ทุเรียนล้านตันติดด่านจีน ระดมตรวจโควิดล้ง-เหมาเรือส่งออก
ทุเรียนไทยหนีวิกฤตโควิด-19 หลังด่านทางบกจีน “ปิด ๆ เปิด ๆ” ส่งออกชะงัก-ล่าช้า ส่งผลกระทบทุเรียนตะวันออกอีกกว่า 370,000 ตัน ผสมโรงทุเรียนภาคใต้กำลังจะออกอีก 627,000 ตัน หวั่นตลาดเสียหายหนัก เอกชนดิ้นเช่าเหมาเรือส่งด่วนไปจีนลอตแรก 3,000 ตัน จีนคู่ค้าขู่หากตรวจพบโควิดปนเปื้อนซ้ำ ปิดเกมตลาดทุเรียนไทยทันที
จากประมาณการผลผลิตทุเรียนทั้งประเทศในปี 2565 ที่ปริมาณ 1.5 ล้านตัน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 22 แบ่งเป็น ผลผลิตทุเรียนจากภาคตะวันออก 720,000 ตัน ทุเรียนใต้ 627,000 ตัน และอื่น ๆ ซึ่งกำลังทยอยออกสู่ตลาด ท่ามกลางสภาวการณ์การส่งออกในตลาดหลักอย่าง ประเทศจีน กำลังประสบปัญหาด่านทางบก “ปิด ๆ เปิด ๆ” จากความเข้มงวดในเรื่องของโควิด-19 ที่อ้างว่ามีการปนเปื้อนมากับทุเรียนไทย ได้ส่งผลกระทบทางด้านราคาทุเรียนในประเทศสะวิงขึ้นลงมาโดยตลอด ล่าสุดมีผู้ส่งออกทุเรียนไทยหลายรายตัดสินใจที่จะขนส่งทุเรียนทางเรือแทนการขนส่งทางบก แม้ต้นทุนและระยะทางจะยาวนานกว่า แต่เป็นทางออกสุดท้ายของทุเรียนไทยในฤดูกาลผลิตนี้
ทุเรียนจันทบุรีพีกสุด
ผู้สื่อข่าว “ประชาชาติธุรกิจ” รายงานเข้ามาว่า เดือนพฤษภาคมถือเป็นช่วงพีกของผลผลิตทุเรียนภาคตะวันออกที่กำลังทยอยออกมามากที่สุด จากประมาณการผลผลิตทุเรียนประมาณ 720,000 ตัน ขณะนี้คงเหลือผลผลิตประมาณ 370,000 ตัน หรืออีกครึ่งหนึ่งของผลผลิตทุเรียนทั้งภาค ขณะที่ผู้ส่งออกทุเรียนต่างกังวลสถานการณ์ด่านชายแดน 4 ด่านของจีน อยู่ในสภาวะ “ปิด ๆ เปิด ๆ” เมื่อทุเรียนไทยตรวจเจอเชื้อโควิด-19 ทางด่านจีนก็จะสั่งระงับการนำเข้าทันทีเป็นระยะเวลาหลายวัน ขณะที่ความสุกของทุเรียนนั้น “รอไม่ได้” และจะก่อให้เกิดความเสียหายตามมา
ล่าสุดด่านโมฮานตรวจพบโควิด-19 ที่ขั้วทุเรียน-ผนังตู้คอนเทนเนอร์ด้านใน และบรรจุภัณฑ์ด้านนอก จนเจ้าหน้าที่ด่านจีนเตรียมที่จะออกกำสั่งระงับการนำเข้าทุเรียนไทยทั้งหมด แต่มีรายงานข่าวเข้ามาว่า เจ้าหน้าที่ฝ่ายไทยได้เข้าไปเจรจา และขอให้มีคำสั่ง “ระงับการนำเข้า” เฉพาะ “ล้ง” ที่ตรวจพบเชื้อโควิด-19 เป็นเวลาทั้งหมด 5 วัน (25-29 เมษายน 2565) แทน ด้านด่านจีนได้ออกหนังสือแจ้งเตือนอย่างเป็นทางการ หากตรวจพบเชื้อโควิด-19 ในทุเรียนไทยอีกก็จะห้ามทุเรียนทั้งหมดผ่านด่านโมฮาน ไม่ว่าจะมาจากล้งใดก็ตาม
ทั้งนี้ ล้งทั้ง 6 รายที่จีนอ้างว่าตรวจพบเชื้อโควิด-19 ได้แก่ สวน AC 03-9001-36472511111, สวน AC 03-9001-36290748111, สวน AC 03-9001-36478981111, สวน AC 03-9001-36479360111, สวน AC 03-9001-36502524111 และสวน AC03-9001-36538424111
