พายุ ‘ดอกเบี้ยขาขึ้น’ กำลังมา ถอดรหัสปมเสี่ยงน่ากลัวกว่า AI

“ดร.สันติธาร” ชี้ประเทศไทยต้อง “เปลี่ยนให้ผ่าน เพื่อไปต่อ” ฝ่า 3 ปัญหาเขย่าเศรษฐกิจโลก-ไทย ใช้โอกาสโลกขัดแย้งดึงดูดการลงทุนให้เกิดขึ้นจริง เผยเศรษฐกิจมีแค่ AI เป็น “เดอะแบกขาเดียว” เดินหน้า 7 อุตสาหกรรมอนาคต ควบคู่กับไม่ทิ้งของเก่า แต่ต้องปรับเครื่องยนต์ให้ดีขึ้น เตือน “พายุดอกเบี้ยขาขึ้น” กำลังเข้ามาซ้ำเติม “ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ” วิเคราะห์ปีหน้าปมเสี่ยง “ดอกเบี้ย” น่ากลัวกว่า AI เผยส่วนต่างดอกเบี้ยไทยต่ำกว่าสหรัฐมาก แบบที่ไม่เคยเห็นมาก่อนในชีวิต ระวังเผชิญปัญหา “เงินไหล-ค่าเงินอ่อน” จับตาไตรมาส 2 ปี’70 จุดเสี่ยงสำคัญ แนะปรับ-เปลี่ยน-ไปต่อ ประเทศไทยต้องแก้ 3 ปมสำคัญ “ภาคเกษตร-การศึกษา-คอร์รัปชั่น”

3 ปัญหาเขย่าเศรษฐกิจโลก-ไทย

ดร.สันติธาร เสถียรไทย กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรี ประจำกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ “เศรษฐกิจไทย : เปลี่ยนให้ผ่าน-เพื่อไปต่อ” ในงานสัมมนา Thailand 2027 #ปรับ-เปลี่ยน-ไปต่อ EP.2จัดโดย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า วันนี้เรากำลังอยู่ในจุดเปลี่ยนที่สำคัญของประเทศไทย และของโลก โดยเศรษฐกิจไทยจะต้อง “เปลี่ยนให้ผ่าน เพื่อไปต่อ” การไม่เปลี่ยนไม่ใช่ตัวเลือกอีกต่อไปถ้าเราอยากจะไปต่อ และการเปลี่ยนไม่ผ่าน ก็ไม่ใช่ตัวเลือกเช่นกัน 

จากงานประชุม IMF-World Bank ที่ผ่านมา มีการให้สัญญาณเตือนเกี่ยวกับจุดเปราะบางของเศรษฐกิจโลกกับจุดเปลี่ยนเกม โดยมองว่ามี 3 เรื่องเป็นจุดเปราะบาง คือ “พายุซ้อน” “กันชนบาง” และ “เดอะแบกขาเดียว”

สิ่งที่ผู้นำเศรษฐกิจโลกกำลังเป็นห่วง และ IMF กำลังเตือน ว่ากันชนของโลกบางลง หมายถึง “Policy Space” หรือ พื้นที่ทางการคลังลดลง จากหนี้ภาครัฐสูงขึ้นต่อเนื่องอาจเกิน 100% ของ GDP โลก ภายในปี 2029 เร็วขึ้นกว่าที่ IMF เคยคาดไว้เดิมถึง 2 ปี

“กันชนทางการคลังโลก ที่จะช่วยอุ้มครัวเรือน อุ้มธุรกิจ อาจบางลง ไม่ได้มี Space เท่ากับเมื่อก่อน และตอนนี้ เด็กหลังห้องกับเด็กหน้าห้อง มีการสลับที่กัน คือเมื่อก่อนเด็กที่มีปัญหามักเป็นประเทศ Emerging Market หรือตลาดที่กำลังพัฒนา อย่างไทยก็เคยต้องพึ่งพา IMF รวมถึงกรีซ เป็นเด็กหลังห้อง แต่ปัจจุบันกลายเป็นเด็กหน้าห้องไปแล้ว เพราะพฤติกรรมต่าง ๆ วินัยทางการคลังดีกว่าประเทศที่พัฒนาแล้ว สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส กลายเป็นเด็กหลังห้อง นี่เปราะบางที่สุด”

ทั้งนี้ พฤติกรรมเกี่ยวกับการคลังเป็นเรื่องสำคัญที่ประมาทไม่ได้ แต่กันชนที่บางลงทั่วโลก ที่อื่นสาหัสกว่าประเทศไทย ดังนั้น ตรงนี้ไม่ใช่จุดอ่อนที่สุดของไทย

