เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
ค่าเงินบาทวันนี้ (18 พ.ย. 69) เปิดตลาด 33.82 บาท บทวิเคราะห์ล่าสุด
Finance ค่าเงินบาทวันนี้ (18 พ.ย. 69) เปิดตลาด 33.82 บาท บทวิเคราะห์ล่าสุด
คาดปี 70 น้ำมันดูไบ 70-80 ดอลลาร์ “ปตท.-โรงกลั่น” จับมือปรับแผนรับมือพลังงานโลกผันผวน
Economic คาดปี 70 น้ำมันดูไบ 70-80 ดอลลาร์ “ปตท.-โรงกลั่น” จับมือปรับแผนรับมือพลังงานโลกผันผวน
เที่ยวไทยหลุดเป้าจี้ฟื้นเชื่อมั่น นักท่องเที่ยวจีนวูบยาวแห่ซบเวียดนาม
ข่าวหน้า 1 เที่ยวไทยหลุดเป้าจี้ฟื้นเชื่อมั่น นักท่องเที่ยวจีนวูบยาวแห่ซบเวียดนาม
คลังคลอด 3 มาตรการ แก้ปัญหาแอปปล่อยเงินกู้เถื่อน พร้อมเร่งดำเนินคดีผู้กระทำผิด
Finance คลังคลอด 3 มาตรการ แก้ปัญหาแอปปล่อยเงินกู้เถื่อน พร้อมเร่งดำเนินคดีผู้กระทำผิด
ROH ยื้อได้อีก 7 วัน! ศาลขยายเวลาวางเงิน 4,873 ล้าน แม้กองทรัสต์ค้าน
Finance ROH ยื้อได้อีก 7 วัน! ศาลขยายเวลาวางเงิน 4,873 ล้าน แม้กองทรัสต์ค้าน
ไทยขาดแคลนหัวชาร์จรถอีวี SHARGE แนะลงทุน‘ฮับ EV’ คืนทุน 3-7 ปี
Automotive ไทยขาดแคลนหัวชาร์จรถอีวี SHARGE แนะลงทุน‘ฮับ EV’ คืนทุน 3-7 ปี
พาณิชย์ ยันไทยไม่เปิดเสรีลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ชี้เริ่มปรับเมื่อข้อตกลงมีผล
Economic พาณิชย์ ยันไทยไม่เปิดเสรีลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ชี้เริ่มปรับเมื่อข้อตกลงมีผล
ราคาบิตคอยน์วันนี้ (18 พ.ย. 69) ขยับขึ้น 0.32% อยู่ที่ 64,740 เหรียญสหรัฐ
Finance ราคาบิตคอยน์วันนี้ (18 พ.ย. 69) ขยับขึ้น 0.32% อยู่ที่ 64,740 เหรียญสหรัฐ
ราคาน้ำมันวันนี้ (18 พ.ย. 69) เช็กราคาดีเซล-แก๊สโซฮอล์ล่าสุด
Economic ราคาน้ำมันวันนี้ (18 พ.ย. 69) เช็กราคาดีเซล-แก๊สโซฮอล์ล่าสุด
ผู้ว่าฯ แบงก์ชาติ เคลียร์ปมร้อน ‘ประธานบอร์ด’
ข่าวหน้า 1 ผู้ว่าฯ แบงก์ชาติ เคลียร์ปมร้อน ‘ประธานบอร์ด’
ดูทั้งหมด

ทีวีไทยถึงทางแยก จะ “สร้างบ้านใหม่” หรือ “ขอกุญแจเพื่อนบ้าน”

17 ส.ค. 2569 | 12:39น.
ผู้เขียน : รีวิน เพทายบรรลือ PrimeStreet Group

ลองถามตัวเองดูสักนิด — สัปดาห์ที่ผ่านมา คุณเปิดโทรทัศน์เพื่อ “รอ” ดูรายการตามผังออกอากาศกี่ครั้ง ? สำหรับคนไทยจำนวนมาก คำตอบคือแทบไม่มีเลย เราเปิดดูย้อนหลังบนสมาร์ตทีวี ไล่ดูหลายตอนรวดผ่านมือถือระหว่างนั่งรถ หรือปล่อยให้อัลกอริทึมของแพลตฟอร์มต่างชาติเลือกเนื้อหาให้แทน

