สมศ.ชู 8 แนวทาง ประเมินการศึกษายุคใหม่

ต้องยอมรับว่าตลอดระยะเวลาดำเนินงานของสำนักงานรับรองมาตรฐานและการประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ “สมศ.” ไม่เพียงคำนึงถึงประเด็นนโยบายการพัฒนาประเทศของรัฐบาลมาโดยตลอด เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะความรู้ตามเป้าประสงค์ของสถานศึกษาตามกรอบของการประกันคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่องในระดับสากล ด้วยการชูทิศทางการประกันคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน โดยการใช้มาตรฐานระบบประกันคุณภาพมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับการดำเนินการในประเทศไทย เพื่อมุ่งเน้นผลลัพธ์และสมรรถนะของผู้เรียนเป็นหลัก

“ขนิษฐา ตั้งวรสิทธิชัย” รักษาการผู้อำนวยการ สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ. เปิดเผยในการประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ประจำปี 2562 ว่า จากการศึกษาบริบทการประกันคุณภาพของโลกของเครือข่าย INQAAHE ซึ่งเป็นเครือข่ายหน่วยงานประกันคุณภาพนานาชาติที่ทำงานร่วมกับหน่วยงานรับรองมาตรฐานแห่งชาติ และนักวิชาการเพื่อควบคุมคุณภาพการศึกษาในกว่า 140 ประเทศ พบว่าบริบทการประกันคุณภาพของโลกกำหนดทิศทาง มุมมอง และแนวโน้มสำคัญในการผลักดันงานประกันคุณภาพของโลก ประกอบด้วยกัน 8 ด้าน ได้แก่

หนึ่ง การควบคุมคุณภาพภายใต้ความเป็นสากล จากการศึกษาข้ามพรมแดน (cross border education) การเคลื่อนย้ายผู้เรียน (transnational mobility)

สอง การสร้างกรอบคุณวุฒิการศึกษาระดับโลก เพื่อเป็นกลไกการประเมินที่พยายามสร้างความเชื่อมโยงผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้ที่สำเร็จการศึกษากับสมรรถนะในการปฏิบัติงานตามความต้องการของภาคการผลิตและบริการ

สาม การเปลี่ยนแปลงบทบาทของหน่วยงาน QA ให้มีมาตรฐานสากล เนื่องจากในอนาคตอาจจะมีหน่วยงานอื่น ๆ เป็นหน่วยที่ทำหน้าที่รับรองด้านการประกันคุณภาพ ดังนั้น สมศ.จึงจำเป็นที่จะต้องเร่งพัฒนามาตรฐานการประเมินให้เทียบเท่าสากล

สี่ การเปรียบเทียบเชิงผลลัพธ์ ตามมาตรฐานของหน่วยงานประกันคุณภาพที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล

ห้า ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานประกันคุณภาพเพื่อยกระดับความน่าเชื่อถือ และการยอมรับจากหน่วยงานหรือเครือข่ายในระดับสากล

หก การรับรองมาตรฐาน (accreditation) โดยที่ สมศ.จะเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับสถานศึกษาในการเลือกรับการประเมินคุณภาพภายนอก

เจ็ด ระบบการศึกษาทางไกล ซึ่งมีความน่าสนใจและท้าทาย

แปด การประกันคุณภาพภายนอก (EQA) ภายใต้ยุค industrial revolution 4.0 โดยการใช้ระบบสารสนเทศ เพื่อการประเมินคุณภาพภายนอก หรือที่เรียกว่า AQA มาประยุกต์ใช้ในการประเมินคุณภาพภายนอกแทนรูปแบบกระดาษ

“ขนิษฐา” กล่าวย้ำว่าสำหรับการพัฒนากรอบแนวทางการประเมินคุณภาพภายนอกในรอบถัดไป สมศ.กำหนดแนวทางดำเนินการเพื่อให้สามารถขับเคลื่อนสู่การประกันคุณภาพการศึกษาที่ยั่งยืนในอนาคต โดยใช้มาตรฐานระบบประกันคุณภาพที่ได้รับการยอมรับในระดับสากลมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับการดำเนินการในประเทศ เช่น พัฒนาระบบการประเมินคุณภาพให้สามารถรองรับ digital transformation เพื่อการรับรอง (accreditation) และการประเมิน(evaluation/assessment) ในลักษณะของการรับประกัน (guarantee) ออกแบบระบบการประเมินให้มีน้ำหนักครอบคลุมเรื่องการจัดการเรียนการสอนมากยิ่งขึ้น กำหนดความถี่ในการตรวจประเมิน

“ทั้งจะต้องพิจารณาจากระดับคุณภาพของผลการประเมินในแต่ละสถานศึกษา และทำประชาพิจารณ์ในรูปแบบออนไลน์ เพื่อให้ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมให้เสนอแนวคิด และการตรวจประเมิน รวมทั้งออกแบบระบบการประเมินที่เชื่อมโยงกับระบบประกันคุณภาพภายในให้สามารถเทียบเคียงกับในระดับนานาชาติ เช่น PISA, TIMSS เพื่อส่งเสริม

และสนับสนุนให้เกิดการดำเนินงานด้านประกันคุณภาพตามกรอบมาตรฐานของอาเซียน โดยมุ่งการประเมิน และรับรองในระดับหลักสูตร (program level) พัฒนากระบวนการเตรียมข้อมูล และหลักฐาน เพื่อการวางแผนก่อนการตรวจประเมิน และวิเคราะห์ในเรื่องต่าง ๆ”

โดยมุ่งเน้นผลลัพธ์ของผู้เรียน ที่สามารถสะท้อนให้เห็นถึงคุณวุฒิการศึกษา มาตรฐานอาชีพ และสมรรถนะได้อย่างแท้จริง