พายุ “ดอกเบี้ยขาขึ้น” กำลังมา

ขณะเดียวกันเรากำลังเจอ “พายุซ้อน” คือ พายุพลังงานยังไม่จบ แต่พายุดอกเบี้ยขาขึ้นกำลังมา ซึ่งผู้นำโลก ถกและกังวลกันว่า จะรับคลื่นลูกนี้ที่กำลังเข้ามาได้หรือไม่ ทั้งดอกเบี้ยนโยบายของสหรัฐ ดอกเบี้ยของนโยบายของหลายประเทศที่เริ่มปรับเป็นขาขึ้น แต่ของไทยยังไม่อยู่ตรงนั้น

“รวมถึงดอกเบี้ยพันธบัตร ของหลายประเทศที่กระโดดขึ้นไปสูงมาก จนทำให้การกู้ยืมเงินของหลายรัฐบาลยากขึ้น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดปัญหาภายในของหลายประเทศ เพราะเมื่อกู้ไม่ได้ ก็ต้องมาลดการใช้จ่าย พอลดการใช้จ่าย ก็เกิดเป็นปัญหาสังคม อย่างที่เห็นในยุโรป”

มอง Yield Shock ไทยเสี่ยงต่ำ

ดร.สันติธารกล่าวว่า ความยากของการทำนโยบายก็คือ เมื่อพายุซ้อนเข้ามา จะรับมือทั้ง 2 ด้านอย่างไร จะสร้างสมดุลอย่างไร หากรัฐเลือกเป็นกันชนให้ประชาชนมาก เข้าไปอุ้ม หรือประคองประชาชน ใช้เงินทางการคลัง ใช้หน้าตักทางการคลังมากไป ก็ดีสำหรับประชาชน แต่อีกด้านหนึ่งก็คือ ทำให้ภาระหนี้ทางการคลังสูงขึ้น ก็จะถูกพายุอีกด้านหนึ่งกระแทก นักลงทุนก็จะเสียความมั่นใจ เพราะว่ากันชนทางการคลังบางลง อย่างรวดเร็วมาก ๆ อาจจะทำให้เกิดการเทขายพันธบัตรทิ้ง เทขายค่าเงินทิ้ง เกิดเป็นวิกฤตอีกอันหนึ่งซ้อนขึ้นมา

โดยการทำนโยบายอย่างสมดุล เป็นสิ่งที่ท้าทายและสำคัญมาก ซึ่งประเทศไทยที่มีการนำเข้าพลังงานต่อจีดีพีเกือบจะสูงที่สุดในภูมิภาค ดังนั้นเรื่องพายุพลังงาน ไทยจึงมีความเปราะบางสูง อ่อนไหวสูงมาก เห็นได้จากราคาสินค้า ที่กระทบไทยชัดเจนมาก 

สำหรับเรื่องดอกเบี้ยพันธบัตรที่สูงขึ้น ที่อาจเกิด Yield Shock  ความเปราะบางของไทยในด้านนี้จัดอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างต่ำ  เพราะดอกเบี้ยขยับค่อนข้างน้อย ขณะที่ประเทศอื่น ๆ อย่างฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย อเมริกากระโดดขึ้นไปเยอะ

“ดังนั้นหน้าตักทางการคลังของไทยยังพอมีพื้นที่ จากที่เรามีความเปราะบางด้านพลังงาน แปลว่า การใช้นโยบายการคลังในการช่วยรองรับ หรือเป็นกันชนให้กับประชาชน ยังมีความสำคัญ และยังมีช่องทางที่ทำได้ เพียงแต่ต้องทำอย่างระมัดระวัง ต้องใช้แบบชั่วคราว และใช้แบบเฉพาะจุด”

AI “เดอะแบกขาเดียว”

ดร.สันติธาร กล่าวว่า สำหรับประเด็น “เดอะแบกขาเดียว” คือ เรื่องของ AI ที่บนเวทีเศรษฐกิจการเงินโลกบอกว่า AI เป็นเดอะแบกของเศรษฐกิจ แม้จะเจอทั้งพายุพลังงาน พายุดอกเบี้ย ซึ่งจริง ๆ เศรษฐกิจโลกควรจะล้มไปนานแล้ว แต่ไม่ล้ม เพราะมีเดอะแบกอยู่ แต่เป็นแบกด้วยขาเดียว โดยเป็นสถานการณ์ที่กระทบประเทศไทยด้วย

“จริง ๆ แล้ว AI มี 2 ขา ขาแรก ทีมรมว.คลังเรียกกันว่า All in AI คือการที่เราเป็นส่วนหนึ่งของ Supply Chain การลงทุนใน AI มีการผลิตชิป ลงทุน Data Centerลงทุนพลังงานที่ซัพพลายให้ Data Center คือเราเป็นหนึ่งในผู้สร้าง  เป็นหนึ่งใน Value Chain /Supply Chain ของโลก ซึ่งส่วนนี้เติบโตแรงมากเป็นตัวค้ำเศรษฐกิจโลกให้โตอย่างรวดเร็วมาก ถ้าไม่มี All in AI เศรษฐกิจโลกจะต่ำกว่านี้เยอะมาก”