นี่ไม่ใช่แค่ “พฤติกรรมที่เปลี่ยน” แต่คือ Disruption ที่กำลังเขย่ารากฐานอุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทยทั้งระบบ และนาฬิกากำลังเดินเร็วขึ้นทุกวัน เพราะใบอนุญาตทีวีดิจิทัลชุดแรกจะทยอยหมดอายุในปี 2572 คำถามใหญ่ที่ทั้งอุตสาหกรรมและภาครัฐต้องตอบให้ได้ก่อนวันนั้นคือ — เราจะรักษาการเข้าถึงผู้ชมไทยไว้ได้อย่างไร ในโลกที่ผู้ชมไม่ได้อยู่หน้าจอทีวีอีกต่อไป?

ตัวเลขไม่โกหก: จุดเปลี่ยนที่มาถึงแล้ว จริงๆ

หลายคนอาจยังคิดว่านี่เป็นแค่กระแส แต่ข้อมูลจาก Nielsen ชี้ชัดว่านี่คือ การเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างที่เกิดขึ้นจริงและเร่งตัวขึ้นทุกปี

  • ดัชนีการรับชมโทรทัศน์แบบสดตามผังรายการของไทยลดลงสะสมราว 21% ระหว่างปี 2564 –2568 หรือเฉลี่ยปีละ 5.6%
  • ผู้ใช้บริการ Over-the-Top (OTT – บริการส่งเนื้อหาสื่อผ่านทางอินเทอร์เน็ตโดยตรง) เพิ่มขึ้นจากราว 42.75 ล้านคนในปี 2563 เป็น 48.11 ล้านคน ในปี 2568 และจำนวนบัญชีสมาชิกวิดีโอแบบบอกรับสมาชิกยังโตเร็วกว่านั้นอีกหลายเท่าตัว

สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจให้ถูกคือ นี่ ไม่ได้แปลว่าคนไทยเลิกดูรายการโทรทัศน์ เนื้อหาข่าว ละคร วาไรตี้ ยังเป็นที่ต้องการเหมือนเดิม — เพียงแต่ผู้ชมกำลัง “ย้ายบ้าน” จากการรอชมตามผังรายการไปสู่การเลือกชมเนื้อหาตามใจตัวเองผ่านอินเทอร์เน็ตและแพลตฟอร์มที่หลากหลายขึ้นเรื่อยๆ

แรงสั่นสะเทือนนี้สะท้อนชัดในโครงสร้างอุตสาหกรรม จากช่องโทรทัศน์ดิจิทัลประเภทธุรกิจ 24 ช่องที่ได้รับใบอนุญาตในการประมูลครั้งแรก วันนี้เหลือช่องที่ยังดำเนินการอยู่เพียง 14 ช่อง ขณะที่อีก 10 ช่อง ได้ยุติการออกอากาศไปแล้ว ด้านรายได้โฆษณาทางโทรทัศน์เองก็ลดลงจากราว 56,474 ล้านบาท ในปี 2564 เหลือ 53,049 ล้านบาท ในปี 2567 และยังมีแนวโน้มลดลงต่อเนื่องสวนทางกับตลาด OTT ที่ยังคงขยายตัวในระดับ สองหลักต่อปี

นี่คือภาพที่ชัดเจน: เม็ดเงินและสายตาผู้ชมกำลังไหลไปในทิศทางเดียวกัน และผู้ประกอบการทีวีไทยกำลังแข่งกับเวลา

ทางแพร่งของนโยบาย: สร้างบ้านใหม่ หรือขอกุญแจเพื่อนบ้าน

ท่ามกลางแรงกดดันนี้ สำนักงาน กสทช. ได้เสนอแนวคิดพัฒนา แพลตฟอร์มสตรีมมิงระดับชาติ เพื่อเป็นทางออกให้ผู้ประกอบการทีวีมีช่องทางเผยแพร่เนื้อหาต่อไปหลังใบอนุญาตเดิมหมดอายุ เจตนาดีและมีเหตุผลรองรับ แต่ในฐานะที่ปรึกษาที่คลุกคลีกับดีลด้านโครงสร้างพื้นฐานดิจิตัลมาต่อเนื่อง ผมมองว่าคำถามที่แท้จริงไม่ใช่ “เราควรมีแพลตฟอร์มหรือไม่” แต่คือ “การสร้างแพลตฟอร์มใหม่ทั้งหมด คือคำตอบที่คุ้มค่าที่สุดจริงหรือ?”

