‘หมอคิด’ แนะรัฐเลือก 1 อุตสาหกรรมเรือธง ปั้นอิมแพ็คโลก Wellness Innovation Hub

เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญข้อจำกัดรอบด้าน ทั้งงบประมาณ หนี้สาธารณะ และกำลังแรงงานที่ลดลง ถึงเวลาที่รัฐบาลต้องเลิกหว่านทรัพยากรไปหลายทิศทาง แล้วเลือกเดิมพันกับอุตสาหกรรมเรือธงเพียงหนึ่งเดียว

นพ.ศุภชัย ปาจริยานนท์ ชี้เป้า Health & Wellness คือโอกาสของไทย แต่โจทย์สำคัญไม่ใช่แค่การเป็น Medical Hub หากต้องยกระดับสู่ “Wellness Innovation Hub” ดึงนวัตกรรม เงินลงทุน และอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องเข้ามาสร้างมูลค่าใหม่ให้ประเทศ

นพ.ศุภชัย ปาจริยานนท์ หรือ “หมอคิด” ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร RISE สถาบันเร่งสปีดนวัตกรรมองค์กรระดับภูมิภาค และกรรมการผู้จัดการกองทุน SeaX Ventures เปิดเผยกับ ‘ประชาชาติธุรกิจ’ ถึงยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยว่า รัฐบาลไม่อาจใช้วิธีบริหารจัดการแบบเดิมด้วยการกระจายงบประมาณและกำลังคนไปในหลายอุตสาหกรรมพร้อมกันอีกต่อไป การฟันธงเลือกอุตสาหกรรมเรือธงเพียงหนึ่งเดียวที่มีอิมแพ็กสูง คือหัวใจสำคัญในการปลดล็อกเศรษฐกิจไทย

ปักหมุด Wellness

นพ.ศุภชัย กล่าวว่า ไทยมีข้อจำกัดทั้งงบประมาณตึงตัว หนี้สาธารณะสูง ประชากรลดลง และเข้าสู่สังคมสูงวัย จึงไม่สามารถโฟกัส 5–10 อุตสาหกรรมพร้อมกันได้ จำเป็นต้องเลือกเพียง 1 อุตสาหกรรมหลักที่มีขนาดใหญ่พอจะสร้างผลกระทบเชิงบวกต่ออุตสาหกรรมอื่น เหมือนโมเดลที่ไต้หวันเลือกลงทุนในเซมิคอนดักเตอร์ ตั้งแต่การออกแบบ พัฒนาชิป ส่งออก จนกระทั่งเกิดเป็นอิมแพค ครอบคลุมถึงอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง

อุตสาหกรรมที่เป็นคำตอบของไทยคือ Health และ Wellness เนื่องจากเรามีแต้มต่อเชิงโครงสร้างพื้นฐานที่เหนือกว่าคู่แข่ง ทั้งระบบหลักประกันสุขภาพ, โรงพยาบาลมาตรฐานสากล JCI มากถึง 60 แห่ง ซึ่งเป็นแห่งแรกๆ ในเอเชีย และบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญสูง ขณะเดียวกันเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมอื่น ไทยเริ่มเสียเปรียบเพื่อนบ้านอย่างเห็นได้ชัด ทั้งเกษตรกรรมที่ผลผลิตต่อไร่พ่ายแพ้เวียดนาม ภาคการผลิตยานยนต์ที่เจอปัญหาเปลี่ยนผ่านสู่ EV และแข่งราคาไม่ได้ หรือการท่องเที่ยวที่ถูกแย่งชิงนักท่องเที่ยว

การปักหมุด Wellness จึงเป็นการดึงจุดแข็งทางการแพทย์มาขยายผลเป็น Wellness Innovation เพื่อสร้างมูลค่าใหม่ โดยต้องอาศัยการมองภาพรวมที่สร้างผลประโยชน์ร่วมกัน วิน-วิน ให้แก่ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย

“ถ้าเราสามารถเอานักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพเข้ามาเมืองไทยได้เพิ่มขึ้นสัก 1 ล้านคน คงไม่ได้มีแค่โรงพยาบาลที่ได้ประโยชน์ เวลาเขามาคงพาลูกหลานหรือญาติมาด้วย พอกระแสมาปุ๊บ โรงแรมก็เต็ม ท่องเที่ยวได้แน่ๆ ร้านอาหารก็เต็ม พ่อค้าแม่ค้าเกษตรกรก็ได้ประโยชน์ไปด้วย ส่งผลดีไปถึงระบบขนส่งและแพลตฟอร์มต่างๆ ทำอย่างไรที่เราจะทำให้ประเทศไทยถูกมองว่าไม่ได้มีแค่ประชากร 70 ล้านคน แต่สามารถสร้างมูลค่าครอบคลุมไปถึง 100 ล้านคนได้โดยไม่ได้เพิ่มประชากร”  

เขาย้ำว่า การดึงดูดผู้รับบริการเชิงสุขภาพที่มีกำลังซื้อสูง ไม่เพียงเพิ่มรายได้ต่อหัว แต่ยังกระจายรายได้สู่ภาคบริการ การท่องเที่ยว เกษตรกรรม และการขนส่งอย่างเป็นระบบ ทำให้ทุกภาคส่วนพร้อมใจกันผลักดันยุทธศาสตร์นี้ให้เกิดขึ้นจริง

Medical Innovation Hub

นพ.ศุภชัย กล่าวว่า แม้ไทยถูกมองเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์ Medical Hub ของภูมิภาค แต่นั่นยังไม่พอในยุคเทคโนโลยี เราต้องก้าวข้ามการเป็นเพียงผู้ให้บริการ Fee for Service ไปสู่การเป็น Medical & Wellness Innovation Hub

“เราต้องเปลี่ยนจากคำว่า Medical Hub หรือ Wellness Hub ให้กลายเป็น Medical Innovation Hub หรือ Wellness Innovation Hub นวัตกรรมจะเป็นตัวเพิ่มมูลค่า ไม่ใช่แค่ให้บริการมารักษา มาตรวจ ดริปวิตามิน ทำหน้า ซึ่งนั่นมันดีหมด แต่อาจจะไม่พอ ทำอย่างไรให้มันเพิ่มมูลค่าได้มากกว่านี้ วิธีการเดียวคือต้องใส่เรื่องนวัตกรรมเข้าไป เพื่อให้เรากินเรื่องนี้ได้ยาวๆ ไม่ใช่ทำแค่ปีสองปีแล้วเลิก”

เขายกหนึ่งในตัวอย่างการพัฒนาไปสู่ Wellness Innovation Hub  คือ การวิจัยทางคลินิก (Clinical Trials) ซึ่งเป็นหัวใจของการพัฒนายาและเวชภัณฑ์ระดับโลก ปัจจุบันบริษัทยายักษ์ใหญ่ต้องเสียค่าใช้จ่ายและเวลาอย่างมหาศาล หากไทยวางโครงสร้างรองรับการทดสอบวิจัยได้รวดเร็วและมีมาตรฐาน จะช่วยประหยัดงบและเวลาให้ต่างชาติได้อย่างมาก ผลที่ตามมาคือ ผู้ป่วยโรคซับซ้อนอย่างมะเร็งในไทยจะเข้าถึงยานวัตกรรมใหม่ได้ฟรี โรงพยาบาลรัฐและมหาวิทยาลัยได้รับงบสนับสนุนการวิจัย อาจารย์แพทย์ได้สร้างสรรค์และตีพิมพ์ผลงานวิชาการระดับสากล เพิ่ม ranking ให้มหาวิทยาลัย และดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่อง เช่น การผลิตเครื่องมือแพทย์และเวชภัณฑ์ในประเทศแบบครบวงจร

ปลดล็อกคอขวดงานวิจัย

ผู้ก่อตั้ง RISE กล่าวว่า อุปสรรคสำคัญที่ฉุดรั้งความก้าวหน้าคือ กฎระเบียบและขั้นตอนทางราชการที่ล่าช้า ตัวอย่างเช่น การอนุมัติงานวิจัยทางคลินิกที่ใช้เวลานานถึง 2–6 เดือน ซึ่งขัดกับสภาวะการแข่งขันที่ต้องการความรวดเร็ว และเต็มไปด้วยคู่แข่ง