ดร.สันติธาร ฉายภาพว่า อันนี้คือขาเดียวที่ยืนอยู่  แต่อีกขาที่สำคัญมาก และ World Bank เน้นมากคือ AI in All เอา AI ที่สร้างขึ้นมาไปใช้พัฒนาโลจิสติกส์ให้ดีขึ้น พัฒนาให้คุณหมอมีเวลามากขึ้น พัฒนาการทำธุรกิจให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น พัฒนาให้คนขายของเก่งขึ้น พัฒนาคุณครูให้สามารถคิดการเรียนการสอนที่เหมาะกับนักเรียน ทำให้คนเก่งขึ้นโดยรวม นี่คือ AI in All ซึ่งยังไม่ค่อยเกิดเท่าที่ควร

โลกขัดแย้ง-คว้าโอกาสดึงลงทุน

ดร.สันติธาร สะท้อนว่า จุดเปลี่ยนเกมสำคัญ คือ เรากำลังเข้าสู่โลกที่ขัดแย้ง แตกแยกมากขึ้น ดังนั้นสะพานที่เชื่อมโลก เชื่อมประเทศ หรือเชื่อมแต่ละภูมิภาคมีความสำคัญมากขึ้น เรียกว่า Trusted Connector ประเทศที่สามารถเชื่อมได้จะได้บทบาทสำคัญในโลกนี้ จากปัญหาที่เกิดขึ้นทำให้ปัจจุบันการลงทุนมีการกระจายความเสี่ยง ซึ่งต้องยอมรับว่า ประเทศไทยก็ได้ประโยชน์จากตรงนี้ หากดูตัวเลข FDI ในครึ่งปีแรก โตไปแล้วเกือบประมาณ 37% และตัวเลขล่าสุด 9 เดือนแรกของปี อยู่ที่ประมาณ 1.7 ล้านล้านบาท ถือว่าโตเร็วมาก ๆ และส่วนใหญ่ก็เป็นเซ็กเตอร์เศรษฐกิจอนาคต Future Economy ทั้ง Digital AI, อิเล็กทรอนิกส์, อาหาร, เกษตร, พลังงาน รวมทั้งโลจิสติกส์

ขณะนี้ BOI กำลังเปลี่ยนวิธีวัดผล (KPI) ใหม่ ที่ไม่ได้วัดแค่ตัวเลข แต่จะดูว่าสุดท้ายจะสร้างงานได้เท่าไหร่ ซึ่งช่วงครึ่งปีแรกมีการประมาณการออกมาว่า น่าจะสร้างงานได้กว่า 80,000 ตำแหน่ง  โดยใช้ซัพพลายในประเทศกว่า 3 แสนล้านบาท ต่อไปต้องดูถึงการวิจัยและพัฒนา การจับมือกับมหาวิทยาลัยเพื่อพัฒนาคนได้เท่าไร เพื่อพิจารณาการเข้ามาลงทุนในไทยและสิทธิประโยชน์ทางภาษีด้วย

สร้างสมดุลเศรษฐกิจใหม่-เดิม 

ดร.สันติธารกล่าวด้วยว่า ประเทศไทยอยู่ในจุดเปลี่ยนผ่านที่สำคัญมาก ๆ โดยเปรียบเทียบว่ามีรถไฟความเร็วสูงมาจ่อเทียบอยู่ ซึ่งเปรียบกับเศรษฐกิจอนาคตที่โลกต้องการ เช่น AI Infrastructure, เศรษฐกิจสีเขียว, พลังงานสีเขียว, เศรษฐกิจคนอายุยืน ซึ่งเหล่านี้โตเร็วมาก แต่ปัญหาคือประตูแคบ ที่นั่งน้อย ฉะนั้นคนไทย บริษัทไทยเข้าไปเกาะเกี่ยวได้ไม่มาก ซึ่งหลายประเทศมีปัญหาเหมือนกันคือขึ้นรถไฟนี้ได้ยาก

และอีกด้านเรามีรถไฟดั้งเดิม ที่มีคนนั่งข้างในเยอะมาก แต่เครื่องยนต์ไม่ร้อนแรงเริ่มเสื่อมสภาพ ซึ่งก็คือเซ็กเตอร์อย่าง ท่องเที่ยว อาหาร แล้วก็เกษตร แต่เป็นเซ็กเตอร์ที่สำคัญมาก จะมี Impact อย่างมหาศาลกับประเทศไทย