ปัญหาของประเทศไทยวันนี้ไม่ใช่การขาดแคลนแพลตฟอร์ม — ตรงกันข้าม เรามีแพลตฟอร์มล้นมือ ผู้บริโภคต้องติดตั้งแอปพลิเคชันมากมาย ทั้งระดับโลก ของผู้ให้บริการโทรคมนาคม และบริการสตรีมมิ่งหลากรูปแบบ การเพิ่มแอปของภาครัฐเข้าไปอีกหนึ่งตัวเลือก อาจยิ่งสร้างความสับสนมากกว่าจะแก้ปัญหา

ที่สำคัญกว่านั้น การบริหารแพลตฟอร์มสตรีมมิงในยุคนี้ไม่ใช่ภารกิจที่ “สร้างครั้งเดียวจบ” แต่คือพันธะระยะยาวที่ต้องลงทุนต่อเนื่องทุกปี ทั้งระบบคลาวด์ ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ประสบการณ์ ผู้ใช้งาน การตลาด และการดูแลระบบตลอดอายุการใช้งาน  หากภาครัฐต้องแบกรับภาระนี้เองก็เสี่ยงกลายเป็นต้นทุนจมระยะยาวที่ไม่คุ้มค่า ขณะที่การหวังให้แต่ละสถานีทีวีลงทุน สร้างแพลตฟอร์มของตัวเองก็แทบเป็นไปไม่ได้ เพราะต้นทุนเทคโนโลยีอยู่ในระดับที่ผู้ประกอบการ ส่วนใหญ่แข่งขันไม่ไหว

ทางออกที่ฉลาดกว่า คือการต่อยอดจาก Ecosystem ที่มีอยู่แล้ว แทนที่จะเริ่มต้นจากศูนย์ ผู้ให้บริการโทรคมนาคมรายใหญ่ของไทยได้ลงทุนพัฒนาแพลตฟอร์มสื่อดิจิทัล ระบบกระจายเนื้อหา ระบบชำระเงิน และฐานผู้ใช้งานมหาศาลมาตลอดหลายปี การเชื่อมโยงผู้ประกอบการทีวีเข้ากับโครงสร้างพื้นฐานนี้ จึงมีแนวโน้มให้ผลลัพธ์ที่คุ้มค่ากว่าการเริ่มต้นสร้างใหม่ทั้งหมดอย่างมีนัยสำคัญ

3 กลยุทธ์เชิงนโยบายที่จะเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาส

หากจะเดินเกมนี้อย่าง Strategic จริงจัง ผมมองเห็นโอกาสสำคัญซ่อนอยู่ในจังหวะการจัดสรรคลื่นความถี่ 3500 เมกะเฮิรตซ์ ซึ่งเป็นคลื่นหลักสำหรับบริการ 5G ทั่วโลก และเคยถูกใช้เพื่อการส่ง สัญญาณดาวเทียมของกิจการโทรทัศน์มาก่อน การนำคลื่นนี้กลับมาใช้งานใหม่ จำเป็นต้องมีการ ปรับเปลี่ยนอย่างเป็นระบบอยู่แล้ว — นี่คือหน้าต่างโอกาสที่ภาครัฐสามารถออกแบบเงื่อนไขเชิง นโยบายควบคู่ไปกับการประมูลคลื่นได้ทันที ผ่าน 3 กลยุทธ์หลัก:

  1. สร้างแรงจูงใจผ่านการประมูลคลื่น (Spectrum-linked Incentive) — กำหนดให้ผู้ได้รับใบอนุญาตคลื่น 3500 MHz ได้รับสิทธิประโยชน์ เช่น ส่วนลดหรือเครดิตค่าประมูล แลกกับการเปิดพื้นที่บนแพลตฟอร์มของตนให้สถานีโทรทัศน์ดิจิทัลไทยเผยแพร่เนื้อหา โดยไม่มีค่าใช้จ่ายหรือมีต้นทุนต่ำ ภายใต้เงื่อนไขที่เป็นธรรมกับทุกฝ่าย
  2. ขยายรูปแบบการเผยแพร่ให้ครบวงจร (Full-format Access) — ไม่จำกัดแค่การถ่ายทอดสด แต่ต้องครอบคลุมบริการรับชมย้อนหลังและคลังเนื้อหาแบบ Video on Demand เพื่อให้เข้ากับพฤติกรรมผู้ชมยุคใหม่ที่เลือกเวลาดูเองเป็นหลัก
  3. วางกติกาการมองเห็นและแบ่งปันรายได้ให้เป็นธรรม (Visibility & Revenue-sharing Framework) — กำหนดหลักเกณฑ์ด้าน visibility บนหน้าแรกของ แอปพลิเคชัน พร้อมโครงสร้างแบ่งปันรายได้จากโฆษณาที่เหมาะสม เพื่อให้ผู้ประกอบการ ทีวีมีแรงจูงใจพัฒนาคอนเทนต์และดำเนินธุรกิจต่อไปได้อย่างยั่งยืน ไม่ใช่แค่ “มีที่อยู่” แต่ต้อง “มีคนเห็น” ด้วย

