จาก “ฝนแช่” สู่ “น้ำท่วมกรุง” ส่องแผนลงทุน 13 อุโมงค์ยักษ์กทม. รับมือวิกฤตได้จริง?

ด้วยสภาพของกรุงเทพมหานคร มีพื้่นที่ประมาณ 1,568 ตารางกิโลเมตร ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นที่ลุ่มต่ำตอนปลายของแม่น้ำเจ้าพระยาใกล้อ่าวไทย

ทำให้เมื่อฝนตกหนัก ยังรับทั้งน้ำฝนจากฟ้า น้ำเหนือและน้ำทะเลหนุน จึงเกิดน้ำรอระบาย เพราะต้องใช้เวลานานในการระบายน้ำออกจากพื้นที่

ล่าสุดปรากฎการณ์ ”ฝนแช่“ ตกหนัก 48 ชั่วโมงในวันที่ 25-26 กันยายน 2569 ทำให้เครื่องไม้ เครื่องมือ รวมถึงอุโมงค์ยักษ์ของกทม.แม้จะสร้างเสร็จไปหลายแห่ง แต่ยังไม่ช่วยระบายน้ำได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เมื่อน้ำในคลองถูกเติมจากฝนบนฟ้ามาอย่างต่อเนื่อง

ทุกครั้งเมื่อเกิดน้ำท่วมกรุงเทพฯ คำถามที่ตามมาสิ่งที่กทม.ได้ลงทุนหลายหมื่นล้านบาท ในก่อสร้างอุโมงค์ยักษ์ไปนั้น ช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของคนกรุงได้จริงหรือไม่

ขณะที่ “ชัชชาติ สิทธิพันธุ์” ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร (กทม.) ออกมาย้ำว่าปัจจุบันกทม. เดินเครื่องอุโมงค์ระบายน้ำหลัก 3 แห่ง ได้แก่ บึงมักกะสัน ระบายได้ 45 ลบ.ม./วินาที อุโมงค์บางซื่อระบายได้ 45 ลบ.ม./วินาทีและอุโมงค์พระโขนงระบายได้ 60 ลบ.ม./วินาที รวมกำลังระบายประมาณ 150 ลบ.ม./วินาที

“อนาคตจะมีโครงการอุโมงค์ส่วนต่อขยายจากบึงหนองบอนถึงคลองประเวศบุรีรมย์และคลองสี่ที่จะมาช่วยระบายน้ำโซนตะวันออก อยู่ระหว่างการพิจารณาคุณสมบัติผู้รับเหมา ใช้เงินก่อสร้าง 9,561 ล้านบาท“ชัชชาติกล่าว

หากย้อนดูแผนระบายน้ำของกทม.จะพบว่ามีการพูดถึงอุโมงค์ระบายน้ำขนาดใหญ่ทั้งก่อสร้างไปแล้วและยังอยู่ระหว่างรอจัดสรรงบประมาณมาดำเนินการก่อสร้าง

สำหรับอุโมงค์ 5 แห่งที่กทม.สร้างไปแล้ว มีความยาว 28.57 กิโลเมตร และมีประสิทธิภาพการระบายน้ำรวม 255 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

ประกอบด้วย 1.โครงการก่อสร้างระบบผันน้ำเปรมประชากรมีขีดความสามารถในการระบายน้ำ 30 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีอุโมงค์ใต้ดินขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.40 เมตรความยาวประมาณ 1.88 กิโลเมตร แก้ไขปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ตอนบนของกรุงเทพฯ ริมคลองเปรมประชากร เขตบางซื่อ จตุจักร หลักสี่และดอนเมือง ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 3.50 ตารางกิโลเมตร

2.อุโมงค์ระบายน้ำบึงมักกะสันลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ขีดความสามารถระบายน้ำ 45 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีและท่อระบายน้ำใต้ดินขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง4. 60 เมตรความยาวประมาณ 5.98 กิโลเมตร ช่วยแก้ปัญหาน้ำท่วมเขตวัฒนา ปทุมวัน ราชเทวี พญาไท ห้วยขวางและดินแดงครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 26 ตารางกิโลเมตร

3.อุโมงค์ระบายน้ำคลองแสนแสบและคลองลาดพร้าวลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาพื้นที่ที่จะได้รับประโยชน์ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 50 ตารางกิโลเมตรได้แก่ พื้นที่เขตห้วยขวาง บางกะปิ บึงกุ่ม วัฒนา วังทองหลางและลาดพร้าว อุโมงค์มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 เมตรยาวประมาณ 5.11 กิโลเมตรมีขีดความสามารถในการระบายน้ำ 60 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