“หากเราจะเอาแต่รถไฟความเร็วสูงทิ้งรถไฟเก่า สิ่งที่จะเกิดขึ้น ก็คือ K-Shape หนักมาก เพราะมีไม่กี่คนเท่านั้นที่ได้ขึ้นรถไฟความเร็วสูง คนส่วนใหญ่ไม่ได้ขึ้นก็จะตามไม่ทัน ฉะนั้นต้องทำทั้ง 2 อย่างคู่กันไป นี่คือ 7 เซ็กเตอร์ที่อยู่ในกรอบของ Reinvent Thailand” 

ดร.สันติธาร ทิ้งท้ายว่า นี่คือการสร้าง Portfolio ของ Growth ของการเปลี่ยนผ่านของประเทศไทย ซึ่งหวังว่าสิ่งที่แชร์ไปจะมีประโยชน์ ไม่ใช่แค่เห็นว่าทิศทางของประเทศ แต่จะมีข้อคิดที่เป็นประโยชน์กับธุรกิจ หรือองค์กรด้วยว่า เราจะสร้าง Portfolio ของ Growth อย่างไร เพราะการไม่เปลี่ยนไม่ใช่ตัวเลือกอีกต่อไป ถ้าเราอยากไปต่อ และการเปลี่ยนไม่ผ่านก็ไม่ใช่ตัวเลือกอีกเช่นกัน ต้องเปลี่ยนให้ผ่านให้ได้ เพราะเราอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญของทั้งโลกและไทยิ

“ศุภวุฒิ” ชี้ปีหน้า 3 ช็อกใหม่ 

ขณะที่ดร.ศุภวุฒิ สายเชื้อ ประธานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวในหัวข้อ “Thailand Next : สหรัฐ เปลี่ยนทิศ โลกเปลี่ยน เกมเปลี่ยน” ว่า แนวโน้มภาพเศรษฐกิจปีหน้า มองว่าน่ากลัวกว่าปีนี้ เพราะเสี่ยงที่มีหลายช็อกเกิดขึ้น ความเสี่ยงใหม่ 3 เรื่องหลัก คือ 1.นโยบายของสหรัฐหลังเลือกตั้งกลางเทอม จะมีความแตกแยกกันมากขึ้น เพราะการเมืองเสียงแตก จากการที่พรรครีพับลิกันจะคุมได้แค่ฝ่ายบริหาร ทำให้การดำเนินนโยบายก็จะลำบากขึ้น

2.กรณีฝรั่งเศส ต่อปัญหาหนี้สาธารณะ โดยท้ายที่สุดฝรั่งเศสอาจต้องขอให้ ECB เข้ามาช่วยซื้อพันธบัตรรัฐบาล แล้วถ้าไม่สามารถดำเนินการได้ ก็อาจเกิดปัญหาภายในกลุ่มยูโรและส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก คล้ายกับกรณีวิกฤตหนี้กรีซในปี 2558 และ 3.AI ที่ยังต้องมีการลงทุนอีกมาก ปีละเป็นล้านล้านเหรียญสหรัฐ ใน 3-5 ปีข้างหน้า แต่ระยะหลังการลงทุนต้องหันมาพึ่งตลาดทุนตลาดเงินมากขึ้น จากเดิมที่พึ่งตัวเอง เพราะกระแสเงินสดมีไม่พอแล้ว

“นี่คือ 3 เรื่องใหม่ที่จะเกิดขึ้น ตั้งแต่ปีหน้าเป็นต้นไป สำหรับประเทศไทยเราพึ่งพา AI อย่างมาก เพราะผลิตชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ส่งออกไปสหรัฐ สัดส่วนน่าจะประมาณ 5% ของ GDP ฉะนั้นถ้าเรื่อง AI มีอะไรเกิดขึ้นในเชิงลบก็จะกระทบไทยด้วย และถ้า AI กระตุ้นให้เงินเฟ้อสูง ราคาน้ำมันสูง ก็จะทำให้ปีหน้าเงินเฟ้อไทยก็จะไม่ลง ก็จะมีผลกระทบมากกว่า เพราะดอกเบี้ยนโยบายเราค่อนข้างต่ำ เทียบกับเงินเฟ้อ ซึ่งต้องไปดูตอนไตรมาส 2 ปีหน้าว่าสถานการณ์จะเป็นอย่างไร” 

จับตา Q2 ปีหน้า จุดเสี่ยงปะทุ

ดร.ศุภวุฒิกล่าวว่า ช่วงไตรมาส 2 ของปีหน้า ต้องติดตามเป็นพิเศษ เนื่องจากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คาดการณ์ว่า ตั้งแต่ไตรมาส 2 เงินเฟ้อจะลงแรง จากตอนนี้อยู่ที่ 3% และน่าจะขึ้นไปเป็น 4% ในช่วงสิ้นปีถึงต้นปีหน้า ส่วนดอกเบี้ยนโยบายอยู่ที่ 1% แต่ปกติดอกเบี้ยนโยบายต้องสูงกว่าเงินเฟ้อ ธปท. คาดการณ์ว่าเงินเฟ้อจะลงในไตรมาส 2 แล้วถ้าราคาน้ำมันลดลงด้วยก็ยิ่งดี