เมื่อทุกฝ่ายชนะพร้อมกัน

หากออกแบบเงื่อนไขเหล่านี้อย่างรอบคอบ ผลลัพธ์ที่ได้คือ Win-Win อย่างแท้จริงในทุกมิติ: ผู้ให้ บริการโทรคมนาคมได้แรงจูงใจลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน 5G เพิ่มเติม ผู้ประกอบการทีวีมีช่องทางเข้า ถึงผู้ชมจำนวนมากโดยไม่ต้องแบกต้นทุนพัฒนาแพลตฟอร์มเอง ภาครัฐไม่ต้องรับภาระลงทุนและ บริหารระบบสตรีมมิงขนาดใหญ่ตลอดไป และที่สำคัญที่สุด — ประชาชนยังคงรับชมรายการโทรทัศน์ ไทยผ่านแพลตฟอร์มที่ใช้งานอยู่เป็นประจำอยู่แล้ว โดยไม่ต้องดาวน์โหลดแอปใหม่หรือเปลี่ยน พฤติกรรมแต่อย่างใด

บทสรุป: บทบาทใหม่ของรัฐ ไม่ใช่ผู้สร้าง แต่คือผู้ออกแบบเกม

ความท้าทายของอุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทยในวันนี้ ไม่ได้อยู่ที่การแข่งสร้างเทคโนโลยีใหม่ขึ้นมาสู้กับ ภาคเอกชน แต่อยู่ที่การออกแบบกติกาที่ทำให้ทรัพยากรซึ่งประเทศมีอยู่แล้ว ทำงานร่วมกันได้อย่างมี ประสิทธิภาพสูงสุด บทบาทของภาครัฐในยุคดิจิทัลจึงไม่ควรเป็น “ผู้พัฒนาแพลตฟอร์ม” แต่ควรเป็น “ผู้ออกแบบนโยบาย” ที่จุดประกายให้ภาคธุรกิจร่วมมือกันสร้าง Ecosystem สื่อที่แข็งแรงและ ยั่งยืน

ตัวเลข Nielsen ที่เราเห็นวันนี้ไม่ใช่สัญญาณของจุดจบ แต่คือเสียงนาฬิกาปลุกที่ดังขึ้นเรื่อยๆ ให้ทุกฝ่ายลุกขึ้นมาทำงานร่วมกันอย่างชาญฉลาด เพราะในเกมของการ Transformation ครั้งนี้ ผู้ชนะจะไม่ใช่ผู้ที่มีทรัพยากรมากที่สุด แต่คือผู้ที่กล้าออกแบบกติกาใหม่ให้ทันการเปลี่ยนแปลงของ โลก — และเมื่อภาครัฐ ผู้ประกอบการโทรทัศน์ และผู้ให้บริการโทรคมนาคม เดินเกมนี้ไปด้วยกัน อย่างถูกจังหวะ สิ่งที่ประเทศไทยจะได้ ไม่ใช่แค่การประคับประคองอุตสาหกรรมเก่าให้อยู่รอด แต่คือ การวางรากฐานของระบบนิเวศสื่อไทยที่พร้อมแข่งขันในเวทีดิจิทัลได้อย่างยั่งยืนในทศวรรษข้างหน้า

_____________________________

รีวิน เพทายบรรลือ เป็นผู้ก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มของ PrimeStreet Group บริษัทที่ปรึกษาด้านการเงิน การจัดการเชิงกลยุทธ์ และการบริหารกองทุนทางเลือก

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ทีวีดิจิทัล