BMHH ชวนรู้จัก “Confirmation Bias” อคติทางความคิด ที่ทำให้เรา “เชื่อในสิ่งที่ตัวเองอยากเชื่อ”

เพจเฟชบุ๊ก “BMHH – Bangkok Mental Health Hospital” โรงพยาบาลเฉพาะทางด้านจิตเวช ในเครือของโรงพยาบาลเวชธานี ชวนทำความรู้จัก “Confirmation Bias” อคติทางความคิด ที่ทำให้เรา “เชื่อในสิ่งที่ตัวเองอยากเชื่อ”

เคยไหม? พอเราเชื่อว่า “คนนี้ไม่ชอบเรา” แค่วันหนึ่งเขาเดินผ่านแล้วไม่ทัก เราก็คิดทันทีว่า “เห็นไหม…คิดไว้ไม่มีผิด”

แต่วันที่เขาชวนคุยหรือช่วยเหลือเรา เรากลับคิดว่า “เขาคงทำตามมารยาท” ทั้งที่เป็นคนคนเดิม แต่เรากลับให้น้ำหนักกับ “หลักฐาน” แต่ละด้านไม่เท่ากัน

นี่คือ “Confirmation Bias” หรือ “อคติยืนยันความเชื่อ” แนวโน้มที่เรามัก เลือกสนใจ ตีความ และจดจำข้อมูลที่สนับสนุนสิ่งที่เราเชื่ออยู่แล้ว ขณะที่ข้อมูลอีกด้านอาจถูกมองข้ามโดยไม่รู้ตัว

พูดง่าย ๆ คือ บางครั้งเราไม่ได้กำลังมองหาว่า “อะไรคือความจริง?” แต่กำลังมองหาว่า “อะไรที่บอกว่าเราคิดถูก?” ทำไมสมองถึงเข้าข้างความคิดตัวเอง? เพราะสมองต้องประมวลผลข้อมูลจำนวนมากในแต่ละวัน จึงอาศัย “ทางลัดทางความคิด” (Mental Shortcut) เพื่อช่วยให้คิดและตัดสินใจได้เร็วขึ้น

เชื่อว่า “เราไม่เก่ง”  คำตำหนิครั้งเดียวจำไม่ลืม แต่คำชมกลับคิดว่าเขาพูดเอาใจ

เชื่อว่า “ของชิ้นนี้ดีที่สุด”  อ่านรีวิวแล้วสนใจแต่ข้อดี ส่วนข้อเสียกลับหาเหตุผลมาหักล้าง

Confirmation Bias เกิดขึ้นได้กับทุกคน และ ไม่ใช่ความผิดปกติทางจิตใจ แต่ถ้าไม่ทันสังเกต อาจทำให้เราตัดสินใจหรือมองความสัมพันธ์จากข้อมูลเพียงด้านเดียว

ครั้งหน้าที่กำลังคิดว่า “เห็นไหม ฉันคิดถูกจริง ๆ ” ลองถามตัวเองกลับว่า “ถ้าสิ่งที่เราเชื่อไม่จริง มีหลักฐานอะไรที่เรากำลังมองข้ามอยู่หรือเปล่า? ” แล้วคุณล่ะ เคย “เชื่อในสิ่งที่อยากเชื่อ” จนมารู้ทีหลังว่าเรื่องจริงไม่ใช่อย่างที่คิดไหม?

ขอบคุณข้อมูลจาก เพจเฟชบุ๊ก “BMHH – Bangkok Mental Health Hospital”