“เพื่อนบ้านอย่างมาเลเซีย เขามีการจัดการแบบรวมศูนย์ เอา อย. ศุลกากร และผู้เกี่ยวข้องกับการอนุมัติทั้งหมดมารวมกันเป็น One-Stop Service อนุมัติจบภายใน 15 วัน แค่นี้เราก็แพ้แล้ว งานวิจัยและเงินลงทุนไหลไปมาเลเซียเยอะมาก เพราะเขาโตเร็วมาก ส่วนของไทยยังอยู่ที่เดิม”

นพ.ศุภชัย ชี้ให้เห็นข้อมูลเม็ดเงินลงทุนของ Venture Capital ทั่วโลก ที่สัดส่วนการลงทุนในเทคโนโลยี AI เริ่มชะลอตัวลงจาก 70% เหลือ 50% เนื่องจากนักลงทุนเริ่มมองหาเทคโนโลยีที่สร้างโพรดักทิวิตี และทำกำไรได้จริง ขณะที่ตลาดยานวัตกรรมและสุขภาพ เช่น ยาลดน้ำหนัก (GLP-1) เพียงตัวเดียว กลับมียอดขายสูงกว่าบริษัท AI ท็อป 3 ของโลกรวมกัน สะท้อนว่าเม็ดเงินลงทุนระดับโลกกำลังไหลเข้าสู่อุตสาหกรรมสุขภาพอย่างมหาศาล

นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์โลก ยังบีบให้บริษัทยักษ์ใหญ่ฝั่งตะวันตกต้องมองหาฐานวิจัยและพัฒนา R&D แห่งใหม่ในเอเชีย หากไทยไม่เร่งปฏิรูปกระบวนการอนุมัติให้คล่องตัว เพื่อสร้างความเชื่อมั่นและรักษาสมดุลระหว่างความปลอดภัยของผู้ป่วยกับความเร็วในการแข่งขัน ไทยไม่เพียงพลาดโอกาสดึงดูดเม็ดเงินลงทุนหมื่นล้าน แต่ยังเสี่ยงถูกประเทศคู่แข่งชิงพื้นที่และเสียเปรียบเชิงยุทธศาสตร์อย่างถาวร

ต้นทุนมหาศาลของการไม่เลือก

นพ.ศุภชัย เน้นย้ำว่า สิ่งสำคัญที่สุดในเวลานี้คือ “ความชัดเจนเชิงนโยบายจากภาครัฐ” ซึ่งเป็นสิ่งที่ภาคเอกชนและนักลงทุนทั่วโลกกำลังเฝ้ามอง ภาครัฐไม่จำเป็นต้องอัดฉีดงบประมาณมหาศาลเสมอไป แต่คือการประกาศทิศทางเรือธงที่แน่ชัด เพื่อให้ทุกภาคส่วนเคลื่อนทัพไปในทิศทางเดียวกัน

“การที่เราไม่เลือกทางเดิน มันทำให้เราเสียเวลา เพราะการจะปั้นอุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่งให้เป็นระดับท็อปของโลกได้ ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 5 ถึง 10 ปี หรืออาจจะถึง 20 ปี

“หากเราเลือกและมุ่งมั่นปั้นให้สำเร็จ อุตสาหกรรมนี้จะกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐาน ใหม่ที่สร้างรายได้มหาศาลให้ประเทศอย่างยั่งยืน”

ทั้งนี้ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เพิ่งลงนามคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ในการแต่งตั้งคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพของประเทศไทย หรือ  Wellness Economy ของไทย (บอร์ด Wellness แห่งชาติ)  เมื่อวันที่ 31 ส.ค. ที่ผ่านมา ระบุ จะทำให้การส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพของประเทศเป็นไปอย่างเป็นระบบ มีประสิทธิภาพ และบูรณาการความร่วมมือภาครัฐ เอกชน การศึกษา และภาคประชาชน  โดยอำนาจหน้าที่ เช่น  กำหนดนโยบาย ทิศทาง ยุทธศาสตร์ และ เพื่อส่งเสริมพัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพ

ไทยเจ้าภาพ เวเนสโลก 2026

หนึ่งในความเคลื่อนไหวสำคัญของไทยในด้านสุขภาพ คือการเป็นเจ้าภาพ Global Wellness Summit (GWS) 2026 ภายใต้แนวคิด THE SCIENCE, ART & SOUL OF WELLNESS  โดย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดการประชุม 2026 ในช่วงเช้าวันที่ 11 พ.ย. ณ โรงแรมอังสนา ลากูน่า ภูเก็ต โดยปีนี้เป็นวาระครบรอบ 20 ปีของการประชุม

ประชุมจัดขึ้นระหว่างวันที่ 10–13 พฤศจิกายน 2569 รวมผู้นำและผู้เชี่ยวชาญเพื่อแลกเปลี่ยนแนวคิดเกี่ยวกับอนาคตของอุตสาหกรรมเวลเนส

ซูซี่ เอลลิส (Susie Ellis) ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ GWS กล่าวว่า การได้มีโอกาสรับเสด็จฯ สมเด็จพระราชินีของไทยในงานครบรอบ 20 ปี นับเป็นเกียรติสูงสุดในชีวิต และจะเป็นช่วงเวลาประวัติศาสตร์ที่ผู้เข้าร่วมงานจากทั่วโลกจะไม่มีวันลืม เพราะแนวทางการทรงงานและความมุ่งมั่นด้านสุขภาพของพระองค์ถือเป็นแรงบันดาลใจให้แก่คนในอุตสาหกรรมนี้ได้อย่างดีเยี่ยม

ทั้งนี้ข้อมูลจาก Global Wellness Institute (GWI) ระบุว่า เศรษฐกิจเวลเนสโลกมีมูลค่า 6.8 ล้านล้านเหรียญสหรัฐฯ ในปี 2024 และคาดว่าจะเติบโตเป็น 7.9 ล้านล้านเหรียญในปี 2569 ก่อนขยับเข้าใกล้ 9.8 ล้านล้านเหรียญในปี 2572 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ยราว 7.6% ต่อปี สูงกว่าอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจโลกโดยรวม และมีสัดส่วนต่อ GDP โลกเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

สำหรับไทยมีมูลค่าตลาด Wellness ราว 4.05 หมื่นล้านเหรียญ อยู่ในอันดับที่ 24 ของโลกในปี 2566 และครองอันดับ 1 ด้านมูลค่าการเติบโตที่ 28.4% ระหว่างปี 2565-2566 โดยภาคส่วนที่โดดเด่นที่สุดคือ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ซึ่งมีมูลค่ากว่า 1.23 หมื่นล้านเหรียญ สอดรับกับทิศทางตลาดโลกที่คาดว่ามูลค่าจะเพิ่มขึ้นแตะ 1.38 ล้านล้านเหรียญภายในปี 2572 ด้วยอัตราการเติบโตเฉลี่ย 9.1% ต่อปี

ทวีปเอเชียเป็นภูมิภาคที่เติบโตเร็วที่สุดในตลาดนี้ มีการเดินทางเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพกว่า 562 ล้านทริปต่อปี มากกว่ายุโรปและทวีปอเมริกา ข้อมูลยังชี้ว่า ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 15 ของโลกด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และมีอัตราการเติบโตสูงเป็นอันดับ 3 รองจากอินเดียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

ในช่วงปี 2566-2567 อัตราการเติบโตสูงถึง 36.4% สะท้อนความต้องการของนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มองประเทศไทยเป็นจุดหมายปลายทางด้านสุขภาพอย่างชัดเจน โดยกลุ่มนักท่องเที่ยวต่างชาติที่เดินทางเข้ามาเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในไทยมากที่สุด 5 อันดับแรก ได้แก่ ซาอุดีอาระเบีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ จีน โอมาน และสิงคโปร์