สำหรับตัวเลขการส่งออกทุเรียนไปจีนล่าสุดจากรายงานของด่านตรวจพืชที่ออกใบรับรองสุขอนามัยพืช ด่านตรวจพืชจันทบุรี พบว่า ระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์-27 เมษายน 2565 มีการออกใบรับรองให้กับทุเรียนไปจีนแล้ว คิดเป็นปริมาณ 110,037.20 ตัน โดยเป็นการส่งออกทุเรียนทางบก (ด่านเชียงของ-เชียงใหม่-นครพนม-มุกดาหาร-หนองคาย) จำนวน 41,920.64 ตัน ส่งออกทางเรือ 54,110.94 ตัน และส่งออกทางอากาศ (ลาดกระบัง-สุวรรณภูมิ) อีก 14,005.62 ตัน โดยมีข้อสังเกตว่าในฤดูกาลนี้ ผู้ส่งออกไทยกำลังเปลี่ยนการส่งออกทุเรียนจากการผ่านด่านชายแดนจีนทางบก มาเป็นการขนส่งทางเรือมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
หันเหมาเรือด่วนส่งไปจีน
นายสัญชัย โกสัลล์วัฒนา นายกสมาคมผู้ผลิตทุเรียนไทย กล่าวว่า ทุกวันนี้ทุเรียนไทยถูกส่งออกทางบกผ่านทางด่านหลัก 2 ด่าน คือ ด่านโหยวอี้กวนที่ต้องผ่านประเทศเวียดนาม กับด่านบ่อเต็น (โมฮาน) สปป.ลาว แต่ก็เกิดปัญหาตรวจพบเชื้อโควิด-19 ซึ่งถูกระงับการส่งออกในเดือนเมษายนมาแล้ว 2 ครั้ง ดังนั้น ผู้ประกอบการส่งออก (ชิปปิ้ง) จึงหันไปใช้บริการขนส่งทางเรือผ่านเวียดนามกันเป็นจำนวนมาก แต่เมื่อเวียดนามเปิดท่าเรือใหม่ ๆ เพิ่มขึ้นกลับประสบปัญหาไม่มีเรือบริการ ดังนั้นผู้ประกอบการไทยจึงหันมา “เช่าเหมาเรือด่วน” ขนส่งผลไม้สดทั้งทุเรียน-มังคุดเป็นลอตใหญ่ไปจีนแทน
โดยลอตแรกมีปริมาณ 3,000 ตัน ได้เดินทางจากท่าเรือแหลมฉบัง ไปยังท่าเรือหนานซา นครกว่างโจว แล้วจัดเป็นการขนส่งที่รวดเร็ว ประกอบกับระบบการขนส่งทางเรือ มีการป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโควิด-19 และใช้พิธีการศุลกากรของผลไม้สดนำเข้าเพื่อลดระยะเวลา ใช้เวลาเพียง 4 วัน เที่ยวต่อไปกำหนดส่งลงเรือวันที่ 2 พฤษภาคม 2565 ซึ่งการใช้บริการเส้นทางเดินเรือด่วนนี้ คาดการณ์ว่าจะช่วยให้ระบบการขนส่งทุเรียนสามารถระบายได้อย่างคล่องตัวมากขึ้น
“เรือด่วนเช่าเหมาลำช่วยระบายสินค้าได้ลอตใหญ่ ผู้ส่งออกเข้าไปเหมาและมีเรือปริมาณมากพอ รวมทั้งยังมีท่าเรือที่ขึ้นหลายแห่ง ประกอบกับ นครกว่างโจว เป็นศูนย์กระจายผลไม้ขนาดใหญ่ที่สุดในภูมิภาคทางตอนใต้ของจีน ตลาดเจียงหนานก็เป็นตลาดใหญ่ สินค้า 80% เข้าที่นี่ ราคาทุเรียนไทยในตลาดจีนตอนนี้ดีมาก ราคา 700-800 หยวน/กล่อง (18 กก. กก.