“แต่ต้องดูว่าเงินเฟ้อแบบเดือนต่อเดือน ยังขึ้นหรือเปล่า หากขึ้นสัก 0.2% ธปท. ต้องคิดหนักแล้ว”

นอกจากนี้ในช่วงไตรมาส 2 ยังมีการเลือกตั้งของฝรั่งเศส ขณะที่ฝั่งสหรัฐ รัฐสภาของเดโมแครตที่เริ่มทำงานตั้งแต่เดือนม.ค.ปีหน้าจะเป็นอย่างไร จะคุยกับรัฐบาลรู้เรื่องหรือไม่ ซึ่งต้องจับตา Government Shutdown ว่าจะต่ออายุได้หรือไม่ ก็คาดว่าพรรคเดโมแครตจะยอมให้ต่ออายุในสภาสมัยนี้ โดยอาจต่อสั้น ๆ ไปถึงไตรมาส 2 ปีหน้า ซึ่งจะทำให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล (บอนด์ยีลด์) สหรัฐมีความผันผวน และ ยังมีเรื่อง OpenAI ที่ต้องดูว่าจะเพิ่มทุนได้หรือไม่

เลือกตั้งสหรัฐกับ ศก.ไทย

ดร.ศุภวุฒิกล่าวถึงผลของการเลือกตั้งกลางเทอมของสหรัฐต่อเศรษฐกิจโลก ว่า สำหรับประเทศไทยมีประเด็นสำคัญที่ต้องติดตาม 3 ส่วน โดยส่วนแรกคือการมีข้อตกลงทางการค้ากับสหรัฐ หรือมีความชัดเจนที่ทำให้ภาคเอกชนสามารถคาดการณ์การค้าได้หรือไม่ ส่วนที่สอง คือความสำคัญของการส่งออกสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของไทยและเอเชียไปยังสหรัฐ โดยไทยพึ่งพาตลาดสหรัฐค่อนข้างมาก หากดูการส่งออกสินค้าทั้งหมดของไทยในปีนี้จะเติบโตมากกว่า 20% แต่เมื่อเจาะลงไปที่สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ พบว่าปีนี้เติบโตมากกว่า 50% และสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ของไทยประมาณครึ่งหนึ่งส่งออกไปยังสหรัฐ

ต้องติดตามว่า AI จะไปต่อได้หรือไม่ และจะเติบโตได้ดีแค่ไหน เพราะไทยอยู่ในต้นน้ำของธุรกิจ AI โดยเป็นผู้ขายชิ้นส่วนต่าง ๆ ที่ใช้ผลิต Data Center เพราะหากการลงทุนในส่วนปลายน้ำของ AI ไม่สามารถเดินหน้าต่อได้ ก็จะกระทบประเทศไทยในที่สุด แม้ขณะนี้ยังไม่เห็นผลกระทบ แต่ในปีหน้าหรือปีถัดไปอาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญว่าAI จะเดินหน้าต่อไปได้หรือไม่ในเชิงการเงิน

ปัญหา “ดอกเบี้ย” น่ากลัว AI 

สำหรับส่วนที่สาม คือทิศทางดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาลอายุ 10 ปีของสหรัฐและไทย ซึ่งในอดีตแทบจะไม่เคยเห็นอัตราดอกเบี้ยของไทยต่ำกว่าสหรัฐ  เนื่องจากไทยเป็นประเทศขนาดเล็กที่มีความเสี่ยงสูงกว่า รวมถึงอันดับความน่าเชื่อถือของไทยต่ำกว่าสหรัฐ ทำให้อัตราดอกเบี้ยของไทยโดยปกติอยู่ในระดับสูงกว่า แต่ในปัจจุบันอัตราดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาลไทยต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของสหรัฐ หากธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) ต้องปรับขึ้นดอกเบี้ยอีก 2-3 ครั้ง

ขณะที่รัฐบาลสหรัฐยังขาดดุลงบประมาณจำนวนมาก และอัตราผลตอบแทนพันธบัตร (Bond Yield) ปรับขึ้นต่อเนื่อง ก็ต้องติดตามว่าส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยระหว่างไทยกับสหรัฐจะห่างออกไปอีกหรือไม่ หรือท้ายที่สุดอัตราดอกเบี้ยของไทยจะต้องปรับขึ้นตามไปด้วย แม้ว่าธนาคารแห่งประเทศไทยจะไม่ได้ปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบายก็ตาม เพราะอัตราดอกเบี้ยพันธบัตรรัฐบาลไทยอายุ 10 ปีเป็นอัตราดอกเบี้ยที่กำหนดโดยกลไกตลาด และเป็นอัตราดอกเบี้ยที่รัฐบาลไทยต้องจ่ายในการกู้เงิน  

