัย และนำ AI ไปใช้ในธุรกิจจริงได้ ประเทศไทยจะมีโอกาสก้าวจากผู้ใช้เทคโนโลยีไปสู่ผู้สร้างและผู้ร่วมกำหนดอนาคต

AI กำลังเปลี่ยนกติกาการแข่งขันของโลก คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่าเราจะใช้ AI หรือไม่ แต่คือเราจะใช้ความสามารถของ AI เพื่อสร้างความสามารถใหม่ให้กับองค์กรและประเทศไทยได้เร็วเพียงใด

ในเกมที่เปลี่ยนเร็ว ผู้ที่สร้างขีดความสามารถได้เร็วกว่า ย่อมมีโอกาสเป็นผู้กำหนดเกม

บทความชิ้นนี้เขียนขึ้นประกอบการบรรยายหัวข้อ “CP AI Transformation” ในงาน “CP Excellence Sharing Day” โดยดร.ธีระพล ถนอมศักดิ์ยุทธ ประธานคณะผู้บริหารด้านความยั่งยืนองค์กร และการพัฒนากลยุทธ์ เครือเจริญโภคภัณฑ์ วันที่ 19 สิงหาคม 2569 ณ True Digital Park กรุงเทพมหานคร