ละ 190-220 บาท) ทอนกลับมาเป็นราคารับซื้อของล้งประมาณ 130-150 บาท แต่ถ้าเป็นช่วงที่ต้องการทุเรียนไปบรรจุให้เต็มตู้คอนเทนเนอร์เพื่อส่งออก หรือเรียกว่าเพื่อปิดตู้ให้ได้ ราคาทุรียนก็จะพุ่งสูงขึ้นทันที แต่หลังจากนี้ทุเรียนจะขาดช่วงไป จะออกรุ่นต่อไปหลังวันที่ 10 เดือนพฤษภาคม เป็นลอตใหญ่ประมาณ 80% ของผลผลิตปีนี้ ถือเป็นช่วงพีกสุดที่ราคาทุเรียนจะดิ่งลงมาก พอถึงเดือนมิถุนายน ผลผลิตทุเรียนก็จะเริ่มน้อยลง คาดการณ์ว่าราคาทุเรียนปีนี้ไม่น่าจะต่ำกว่ากิโลกรัมละ 100 บาท ซึ่งเป็นราคาที่เกษตรกรรับได้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยสำคัญ 2 ข้อ คือ ทุเรียนไทยต้องปลอดจากโควิด-19 ตามนโยบาย Zero COVID ของจีน ไม่อย่างนั้นจะส่งออกไปจีนไม่ได้ สวนทุเรียนต้องได้ GAP+ ล้งต้องได้ GMP+ และจีนต้องไม่ล็อกดาวน์เมืองเพิ่มขึ้น” นายกสมาคมผู้ผลิตทุเรียนไทยกล่าว
ทีมเล็บเหยี่ยวตรวจโควิด
ด้านนายชลธี นุ่มหนู ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 6 (สวพ.6) กรมวิชาการเกษตร ได้ตั้ง “ทีมเล็บเหยี่ยว” เข้าไปสุ่มตรวจทุเรียนอ่อนตามล้งต่าง ๆ ได้ให้ข้อมูลว่า หลังจากกงสุลใหญ่ ณ นครกว่างโจว แจ้งการตรวจพบการปนเปื้อนโควิด-19 บนผลผลิต บรรจุภัณฑ์และรถขนส่งจำนวน 8 ตู้ จากโรงคัดบรรจุ (ล้ง) จำนวน 6 แห่ง ทางกรมวิชาการเกษตรได้สั่งระงับการการส่งออกทุเรียนชั่วคราว (ใบ PC) 5 วัน (วันที่ 25-29 เมษายน 2565) และให้ปฏิบัติตามมาตรการด้านสาธารณสุข ป้องกันการปนเปื้อนเชื้อโควิด-19 ในผลไม้อย่างเคร่งครัด
ทีมเล็บเหยี่ยวได้แท็กทีมร่วมกับด่านตรวจพืชจันทบุรี ฝ่ายปกครอง เกษตรอำเภอ และสาธารณสุขอำเภอ ทำการเปลี่ยนภารกิจจากการตรวจหาทุเรียนอ่อน มาเป็นตรวจหาเชื้อโควิด-19 และเร่งตรวจสอบย้อนกลับในโรงคัดบรรจุทั้ง 6 แห่งแทน แบ่งเป็น ที่อำเภอเมืองจันทบุรี 2 แห่ง/แหลมสิงห์ 1 แห่ง/ท่าใหม่ 1 แห่ง และอำเภอมะขาม 2 แห่ง เพื่อหาจุดบกพร่องที่ทำให้เกิดการปนเปื้อนโควิด-19 และวางมาตรการป้องกันแก้ไขและจะรายงานกลับไปยังจีน เพื่อให้โรงคัดบรรจุได้ดำเนินกิจการต่อไปได้
“เราได้ดำเนินการตรวจประเมินทั้ง 6 ล้ง ตามคำสั่งผู้ว่าราชการจังหวัดจันทบุรี รวมทั้งการป้องกันโควิด-19 ภายในโรงคัดบรรจุภัณฑ์ มาตรฐาน GMP+ และอื่น ๆ จากการตรวจ ATK ในกลุ่มแรงงานทั้งหมดภายในล้งแบบ 100% เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่าง swab ผลทุเรียน/บรรจุภัณฑ์/ถุงมือ/ตะกร้า/ตู้คอนเทนเนอร์และอื่น ๆ ส่งห้องปฏิบัติการ จะทราบผลวันที่ 1 พ.ค.นี้ ผลการตรวจสอบสรุปได้ว่า มาตรการป้องกันโควิด-19 ยังไม่เข้มงวดจริงจัง ยังพบผู้ติดเชื้อโควิด-19 ในโรงคัดบรรจุการควบคุมยังหละหลวม ทั้งการไม่ใส่ถุงมือ ไม่สวมหน้ากาก และเชื่อว่ายังมีโรงคัดบรรจุที่เป็นแบบนี้อีกเป็นจำนวนมาก ภายในสัปดาห์หน้า กรมวิชาการเกษตรจะมีประกาศออกมาโดยเฉพาะสำหรับโรงคัดบรรจุภัณฑ์ (ล้ง) ที่จะต้องปฏิบัติตาม หากมีการกระทำผิดซ้ำกรณีเดิมจะดำเนินการตามมาตรการระงับสินค้าทุเรียนนำเข้าของจีน และเพิ่มระดับการลงโทษตามมาตรการขั้นต่อไป” นายชลธีกล่าว