“หลายคนคิดว่า AI เป็นเรื่องสำคัญในปีหน้า แต่ดีไม่ดีเรื่องดอกเบี้ยจะสำคัญกว่า แนวโน้มดอกเบี้ยน่ากังวล เพราะดอกเบี้ยขาขึ้นไม่ดีเสมอ ขณะที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) พยายามจะไม่ปรับขึ้น จะยิ่งทำให้ส่วนต่างเพิ่มขึ้นไปอีก จากระดับปัจจุบันที่ดอกเบี้ยไทยต่ำกว่าดอกเบี้ยสหรัฐมาก ซึ่งในฐานะนักเศรษฐศาสตร์ที่ดูเศรษฐกิจไทยมานาน เป็นสิ่งที่ไม่เคยเห็นมาก่อน”

เกมเสี่ยงดอกเบี้ย “ไทย-สหรัฐ”

ดร.ศุภวุฒิ ระบุว่า ปัจจุบันยังประเมินได้ยาก ว่าเหตุใดอัตราดอกเบี้ยไทยจึงอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งเป็นไปได้ว่าเพราะหนี้สาธารณะของไทยยังไม่สูง หรืออาจเป็นเพราะตลาดคาดการณ์ว่าเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) กำลังจะไหลเข้ามา แต่หากไม่เป็นไปตามปัจจัยดังกล่าว ก็ต้องติดตามทิศทางอัตราดอกเบี้ยต่อไป  

“เป็นความเสี่ยงที่ส่วนต่างดอกเบี้ยที่ห่างกันมากขนาดนี้ ผลกระทบที่จะเกิดขึ้นก็คือ แนวโน้มเงินจะไหลออกเยอะ ออกเร็ว เงินบาทก็จะอ่อนเร็ว ซึ่งหากเกิดขึ้น แบงก์ชาติก็อาจจะต้องมีมาตรการคุมอัตราแลกเปลี่ยน หรือขึ้นดอกเบี้ย หรือทำทั้งสองอย่าง ก็จะช็อกตลาด หุ้นตกแน่ แต่จะเกิดขึ้นหรือไม่ต้องไปลุ้นตอนไตรมาส 2 ปีหน้า ถ้าโชคดีเงินเฟ้อโลกลดลง เงินเฟ้อสหรัฐลง น้ำมันลง เงินเฟ้อไทยลง แล้ว FDI ยังเข้ามาลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ในประเทศไทยกันมาก แบบนี้ก็ไม่ว่ากัน”

ดร.ศุภวุฒิ กล่าวด้วยว่า เศรษฐกิจไทยในปี 2570 มีโอกาสด้าน AI ที่ตัวเลขเงินลงทุนเข้ามาจำนวนมาก เพราะโมเมนตัมมีอยู่ แต่ก็ต้องติดตามว่า ตลาดเงินตลาดทุนอเมริกาจะให้เงิน AI หรือไม่ โดยต้องดูว่า พรรคเดโมแครต จะฉุด NVIDIA ที่เป็นสปอนเซอร์ใหญ่ของ AI ลงหรือไม่ รวมถึงนโยบายที่จะกำกับ AI มากขึ้น ซึ่งจะมีผลกระทบประเทศไทย เนื่องจากประเทศไทยยังต้องพึ่งพาการส่งออกอิเล็กทรอนิกส์สูงมาก มีการส่งออก 50% ไปที่สหรัฐ  หรือ 5% ของ GDP 

แก้ 3 โจทย์เปลี่ยนประเทศไทย

ดร.ศุภวุฒิ กล่าวว่า สำหรับประเทศไทยยืนยันเสมอว่า ต้องปรับทิศทางหรือเปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นประเทศที่แปรรูปอาหาร โดยรายงานของธนาคารโลก (World Bank) เขียนไว้ว่าภาคเกษตรและอาหารของไทย บวกกันประมาณ 31% ของ GDP จึงควรเป็นประเทศที่ผลิตอาหารให้โลก ประเทศไทยจะยืนอยู่บนความสามารถในการแข่งขันเชิงเปรียบเทียบ คืออาหารแปรรูปที่สามารถต่อยอดกับเรื่องของอาหารคุณภาพดี อาหารอร่อย การท่องเที่ยว และ Wellness Economy ทั้งหมดนี้เป็นโอกาสในระยะยาว

