พ่อค้าผ้าม้วน หนีตาย ถูกสินค้าจีนถล่มหนีขายผ่านออนไลน์

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ไทยมีการนำเข้าเสื้อผ้าสำเร็จรูปจากต่างประเทศโดยเฉพาะจีน ซึ่งมีราคาถูกเข้ามาจำนวนมาก และพฤติกรรมผู้บริโภคหันไปสู่การซื้อขายผ่านระบบออนไลน์มากขึ้น ส่งผลให้ผู้ผลิตเสื้อแบรนด์ไทย (local brand) บางกลุ่มล้มหายตายจาก ที่เหลือต้องพยายามฉีกแนวเพื่อความอยู่รอด กระทบเชื่อมโยงมากไปยังกลุ่ม “พ่อค้าผ้า” ซึ่งในอดีตกลุ่มนี้จะกระจุกตัวอยู่แถบพาหุรัด

“ไชยยศ รุ่งเจริญชัย” นายกสมาคมพ่อค้าผ้า เล่าถึงภาพรวมธุรกิจว่า ขณะนี้มีพ่อค้าผ้าม้วนเหลืออยู่ประมาณ 300-350 ราย จากสมัยก่อน 400-500 ราย โดยหลายรายหายไป หลายรายดาวน์ไซซ์ลงมาจากหลายปัจจัย เช่น ปัญหาสภาวะเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น สินค้าสำเร็จรูปจากจีนที่มีราคาถูกเข้ามาเป็นจำนวนมาก พฤติกรรมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป ไม่เหมือนสมัยก่อน ตลาดออนไลน์เข้ามามีบทบาทในการซื้อขายมากขึ้น ทำให้สมาคมมีแนวคิดว่า ทำอย่างไรให้พ่อค้าผ้ายุคนี้สามารถยึดธุรกิจนี้ต่อไปได้ ควรทำอะไรเพื่อตอบโจทย์ตลาดคนรุ่นใหม่ ซึ่งในอนาคตจะเป็นฐานของลูกค้าเราจริง ๆ Fashion Market Place

สำหรับโครงการ Fashion Market Place ที่จัดขึ้นเมื่อ 29 พฤศจิกายน 2560 ไม่ได้มองเฉพาะสมาคมพ่อค้าผ้าเป็นตัวตั้งอย่างเดียว แต่มองทั้งอุตสาหกรรม ทั้งผู้ผลิตผ้า โรงงานเสื้อผ้า และดีไซน์ เป็นเวทีให้เกิดการพบปะซื้อขายแลกเปลี่ยน แต่กว่าที่จะมาเป็นงานนี้ สมาคมได้จัดอบรมสมาชิกแต่ละรายสร้างเพจ ไลฟ์แอ็ก ไอจี(อินสตาแกรม) ก่อน เพราะต้องยอมรับว่าสมาคมพ่อค้าผ้ามีทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ผสมกัน พยายามให้สมาชิกปรับตัวเข้าสู่ยุคออนไลน์เต็มตัวเป้าหมายการรุกตลาดออนไลน์ หลัก ๆต้องการให้สมาชิกไปถึงกลุ่มลูกค้าให้มากที่สุด ซึ่งไม่ได้จำกัดเพียงสมาชิกของสมาคม แต่ยังได้คุยกับอุตสาหกรรมต่อเนื่องทั้งสมาคมอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มไทย มองว่าถ้ามาทำงานร่วมกัน ตอบโจทย์กับยังดีไซเนอร์ (young designer) ได้ โดยหากยังดีไซเนอร์เดินเข้ามาในงาน มีผ้า มีโรงงานตัดเย็บที่ได้มาตรฐาน เป็นสมาชิกสมาคมอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม ไปกันเป็นแพ็กจะดีกว่า ตอนนี้สมาคมได้คัดเลือกสมาชิกกลุ่มแรก50 ราย จาก 350 ราย ที่มีคุณสมบัติตรงตามที่ยังดีไซเนอร์ต้องการก่อนแนวทางการปรับตัว

การขับเคลื่อนสู่ออร์เดอร์ลอตเล็ก (small lot) ซึ่งสมาคมเริ่มทดลองคัดเลือกโรงงานที่รับออร์เดอร์ไม่มาก (small lot) คราวละ 30-50 ตัว และขายผ้าตัดขายปลีกให้ได้เลย จากเดิมที่ต้องซื้อยกม้วน ใช้ผ้า 5,000-10,000 หลา หากเป็น small lot ขายเพียง 10 หลา ขายปลีกก็ขาย นอกจากนี้ พ่อค้าผ้าบางกลุ่มได้ปรับตัวเข้าสู่การสร้างนวัตกรรม ตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 ซึ่งมีหลายกรณีที่ประสบความสำเร็จ เป็นกรณีตัวอย่างไปแล้ว

นอกจากนี้ได้มีการสร้าง “เครือข่ายทายาทสิ่งทอ” ซึ่งไม่ได้มีแค่สิ่งทอ แต่มีทั้งโรงผลิตเส้นใย โรงปั่นด้าย ทอผ้า ถักผ้า ย้อมผ้า พิมพ์ผ้า ขายผ้า การ์เมนต์ แอ็กเซสซอรี่ เคมีเกี่ยวกับสิ่งทอ (ครบวงจร) รวม 400 กว่าราย หากเฉพาะหัวกะทิมีประมาณ 200 ราย ทั้งยังช่วยเหลือสมาชิก โดยได้เปิดเพจ “Thaitextilemarket” รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับความต้องการผ้าผืนและส่วนประกอบอื่น เพื่อกระจายต่อไปยังเครือข่าย โดยเน้นจำหน่ายในประเทศทั้งปลีกและส่ง ซึ่งขณะนี้มียอด like ประมาณ 8,000 ไลก์แล้ว ทิศทางตลาดค้าผ้าปี 2561 เทรนด์ความต้องการของลูกค้าผ้ามีหลากหลาย มีทั้งเทรนด์แฟชั่นมาก ๆ ลายพิมพ์มาก ๆ ซึ่งผู้ผลิตผ้ามีการลงทุนทำดิจิทัลพรินติ้ง เพื่อตอบรับ 3-4 ราย รับออร์เดอร์ได้ แต่บางคนต้องการผ้าพื้น ๆ แต่สามารถนำไปตัดเย็บเป็นแพตเทิร์นสวย ๆ ซึ่งทางผู้ค้าสำเพ็งที่มีสต๊อกรองรับได้ ไม่ต้องรอ

อย่างไรก็ตาม “ตลาดเสื้อผ้า” เป็นตลาดที่มีการแข่งขันเสรี และมีการนำเข้าจากต่างประเทศมามาก ส่งผลกระทบต่อการแข่งขัน เสื้อผ้าแบรนด์อินเตอร์เข้ามาจำนวนมาก หากผู้ผลิตโลคอลแบรนด์ปรับตัวลงมาสู้ เชื่อมโยงตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ อาจต้องใช้เวลาพอสมควร ประมาณ 2-3 ปี ในการสร้างวอลุ่ม แต่หากไทยสามารถพัฒนาดีไซเนอร์รุ่นใหม่ให้เข้มแข็ง แล้ววอลุ่มจะตามมา เพราะแม้ของจีนมีราคาถูก แต่ผมเชื่อว่าผู้บริโภคมองออกว่า สินค้าไหนมีคุณภาพดี

ขณะที่ภาครัฐควรช่วยเหลือตรวจสอบสินค้าที่นำเข้ามาอย่างถูกต้อง ให้แข่งขันกันบนเวทีที่เท่ากัน มาตรฐานเดียวกัน เรามั่นใจว่าแข่งขันได้ทั้งในด้านคุณภาพและราคา เพราะตอนนี้ ต้นทุนการผลิตผ้าจีนก็ไม่ได้ต่ำกว่าไทยมากนัก ค่าแรงสูงขึ้น แต่ทางผู้ผลิตผ้าไทยสามารถรองรับความต้องการของลูกค้าได้ทันที เปลี่ยนแปลงสินค้าได้ด้วย นอกจากนี้ หากภาครัฐจัดเวทีเสริม หรือจัดหางบประมาณ หรือช่วยเหลือเรื่องการจัดหาสถานที่ เพื่อเป็นเวทีสำคัญให้ผู้ซื้อผู้ขายมาเจอกัน จะเป็นส่วนสำคัญมาก

ขณะที่ “ช่องทางการจำหน่าย” เป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งขณะนี้ห้างค้าปลีก เช่น เซ็นทรัล เดอะมอลล์ เอ็มโพเรียม ต่างมีการจัดแบ่งพื้นที่ให้กับดีไซเนอร์รุ่นใหม่ในการจำหน่ายสินค้า โดยคัดแบบกลุ่มที่เป็นครีม ๆ ซึ่งจำหน่ายเสื้อผ้าตัวหนึ่ง 5,000-6,000 บาท ไม่ใช่ราคาถูก แต่เป็นงานคุณภาพและมีฝีมือดีจริง และจำนวนผู้ประกอบการไทยที่มีแบรนด์ตัวเองขายผ่านออนไลน์มีจำนวนเพิ่มขึ้น เช่น Wakingbee เป็นต้น ทำเหมือนอินเตอร์แบรนด์ไม่มีหน้าร้าน สมมุติมีผู้ประกอบการที่ทำการค้าผ่านออนไลน์ 5,000 ราย ขั้นต่ำขายเดือนละ 1 แสนบาท มูลค่าตลาดกลุ่มนี้จะไม่ต่ำกว่า 500 ล้านบาท