นอกจากนี้ได้มีการพิจารณาคัดเลือก “แบ่งสี” โรงคัดบรรจุทุเรียนตามหลักเกณฑ์และมีการจัดมอบเกียรติบัตรให้ “โรงคัดบรรจุทุเรียนยอดเยี่ยม” ต้องผ่านหลักเกณฑ์ประจำฤดูกาลผลิต 2565 ภาคตะวันออก คือ 1) ผ่านการตรวจประเมิน GMP+ และรักษามาตรฐานอย่างสม่ำเสมอ 2) มีเจ้าหน้าที่ QC ประจำโรงคัดบรรจุที่ผ่านการอบรมจาก สวพ.6 3) ไม่เคยตรวจพบทุเรียนอ่อน 4) ส่งออกทุเรียนมาแล้วมากกว่า 20 ตู้คอนเทนเนอร์ 5) ให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่เป็นอย่างดี 6) ซื้อขายทุเรียนอย่างเป็นธรรม ไม่เอาเปรียบชาวสวน
“ตอนนี้มีโรงคัดบรรจุทุเรียนยอดเยี่ยมทั้งหมด จำนวน 24 ล้ง แบ่งเป็น จันทบุรี 19 ล้ง ตราด 1 ล้ง และระยอง 4 ล้ง และได้จัดแบ่งโรงคัดบรรจุทุเรียนออกเป็น 3 สี เพื่อตรวจสอบคุณภาพทุเรียนดังนี้ คือ สีเขียว วางใจได้ จำนวน 176 ล้ง สีเหลือง เฝ้าระวัง จำนวน 50 ล้ง และสีแดง เผลอไม่ได้ จำนวน 32 ล้ง” นายชลธีกล่าว
ทุเรียนใต้เข้มโควิด-19
นายอนุชา ยาอีด ผู้อำนวยการสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 5 จ.สงขลา กล่าวว่า ในช่วงต้นปี 2565 สำนักงานได้ประเมินทุเรียนในภาคใต้ มีพื้นที่ปลูกกว่า 670,000 ไร่ คาดว่าจะมีผลผลิตกว่า 627,000 ตัน หรือเพิ่มขึ้นกว่า 18,000 ตัน จากปี 2564
สำหรับสาเหตุที่ทุเรียนใต้มีผลผลิตเพิ่มขึ้น เนื่องจากพื้นที่ขยายตัวเติบโตเพิ่มขึ้น ประมาณ 40,000 ไร่ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากภาคใต้ประสบกับฝนตกหนักช่วงเดือนกุมภาพันธ์ และปลายเดือนมีนาคม 2565 ส่งผลให้ตัวเลขที่ประเมินไว้เปลี่ยนแปลงไป โดยทุเรียนจะมีผลผลิตลดลงประมาณ 40-50% เนื่องจากฝนตกลงมาระหว่างทุเรียนกำลังออกดอก ทำให้เกิดร่วงหล่นจำนวนมาก
“ภาคใต้ตอนบนผลผลิตทุเรียนน่าจะลดลงไม่มากนัก ในขณะที่ทุเรียนภาคตะวันออกประสบปัญหาตรวจพบโควิด-19 ในทุเรียนที่ส่งออกไปประเทศจีน จึงได้เตรียมความพร้อมดำเนินมาตรการต่าง ๆ ในการป้องกันโควิด-19 และจะประเมินผลข้อมูลเพื่อการวางแผนทั้งหมดก่อนที่ผลผลิตจะออกจริงในเดือนมิถุนายน” นายอนุชากล่าว
ขณะที่นายสุพิท จิตรภักดี ที่ปรึกษาสมาพันธ์ชาวสวนทุเรียนภาคใต้ กล่าวว่า สวนทุเรียนภาคใต้ปี 2565 นี้จะมีผลผลิตปริมาณน้อยจากสาเหตุสภาพภูมิอากาศที่ฝนตกต่อเนื่อง ได้ส่งผลกระทบดอกทุเรียนร่วงหล่นต่อยอดแตกใบ ภาคใต้ตอนบน ผลผลิตน่าถดถอยลงประมาณ 20% และภาคใต้ตอนล่างจะประมาณ 50%