ขณะที่ประเทศไทยมีจุดอ่อน 2-3 เรื่องสำคัญที่ไม่มีคนพูดถึง คือ ภาคเกษตรและการศึกษา โดยภาคเกษตรต้องปลดล็อกต้นทุนอาหารสัตว์ที่สูง เพื่อให้แข่งขันได้ ส่วนด้านการศึกษา ก็ต้องแก้ปัญหาเรื่องคะแนนการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล หรือ PISA Score ของไทยที่อยู่ในระดับต่ำ ซึ่งทำให้คุณภาพการศึกษาระดับมัธยมและระดับอุดมศึกษาไม่ดี

“ภาคเกษตรไทยแข่งขันไม่ได้เลยเป็นภาคที่มีการลงทุนน้อยที่สุด เป็นภาคที่มีผู้ประกอบการอายุมากที่สุด เป็นภาคที่ใช้เทคโนโลยีน้อยที่สุด แต่กลายเป็นว่าเป็นตัวฉุดรั้ง ให้การผลิตสินค้าอาหารของไทยมีต้นทุนสูง”

นอกจากนี้ก็เรื่องคอร์รัปชั่น ที่จะต้องลดลงให้ได้ โดยผลักดันให้ประเทศไทยเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ให้เร็วที่สุด เพราะจะอยู่ภายใต้มาตรฐานที่ลดคอร์รัปชั่นได้

“ถ้าทำได้ 3 อย่างนี้แล้ว จีดีพีก็โตได้ใกล้ 4% เพราะเป็นปัจจัยพื้นฐานของประเทศจริง ๆ”

การค้าไม่เปลี่ยน-จับตาสงคราม

ดร.ศุภวุฒิกล่าวถึงผลพวงเลือกตั้งกลางเทอมสหรัฐว่า ขณะนี้ตลาดทั่วโลกกำลังจับตาว่า ทรัมป์ กับพรรคเดโมแครต จะสามารถทำงานร่วมกันได้ดีแค่ไหน ทิศทางระหว่างทรัมป์กับพรรคเดโมแครตมีแนวโน้มที่จะเป็นการเผชิญหน้ากันมากกว่าการร่วมมือกัน 

อีกประเด็นสำคัญคือ ทรัมป์มีกำหนดเดินทางมายังภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน (ASEAN Summit) ระหว่างวันที่ 16-18 พ.ย. 2569 ที่ประเทศฟิลิปปินส์ เดิมมีการคาดการณ์ว่าอาจจะมีการบรรลุข้อตกลงการค้าระหว่างไทยกับสหรัฐ หรือ Agreement on Reciprocal Trade (ART) จึงต้องติดตามว่าจะมีข้อตกลงดังกล่าวเกิดขึ้นหรือไม่ เพราะหากไม่มีข้อตกลงการค้าก็จะมีความไม่แน่นอนมากขึ้น

นอกจากนี้ ทรัมป์จะเดินทางไปร่วมประชุมเอเปค (APEC) ที่ประเทศจีน ก็ต้องติดตามว่าจะสามารถบรรลุข้อตกลงกับจีนได้หรือไม่ เพราะข้อตกลงที่เคยกล่าวถึงก่อนหน้าจะหมดอายุในเดือน ม.ค.ปี 2570 แต่การเจรจาอาจเป็นไปได้ยาก จากประเด็นเจนเซน หวง (Jensen Huang) ที่มีการกล่าวหาว่า Nvidia ไปติดต่อค้าขายกับบุคคลที่เป็นสายลับของจีน ซึ่งอาจทำให้จีนไม่พอใจ และหากจีนตอบโต้ด้วยการสกัดการส่งออกแร่หายาก (Rare Earth) ก็จะสร้างปัญหาตามมาอีก 

รวมถึงทรัมป์เองก็ยังไม่มีข้อตกลงกับอินเดีย จึงต้องติดตามว่าจะสามารถบรรลุข้อตกลงได้หรือไม่ เนื่องจากสหรัฐ จะเป็นเจ้าภาพการประชุม G20 ในเดือน ธ.ค. 2569 ที่ไมอามี ทำให้ช่วง 2-3 เดือนข้างหน้าเป็นช่วงเวลาที่จะได้เห็นท่าทีและพฤติกรรมของทรัมป์ ก่อนที่สภาชุดใหม่ซึ่งพรรคเดโมแครตได้เสียงข้างมากจะเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 3 ม.ค. 2570 

ทิศทางนโยบายการค้าของสหรัฐ ไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงไปมาก ส่วนสถานการณ์ช่องแคบฮอร์มุซ ปัญหา คือ ฝ่ายเดโมแครตต้องการให้ถอยกองกำลังทหาร แต่ถ้าถอยแบบไม่เป็นกระบวน ราคาน้ำมันอาจไม่ลงก็ได้ เนื่องจากอิหร่านยังคงมีอิทธิพลหลักในการควบคุมเส้นทางขนส่งน้ำมันช่องแคบฮอร์มุซ ใช้กลุ่มตัวแทนหรือสมุนในภูมิภาคเข้าโจมตีซาอุดีอาระเบีย ซึ่งสร้างความผันผวนและความไม่มั่นคงต่อการขนส่งพลังงานอย่างต่อเนื่อง

