แกะรอยโทษอาญา “ธนาธร” เงินกู้ รายได้ และเงินบริจาค

คดีหุ้นสื่อของ “ธนาธร” เดินทางมาสู่ช็อตที่สอง

เมื่อศาลรัฐธรรมนูญชี้ว่า เขายังถือหุ้นสื่อของบริษัทวีลัค มีเดีย จำกัด ณ วันที่สมัคร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อพรรคอนาคตใหม่

กรณีดังกล่าวคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ในฐานะผู้ร้องต่อศาลให้ฟัน “ธนาธร” จะนำคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญมา “ขยายผล” เอาผิด “พ่อฟ้า” ในทางอาญา ฐานรู้อยู่แล้วว่าไม่มีสิทธิลงสมัครเลือกตั้ง แต่ยังฝืนลงสมัคร

ผิดตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2561 มาตรา 151 ระบุว่า ผู้ใดรู้อยู่แล้วว่าตนไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเนื่องจากขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะ ต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ได้สมัครรับเลือกตั้งหรือทําหนังสือยินยอม ให้พรรคการเมืองเสนอรายชื่อเพื่อสมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ต้องระวางโทษจําคุกตั้งแต่ 1 ปี ถึง 10 ปี และปรับตั้งแต่ 2 หมื่นบาทถึง 2 แสนบาท และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้น มีกําหนด 20 ปี

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ 7 กกต.นัดหารือคดี “ธนาธร” ซึ่ง กกต.มีประชุมในวันที่ 25 พ.ย.นี้ อาจมีเรื่องของ “ธนาธร” โผล่เข้าไปอยู่ในวาระ

แต่โทษความผิด “รู้อยู่แล้วไม่มีสิทธิ แต่ลงสมัคร” เส้นทางนี้เบื้องต้นเป็นเพียงความผิด “เฉพาะตัว” ของ “ธนาธร” เท่านั้น

ขณะที่อีกช็อตหนึ่ง ปมเงินกู้ 191 ล้านบาท ที่พรรคอนาคตใหม่กู้มาจาก “ธนาธร” ความเคลื่อนไหวล่าสุดอยู่ที่ กกต.มีมติเอกฉันท์ให้พรรคอนาคตใหม่ทำหนังสือชี้แจงเพิ่มเติม สืบเนื่องจาก “ศรีสุวรรณ จรรยา” เลขาธิการสมาคมองค์การพิทักษ์รัฐธรรมนูญไทย ยื่นหนังสือถึง กกต.ขอให้ตรวจสัญญากู้ยืมเงินระหว่างนายธนาธร กับพรรคอนาคตใหม่ จำนวน 191 ล้านบาท

ซึ่งอาจขัดแย้งกับพ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง มาตรา 87 เนื่องจากพรรคการเมืองไม่สามารถนำเงินและทรัพย์สินของพรรคไปชำระหนี้การกู้ยืม เนื่องจากกฎหมายกำหนดไว้ชัดว่าเงินของพรรคการเมืองต้องไปใช้เกี่ยวกับการเลือกตั้งของพรรคและสมาชิก หรือค่าใช้จ่ายในการบริหารพรรคการเมืองเท่านั้น ดังนั้นหากพรรคอนาคตใหม่ไม่สามารถชำระหนี้เงินกู้ได้ภายในระยะเวลา 3 ปี เท่ากับว่ามีหนี้สินล้นพ้นตัว อาจล้มละลายสิ้นสภาพพรรคการเมืองได้

“หาก กกต.พบว่าการกระทำของนายธนาธร และพรรคอนาคตใหม่ เป็นการฝ่าฝืนพ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง ขอให้เอาผิดกับนายธนาธร และกรรมการบริหารพรรค ซึ่งเอาผิดนายธนาธรตามมาตรา 66 วรรคสอง ประกอบมาตรา 125 มีโทษปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของหัวหน้าพรรคและกรรมการบริหารพรรค 5 ปี และให้เงินทรัพย์สินส่วนที่เกิน 10 ล้านบาทตกเป็นของกองทุนพัฒนาพรรคการเมือง”

กกต.ต้องตีความว่า “เงินกู้” 191 ล้านบาท เป็น “รายได้” ของพรรคการเมืองหรือไม่ เพราะตามมาตรา 62 ของ พ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง 2560 ที่บัญญัติเรื่องรายได้ของพรรคการเมือง ไม่ได้ระบุเรื่อง “เงินกู้” เอาไว้ไในรายได้ของพรรคการเมือง

ถอดรหัส มาตรา62 ที่บระบุว่าพรรคการเมืองอาจมีรายได้ ดังต่อไปนี้
(1) เงินทุนประเดิม
(2) เงินค่าธรรมเนียมและค่าบํารุงพรรคการเมืองตามที่กําหนดในข้อบังคับ
(3) เงินที่ได้จากการจําหน่ายสินค้าหรือบริการของพรรคการเมือง
(4) เงิน ทรัพย์สิน และประโยชน์อื่นใดที่ได้จากการจัดกิจกรรมระดมทุนของพรรคการเมือง
(5) เงิน ทรัพย์สิน และประโยชน์อื่นใดที่ได้จากการรับบริจาค
(6) เงินอุดหนุนจากกองทุน
(7) ดอกผลและรายได้ที่เกิดจากเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดของพรรคการเมือง

ไม่มีคำว่า “เงินกู้” คำถามคือ อนาคตใหม่จะกู้เงินจาก “ธนาธร” ได้หรือไม่ ถ้ากฎหมายไม่ได้กำหนด
“วิษณุ เครืองาม” รองนายกรัฐมนตรี เห็นว่า เรื่องเงินกู้ “ธนาธร” ต้องดูหลายอย่าง บางอย่างไม่ได้อนุญาตก็ทำไม่ได้ โดยมี 2 อย่าง คือ 1.ไม่ได้ห้าม เพราะฉะนั้นทำได้ และ 2.ไม่ได้อนุญาต เพราะฉะนั้นจึงทำไม่ได้ มีอยู่ 2 หลักนี้ ซึ่งไม่ได้มั่ว มันมีวิธีใช้ว่าเมื่อไรจะใช้

ขณะที่ “ธนาธร” บอกว่า ไม่ได้กังวลเรื่องเงินกู้ เพราะถ้าไปถามนักบัญชีหรือนักกฎหมายที่ไหน จะได้คำตอบว่าเงินกู้เป็นหนี้สินอยู่ในงบดุล ไม่ใช่รายได้ ไม่อยู่ในงบกำไรขาดทุน จึงไม่ได้รู้สึกกังวลอะไร และมองไม่ออกว่าจะขัดกฎหมายหรือขัดรัฐธรรมนูญอย่างไร เราอยากทำงานการเมืองที่โปร่งใส อยากให้สาธารณชนรับทราบ จึงไม่แน่ใจว่าการทำเช่นนี้จะผิดกฎหมายได้อย่างไร ขณะนี้ได้รับเอกสารแจ้งจาก กกต.ให้ส่งเอกสารเพิ่มเติมแล้ว แต่ได้ตอบกลับทาง กกต.ด้วยวาจาไปก่อนว่า ขณะนี้ทางพรรคงานเยอะมากทำให้ไม่ทัน จึงขอขยายเวลาการส่งเอกสารออกไป

ถ้าไม่เข้าข่ายเป็น “รายได้” อาจเข้าสู่การเป็น “เงินบริจาค” ตามมาตรา 66 พ.ร.ป.ว่าด้วยพรรคการเมือง 2560 หรือไม่

แกะรอย มาตรา 66 ระบุว่า บุคคลใดจะบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดให้แก่พรรคการเมือง มีมูลค่าเกิน 10 ล้านบาทต่อพรรคการเมืองต่อปีมิได้ และในกรณีที่บุคคลนั้นเป็นนิติบุคคล การบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดให้แก่พรรคการเมืองไม่ว่าพรรคเดียวหรือหลายพรรคเกินปีละ 5 ล้านบาท ต้องแจ้งให้ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นทราบในการประชุมใหญ่คราวต่อไปหลังจากบริจาคแล้ว

“พรรคการเมืองจะรับบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดซึ่งมีมูลค่าเกินวรรคหนึ่งมิได้”

ที่สุดแล้วหากเข้าข่ายบริจาค โทษของการฝ่าฝืนมาตรา 66 บัญญัติอยู่ในมาตรา 124 ที่ระบุว่า “ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา 66 วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษจําคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือทั้งจําทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นมีกําหนด 5 ปี”

ขณะที่โทษของของพรรคการเมืองที่รับเงินบริจาค มาตรา 125 พรรคการเมืองใดรับบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดมีมูลค่าเกิน ที่กําหนดไว้ในมาตรา 66 วรรคสอง ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 1 ล้านบาท และให้ศาลสั่งเพิกถอน สิทธิเลือกตั้งของหัวหน้าพรรคการเมืองและกรรมการบริหารพรรคการเมืองมีกําหนด 5 ปี และให้เงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใด ส่วนที่เกินมูลค่าที่กําหนดไว้ตามมาตรา 66 ตกเป็นของกองทุน
เท่ากับว่า “ธนาธร” อาจโดนโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท ส่วนพรรคไม่ถูกยุบ แต่ก็โดนปรับ 1 ล้านบาท และกรรมการบริหารพรรค และหัวหน้าพรรคถูกตัดสิทธิเลือกตั้ง 5 ปี ริบเงินส่วนที่เกินจากมูลค่า 10 ล้านบาท เข้ากองทุนพัฒนาพรรคการเมือง

นาทีนี้ ทั้งคดีอาญาของ “ธนาธร” ที่งอกจากพิษหุ้นสื่อ ปมเงินกู้ 191 ล้าน ยังไม่ถึงขั้นยุบพรรคอนาคตใหม่ เป็นแค่ความผิดเฉพาะตัว แต่ก็มีอัตราโทษทั้งจำทั้งปรับ และตัดสิทธิการเมือง