พาณิชย์ยัน ART ยังไม่ลดภาษีสหรัฐทันที ไม่รับหมูสารเร่งเนื้อแดง
ปลัดพาณิชย์แจงปม ART ไทย-สหรัฐ ย้ำลงนาม Joint Statement ยังไม่ใช่ความตกลงฉบับสมบูรณ์ ไทยไม่ลดภาษีนำเข้าทันที และไม่ลดภาษีสินค้าสหรัฐ ทุกรายการ ยันไม่รับหมูใช้สารเร่งเนื้อแดง ด้านกรมเจรจาฯ เผยสินค้าเกษตรบางรายการมีเวลาปรับตัว พร้อมเร่งสหรัฐลดภาษีมาตรา 301 จาก 12.5% เหลือ 10% รักษาตลาดส่งออกกว่า 3 ล้านล้านบาท
นายพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ว่า การลงนามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) ว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา (Agreement on Reciprocal Trade : ART) เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เป็นเพียงการยืนยันว่าทั้งสองฝ่ายได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาแล้ว ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ และไม่ได้ทำให้ไทยต้องลดภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐทันที

สำหรับข้อกังวลเรื่องการเปิดตลาดสินค้าเกษตร โดยเฉพาะเนื้อสุกรจากสหรัฐยืนยันว่าไทยจะไม่อนุญาตให้นำเข้าเนื้อสุกรที่มีการใช้สารเร่งเนื้อแดงโดยเด็ดขาด แต่รายละเอียดเงื่อนไขการเปิดตลาดสินค้าแต่ละรายการยังไม่สามารถเปิดเผยได้ทั้งหมด เนื่องจากอยู่ภายใต้ข้อตกลงรักษาความลับของการเจรจา
“ไม่มีใครไปเจรจาที่จะเอาสินค้าที่ทำลายสุขภาพประชาชนคนไทยมาเปิดตลาดหรอกครับ” นายพูนพงษ์กล่าว
ทั้งนี้ สินค้าที่ไทยจะจัดซื้อหรือเปิดตลาดให้สหรัฐ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าที่มีความต้องการนำเข้าอยู่แล้ว เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และถั่วเหลือง รวมถึงสินค้าที่มีสัญญาจัดซื้ออยู่เดิม เช่น เครื่องบินและอาวุธยุทโธปกรณ์ โดยบางรายการเป็นการปรับเปลี่ยนแหล่งนำเข้ามาจากสหรัฐมากขึ้น เพื่อช่วยปรับสมดุลการค้าระหว่างสองประเทศ
ปัจจุบันไทยผลิตข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ได้ประมาณ 5 ล้านตันต่อปี แต่มีความต้องการใช้ประมาณ 9 ล้านตัน การเพิ่มทางเลือกนำเข้าจะช่วยลดต้นทุนอาหารสัตว์ให้ผู้เลี้ยงสุกร ไก่ กุ้ง และปลา อย่างไรก็ตาม ต้องมีมาตรการดูแลเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศควบคู่กัน เพื่อไม่ให้ได้รับผลกระทบด้านราคาผลผลิต
นายพูนพงษ์กล่าวว่า ตลาดสหรัฐมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย โดยสัดส่วนการส่งออกเพิ่มจาก 18.3% ในปี 2567 เป็น 21.4% ในปี 2568 และ 24.6% ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 ซึ่งไทยส่งออกไปสหรัฐมูลค่า 74,934 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 43.57% ขณะที่นำเข้า 22,448 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทำให้เกินดุลการค้า 52,486 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และขยับขึ้นเป็นประเทศที่สหรัฐขาดดุลการค้าด้วยมากเป็นอันดับ 5 ของโลก
ขณะที่คาดว่ามูลค่าการส่งออกไทยไปสหรัฐตลอดปี 2569 จะสูงกว่า 3 ล้านล้านบาท และเกี่ยวข้องกับการจ้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมกว่า 2 ล้านคน การรักษาอัตราภาษีนำเข้าสหรัฐให้ใกล้เคียงประเทศคู่แข่งจึงมีความสำคัญต่อคำสั่งซื้อ การผลิต การใช้วัตถุดิบในประเทศ และการลงทุนระยะยาว แต่ต้องรักษาสมดุลไม่ให้กระทบเกษตรกรและผู้ประกอบการไทยมากเกินไป
สำหรับขั้นตอนต่อไป ทั้งสองฝ่ายต้องขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมาย (Legal Scrubbing) ก่อนลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ จากนั้นต้องเปิดเผยรายละเอียดความตกลง รับฟังความคิดเห็นจากประชาชน และเสนอรัฐสภาพิจารณาตามกระบวนการภายในประเทศ โดยความตกลงจะมีผลใช้บังคับเมื่อทั้งสองฝ่ายดำเนินขั้นตอนครบถ้วนและแจ้งต่อกันแล้วเท่านั้น
“ถ้าวันนี้การลงนามแล้วฝ่ายไทยเสีย หรือเสียมากกว่าได้ เราไม่ลงหรอกครับ” นายพูนพงษ์กล่าว
ด้านนางโชติมา เอี่ยมสวัสดิกุล อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กล่าวว่า ปัจจุบันสินค้าที่นำเข้าจากสหรัฐยังคงเสียภาษีนำเข้าในอัตราเดิมทุกรายการ และการจัดทำ ART ไม่ได้หมายความว่าไทยจะลดภาษีสินค้าสหรัฐทั้งหมด แต่จะเป็นไปตามตารางข้อผูกพันและเงื่อนไขที่กำหนดเป็นรายสินค้า
โดยเฉพาะสินค้าเกษตรบางรายการจะมีระยะเวลาผ่อนผัน (Transition Period) เพื่อให้เกษตรกรและผู้ประกอบการปรับตัวก่อนการลดภาษี แต่ยังไม่สามารถเปิดเผยระยะเวลาสูงสุดได้ ขณะที่ผู้ได้รับผลกระทบสามารถใช้กลไกช่วยเหลือจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) แม้กองทุน FTA ที่กระทรวงพาณิชย์เสนอจัดตั้งยังไม่เกิดขึ้น
นางโชติมากล่าวว่า ไทยได้ขอให้สหรัฐปรับลดภาษีตามมาตรา 301 ในประเด็นแรงงานบังคับ (Forced Labor) จาก 12.5% เหลือ 10% แล้ว แต่ยังไม่มีผลอย่างเป็นทางการ เนื่องจากสหรัฐต้องแก้ไขประกาศที่เกี่ยวข้องก่อน ขณะเดียวกันยังรอผลการสอบสวนมาตรา 301 ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess Capacity) ซึ่งสหรัฐระบุว่าจะประกาศในเร็ว ๆ นี้
ทั้งนี้ สหรัฐอาจพิจารณาผลทั้งสองกรณีร่วมกัน หรือประกาศแยกเป็นรายกรณี โดยไทยมุ่งรักษาอัตราภาษีให้ใกล้เคียงประเทศคู่แข่งสำคัญ ทั้งมาเลเซีย อินโดนีเซีย และเวียดนาม เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย รวมถึงสินค้าเกษตรอย่างข้าว มันสำปะหลัง และกุ้ง