เปลี่ยนเกม AI ในมือเดโมแครต

ดร.ศุภวุฒิกล่าวว่าสำหรับประเด็นด้าน AI กรณีที่ 5 มลรัฐของสหรัฐ ได้แก่ เทกซัส จอร์เจีย อิลลินอยส์ โอไฮโอ และเวอร์จิเนีย ที่จะมีการลงทุนจัดตั้ง Data Center มากที่สุด แต่ปัจจุบันผู้ว่าการมลรัฐทั้ง 5 แห่งเป็นสมาชิกพรรคเดโมแครตทั้งหมด จึงมีความเสี่ยงว่าโครงการ Data Center ที่จะก่อสร้างใหม่ซึ่งรวมกันแล้วประมาณ 800 กว่าแห่ง อาจเกิดความล่าช้า และจะทำให้ต้นทุนด้าน AI สูงขึ้น 

ขณะที่บริษัทแอนโทรปิก (Anthropic) ผู้พัฒนา AI “Claude” อยู่ระหว่างการโรดโชว์นักลงทุนเตรียมเสนอขายหุ้นเพื่อระดมเงินทุน ซึ่งจากการประเมินเบื้องต้น บริษัทอาจเสนอขายหุ้นโดยมีมูลค่าหลักทรัพย์ตามราคาตลาด (Market Cap) ประมาณ 1.2-1.4 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายเดิมที่เคยคาดว่าจะมีมูลค่าใกล้เคียงกับ SpaceX ที่ประมาณ2 ล้านล้านดอลลาร์ ซึ่งต้องติดตามว่าจะสามารถระดมทุนได้มากน้อยเพียงใด

ดร.ศุภวุฒิระบุว่าทั้งสองประเด็นนี้ต้องติดตาม คือ Data Center ซึ่งเป็นต้นทุนสำคัญของ AI และประเด็นที่ บริษัทผู้พัฒนา AI ที่กำลังต้องระดมทุนเข้ามาเพื่อใช้ในการดำเนินธุรกิจ ว่าจะสามารถเดินต่อไปตามเป้าหมายหรือไม่

ถอดรหัสปมเสี่ยงลงทุน AI

ขณะที่ประเด็นปัญหากระแสเงินสด ของบริษัท Hyperscaler หรือ บริษัทผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานและระบบประมวลผลขนาดใหญ่สำหรับการผลิต AI โดยจะเห็นว่าตั้งแต่ไตรมาส 3 เป็นต้นไป บริษัทเหล่านี้จะต้องพึ่งพาตลาดเงินและตลาดทุนมากขึ้น ทั้งการระดมทุนผ่านตลาดทุนหรือการออกหุ้นกู้ โดยมองไปข้างหน้าในอีก 4 ปี บริษัทเหล่านี้จะต้องใช้เงินลงทุนรวมกันเกือบ 5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ จึงต้องพึ่งพาตลาดเงินและตลาดทุนอย่างมาก 

“ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่กำหนดว่า AI จะสามารถขยายตัว (Roll Out) ได้มากน้อยเพียงใด  ประเด็นนี้มีความสำคัญมากต่อปลายน้ำในธุรกิจ AI  ส่วนประเทศไทยอยู่ในต้นน้ำ เป็นผู้ส่งออกชิ้นส่วนต่าง ๆ ที่ใช้ในการผลิต Data Center ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานของ AI”

ดังนั้น หากบริษัท Hyperscalerผู้ลงทุน AI เหล่านี้ไม่สามารถจัดหาเงินทุนหรือดำเนินธุรกิจต่อไปได้ จะส่งผลกระทบต่อประเทศไทยในที่สุด แม้ว่าตอนนี้จะยังไม่ได้รับผลกระทบ แต่ในปีหน้า 2570 หรือปีถัดไป อาจเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญว่า AI จะสามารถเดินหน้าต่อไปได้หรือไม่ในด้านการเงิน 

นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงของกลุ่มผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์สำหรับ AI เช่น คอร์วีฟ (CoreWeave) ซึ่งมีค่าประกันความเสี่ยงจากการผิดนัดชำระหนี้ สูงกว่า 1,000 เบซิสพอยต์ (Basis Points) ถือเป็นระดับที่น่ากังวล สะท้อนว่า บริษัทอาจมีความเสี่ยงล้มละลายในช่วง 2 ปีข้างหน้าสูงถึงประมาณ 60%   

“เมื่อบริษัทกู้ยืมเงินมากขึ้น ความเสี่ยงในการผิดนัดชำระหนี้ก็อาจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย”