ยูโอบี จัดนิทรรศการศิลปะสัมผัสได้ ให้คนตาบอดชมงานที่หอศิลปกรุงเทพฯ

ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย นำนิทรรศการ “UOB Please Touch ศิลปะสัมผัสได้” จัดที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) โดยแปลงภาพวาดรางวัลในคอลเลกชัน UOB Painting of the Year เป็นงานนูนต่ำสามมิติ ให้คนที่มองไม่เห็นรับรู้งานศิลปะผ่านการสัมผัส

ธรรัตน โอฬารหาญกิจ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริหารสื่อสารและภาพลักษณ์องค์กร ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย กล่าวว่า คุณค่าของคอลเลกชันศิลปะไม่ได้อยู่เพียงที่การเก็บรักษาผลงาน แต่อยู่ที่การทำให้ผลงานได้พบกับผู้คนและเปิดรับการตีความใหม่ๆ การจัดแสดงครั้งนี้นำการสัมผัสมาเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ เพื่อให้ผู้ชมที่มีวิธีรับรู้ต่างกันสามารถเข้าถึงและตีความผลงานได้ด้วยตนเอง

ด้าน รัตติยา มหัตโกมล ผู้อำนวยการอาวุโส Legal and Secretariat ธนาคารยูโอบี ประเทศไทย หนึ่งในพนักงานอาสาสมัครที่ร่วมบรรยายผลงาน เผยว่า การอธิบายงานศิลปะไม่ใช่เพียงการบอกว่าสิ่งที่อยู่ตรงหน้าคืออะไร แต่คือการช่วยกันสร้างภาพขึ้นในจินตนาการ ผู้ชมแต่ละคนรับรู้และตีความรายละเอียดของผลงานแตกต่างกันออกไป

เมื่อทุกอย่างเริ่มที่ปลายนิ้ว

หนึ่งในผู้เข้าร่วมคือบรรชัน หมวกคำ ผู้พิการทางการเห็น ที่เพิ่งเคยสัมผัสงานศิลปะในหอศิลป์เป็นครั้งแรก

ผู้ชมส่วนใหญ่เริ่มรู้จักงานศิลปะด้วยสายตา แต่สำหรับบรรชัน ทุกอย่างเริ่มที่ปลายนิ้ว เขาไล่สัมผัสเส้น รูปทรง และพื้นผิวทีละส่วน แล้วค่อยๆ ประกอบเป็นภาพในหัว

“รายละเอียดที่สัมผัสผ่านปลายนิ้วช่วยให้ผมจินตนาการถึงรูปทรงและองค์ประกอบของผลงานได้ชัดเจนขึ้น เป็นประสบการณ์ที่ทั้งสนุกและน่าประทับใจมาก”

เขาเป็นหนึ่งในผู้พิการทางการเห็น 30 คนที่ร่วมกิจกรรมนี้ โดยมาจากโครงการส่งเสริมการจ้างงานคนพิการของธนาคารยูโอบี โรงเรียนสอนคนตาบอดกรุงเทพ และศูนย์ฝึกอาชีพหญิงสามพราน

ผลงานที่จัดแสดงมี 10 ชิ้น มาจากภาพที่ชนะการประกวด UOB Painting of the Year และอยู่ในคอลเลกชันของธนาคาร ภาพเหล่านี้เดิมเป็นงานสองมิติ ถูกแปลงเป็นงานนูนต่ำสามมิติเพื่อให้รับรู้องค์ประกอบของภาพได้ด้วยมือ

ก้องเกียรติ์ พิษณุลักษณ์ ศิลปินงานสามมิติ เป็นผู้ทำงานทั้งชุด วัสดุหลักคือไฟเบอร์และเรซิน เคลือบด้วยสีปลอดสารพิษที่ปลอดภัยต่อการสัมผัส แต่ละชิ้นใช้เทคนิคต่างกัน ทั้งปั้นดิน หล่อขึ้นรูป และทำต้นแบบด้วยการพิมพ์สามมิติ

ระหว่างทำงาน ทีมของธนาคารและศิลปินเจ้าของภาพช่วยกันลองและแก้ไขหลายรอบ โจทย์คือทำให้ระดับความนูน พื้นผิว และเส้นสาย ทำหน้าที่แทนสี แสง และมิติของภาพต้นฉบับ โดยไม่ทิ้งลักษณะและเจตนาของศิลปิน

ตัวอย่างเช่น “ชุมชนแออัด” ของพิมพ์พิศา อนุฤทธิ์ ใช้การปั้นและหล่อเรซินสร้างข้าวของจำนวนมากที่ซ้อนทับกันจนดูเป็นที่อยู่อาศัย “Ctrl + Alt + Destruct” ของธัญญภัทร มานะสาระกุล ใช้ชิ้นส่วนคีย์บอร์ดที่ประกอบเป็นลูกระเบิด ให้กลายเป็นรูปทรงที่จับต้องได้ ส่วน “กรุณาหยุด หยุดเพื่อโลก หยุดเพื่อทุกคน” ของทองไมย์ เทพราม ใช้ความสูงต่ำของผิวงานและพื้นผิวที่ต่างกัน แทนสัตว์หลายชนิดที่เรียงกันเป็นสัญลักษณ์เรียกร้องสันติภาพ

นอกจากงานนูนต่ำ ในนิทรรศการมีข้อมูลอักษรเบรลล์ประกอบ และผู้ชมทั่วไปสามารถลองปิดตาแล้วสัมผัสงานได้ กิจกรรมนี้ไม่ได้พยายามจำลองว่าการมองไม่เห็นเป็นอย่างไร แต่ต้องการให้คนเห็นว่างานชิ้นเดียวกันรับรู้ได้หลายทาง

พนักงานอาสาสมัครของธนาคาร 28 คนช่วยเล่ารายละเอียดและที่มาของงาน หน้าที่ของพวกเขาไม่ใช่บอกว่าผู้ชมควรเห็นหรือรู้สึกอะไร แต่ให้ข้อมูลพอที่แต่ละคนจะสร้างภาพและความหมายของตัวเอง

ทั้งนี้ UOB Please Touch เริ่มที่ BACC เมื่อปี 2558 โดยนำผลงานของศิลปินผู้พิการทางการเห็นมาแสดงคู่กับงานศิลปินอาชีพ จากนั้นขยายไปตามโรงเรียนสอนคนตาบอดในหลายจังหวัด

ปี 2568 งานนูนต่ำชุดนี้ไปจัดแสดงที่โรงเรียนสอนคนตาบอดสี่แห่ง และปีนี้ถูกนำกลับมาแสดงที่ BACC อีกครั้ง