4.อุโมงค์ระบายน้ำใต้คลองบางซื่อจากคลองลาดพร้าวถึงแม่น้ำเจ้าพระยา วงเงิน 2,457 ล้านบาท เริ่มจากบริเวณถนนรัชดาภิเษกลอดใต้คลองบางซื่อไปออกแม่น้ำเจ้าพระยา พื้นที่ที่จะได้รับประโยชน์ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 56 ตารางกิโลเมตร ได้แก่ พื้นที่เขตห้วยขวาง ดินแดง พญาไท จตุจักรลาดพร้าว วังทองหลาง บางซื่อและดุสิตอุโมงค์มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 เมตรความยาว 6.40 กิโลเมตรก่อสร้างสถานีสูบน้ำตอนปลายอุโมงค์กำลังสุก 60 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที

5.อุโมงค์ระบายน้ำจากบึงหนองบอนสู่แม่น้ำเจ้าพระยาวงเงิน 4,925 ล้านบาท
จากบริเวณบึงหนองบอนโดยอาศัยบึงหนองบอนเป็นพื้นที่เก็บน้ำหรือแก้มลิงรองรับรอบบึงหนองบอนผ่านคลองต่างๆและเร่งระบายน้ำผ่านอุโมงค์ระบายน้ำออกสู่แม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณคลองบางอ้อ พื้นที่ได้รับประโยชน์ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 85 ตารางกิโลเมตร ได้แก่ เขตประเวศ บางนา พระโขนงและพื้นที่ต่อเนื่อง

อุโมงค์ระบายน้ำมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 เมตร มีความยาวประมาณ 9.20 กิโลเมตร โดยก่อสร้างอุโมงค์ระบายน้ำจากบึงหนองบอนถึงแม่น้ำเจ้าพระยาพร้อม อาคารรับน้ำเข้าอุโมงค์จำนวน 7 แห่ง สถานีสูบน้ำอุโมงค์บางอ้อขนาดกำลังสูบ 10 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาทีและอาคารทิ้งน้ำจำนวน 1 แห่ง เพื่อใช้ในการเพิ่มประสิทธิภาพการป้องกันน้ำท่วมบริเวณถนนศรีนครินทร์สุขุมวิทและลดระดับน้ำในคลองโดยวิธีการบริหารจัดการน้ำซึ่งจะทำให้การก่อสร้างอุโมงค์ระบายน้ำดังกล่าวเกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการเร่งระบายน้ำออกจากพื้นที่ที่อยู่ห่างไกลจากแม่น้ำเจ้าพระยา

นอกจากนี้กทม. ยังมีแผนการดำเนินการก่อสร้างระบายน้ำขนาดใหญ่เพิ่มเติมอีก 8 แห่งความยาวรวม 55.32 กิโลเมตร มีประสิทธิภาพการระบายน้ำรวม 370 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง5 แห่งและอยู่ระหว่างขอจัดสรรงบประมาณอีก 3 แห่ง

ฝั่งตะวันออกจำนวน 6 แห่ง ได้แก่อุโมงค์ระบายน้ำคลองเปรมประชากรจากคลองบางบัวลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา วงเงิน 9,800 ล้านบาท

อุโมงค์ระบายน้ำคลองแสนแสบ วงเงิน 1,751 ล้านบาท จากอุโมงค์ระบายน้ำคลองแสนแสบและคลองลาดพร้าวถึงซอยลาดพร้าว 130 เพื่อขยายความยาวอุโมงค์ระบายน้ำคลองแสนแสบเดิมออกไปตามแนวคลองแสนแสบ

ส่วนขยายอุโมงค์ระบายน้ำใต้คลองบางซื่อจากถนนรัชดาภิเษกถึงคลองลาดพร้าว วงเงิน 1,700 ล้านบาท

อุโมงค์ระบายน้ำใต้คลองพระโขนงจากสถานีสูบน้ำอุโมงค์พระโขนงถึงคลองสวนอ้อย

อุโมงค์ระบายน้ำส่วนขยายจากบึงหนองบอนถึงคลองประเวศบุรีรมย์และคลองสี่ และอุโมงค์ถนน พิษณุโลกจากคลองแสนแสบลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา

ฝั่งตะวันตก มี 2 แห่ง ได้แก่ อุโมงค์ระบายน้ำคลองทวีวัฒนาบริเวณคอขวด วงเงิน 2,274 ล้านยาท

และอุโมงค์ระบายน้ำคลองพระยาราชมนตรีจากคลองภาษีเจริญถึงคลองสนามชัย วงเงิน 6,130 ล้านบาท