หมอยงยันใช้ ATK หาเชื้อโควิดได้ทุกสายพันธุ์ เปิดประสิทธิภาพ ATK 11 ยี่ห้อในไทย อันไหนตรวจจับโอมิครอนได้เร็วสุด
วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2565 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊ก Yong Poovorawan เรื่อง โควิด-19 การตรวจ ATK กับสายพันธ์โอมิครอน ระบุว่า
มีคำถามมากกว่า การใช้ ATK เมื่อสายพันธุ์เปลี่ยนมาเป็น “โอมิครอน” จะมีผลต่อผลการตรวจ โอมิครอนหรือไม่ ความไวจะลดลงหรือไม่
ต้องทำความเข้าใจในน้ำยาที่ใช้ตรวจ ATK จะตรวจในส่วนของ nucleocapsid ไม่ใช่ตรวจหา spike โปรตีน ของไวรัส การเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์ไวรัสจาก อัลฟ่า เดลต้า โอมิครอน จะมีการเปลี่ยนแปลงในส่วน spike โปรตีน ในการแยกสายพันธุ์ ส่วนของ nucleocapsid จะไม่เปลี่ยนแปลง
การใช้ ATK ตรวจว่ามีไวรัสหรือไม่ เป็นการตรวจว่ามี nucleocapsid โปรตีน จึง “ไม่มี” ผลกับการตรวจในสายพันธุ์ใหม่ เช่นโอมิครอน
ATK ที่ใช้อยู่เดิม จึงยังใช้ได้อยู่ แม้จะเป็นสายพันธ์ใหม่โอมิครอน
ATK 11 ยี่ห้อไทย ตรวจจับโอมิครอนได้เร็วสุด
วันที่ 13 มกราคม 2565 ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักวิจัยด้านไวรัสวิทยา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมสุขภาพสัตว์และการจัดการ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เปิดเผยผ่านทางเฟซบุ๊กส่วนตัวกรณีทดสอบ ATK ที่จำหน่ายในประเทศไทยสามารถตรวจจับโอมิครอนได้หรือไม่ และรวดเร็วเท่าใด แตกต่างจาก ATK ที่จำหน่ายในต่างประเทศหรือไม่นั้น โดยระบุว่า
ประเด็นเรื่อง ATK ตรวจวัดโอมิครอนได้หรือไม่ และการอ้างอิงผลทดสอบจากมหาวิทยาลัยเจนีวาที่ผมเคยเอามาลงไว้ทำให้มีคำถามกลับมาเยอะว่า ตกลง ATK ยี่ห้ออื่นในประเทศไทยตรวจไวรัสโอมิครอนได้หรือไม่ และถ้าได้จะตรวจเร็วหรือไม่เร็วต่างกันอย่างไร
หลังจากที่ทีมวิจัยสามารถแยกเชื้อไวรัสโอมิครอนได้เป็นผลสำเร็จ เราจึงปรับค่าปริมาณไวรัสให้เหมาะสมโดยใช้ ATK ที่ทาง U of Geneva ใช้และพบว่ามีความสามารถสูงสุดในการตรวจวัดไวรัสโอมิครอนเป็นเกณฑ์
เราใช้ชุดตรวจดังกล่าวตรวจสอบไวรัสต้นแบบโอมิครอนที่แยกได้ในประเทศไทย ปรับปริมาณไวรัสให้สามารถตรวจวัดได้แบบไม่เข้มเกินไป เพื่อจะสามารถเปรียบเทียบกับยี่ห้ออื่น ๆ ในประเทศไทยได้ เราใช้ปริมาณไวรัสที่เท่ากันนั้นเปรียบเทียบกับชุดตรวจที่หาได้ 11 ยี่ห้อ และตรวจวัดพร้อมกันโดยใช้น้ำยาที่ได้มาจากชุดตรวจแต่ละชนิด ผลการทดสอบพบว่า
1.ชุดตรวจ 9 ใน 11 ยี่ห้อที่นำมาทดสอบสามารถตรวจวัดโอมิครอนได้ มีแถบขึ้นที่ T ที่เห็นได้ด้วยตาเปล่า อีก 2 ยี่ห้อไม่สามารถมองเห็นได้ แต่ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าไม่มีความจำเพาะต่อโอมิครอน หรือระดับการตรวจวัดยังไม่ไวเท่าชุดตรวจอื่น ๆ แสดงว่าชุดตรวจส่วนใหญ่สามารถมีความจำเพาะต่อโอมิครอนได้ กรณีที่มีปริมาณไวรัสเพียงพอ ทุกยี่ห้อที่ได้ผลบวกมาน่าจะตรวจวัดได้ทั้งหมด
2.ระดับความไวของการตรวจวัดพบว่ามีความแตกต่างกัน ผมได้เกรดออกเป็น
– A คือ มีความไวสูงตรวจได้ชัดเจนดีมาก มี 2 ยี่ห้อคือ เบอร์ 2 และ 4
– B คือ มีความไวระดับดี มี 2 ยี่ห้อ คือ เบอร์ 7 และ 10
– C คือ กลุ่มที่ได้ผลบวกที่เห็นได้ แต่จะจางลง
– D คือ กลุ่มที่มีความไวต่ำ แบนออกมาจาง ๆ
– E คือ ไม่สามารถเห็นแถบที่ T ได้เลยซึ่งอาจจำเป็นต้องทดสอบเพิ่มเติม
เนื่องจากว่าการทดสอบนี้ไม่ได้ทำขึ้นอย่างเป็นทางการ แต่ทำเพื่อให้เกิดความมั่นใจว่า ATK ที่หาได้ในท้องตลาดไม่ได้มีคุณภาพแตกต่างกันมาก สามารถใช้ตรวจวัดโอมิครอนได้ไม่แตกต่างกันครับ และการทดสอบนี้เพื่อเป็นข้อมูลในการใช้เทคโนโลยี ไม่มีเจตนาโฆษณาให้กับบริษัทใด ๆ รบกวนอย่านำไปอ้างอิงเพื่อประโยชน์การการค้า
ขณะที่ก่อนหน้านี้ นพ.ศุภกิจ ศิริลักษณ์ อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ให้สัมภาษณ์ยืนยันว่า ATK ทุกยี่ห้อสามารถตรวจจับโควิดทุกสายพันธุ์ได้ เนื่องจากในชุดตรวจ ATK มีโปรตีนค่อนข้างเสถียร สามารถตรวจหาเชื้อได้ อย่างไรก็ดี ขณะนี้ยังไม่มีชุดตรวจชนิดใดที่รับรองว่าตรวจแยกสายพันธุ์ได้
